ข้ามไปยังเนื้อหา
Clear Skin Dermatology

เริมและงูสวัด

เริมและงูสวัดเป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่สามารถทำให้เกิดตุ่มน้ำใส ปวดแสบ ปวดร้อน คัน หรือรู้สึกไวต่อการสัมผัสได้เหมือนกัน จึงทำให้หลายคนสับสนว่าอาการที่เกิดขึ้นเป็น เริม งูสวัดเริมที่อวัยวะเพศ หรือแผลเริมบริเวณริมฝีปาก

เริมและงูสวัด

แม้ทั้งสองโรคจะอยู่ในกลุ่มไวรัสเฮอร์ปีส์เหมือนกัน แต่เกิดจากไวรัสคนละชนิดและมีลักษณะของโรคต่างกัน

โรคเริม เกิดจากไวรัสเริมชนิดที่ 1 หรือชนิดที่ 2 ส่วน งูสวัด เกิดจากการกลับมากำเริบของไวรัสอีสุกอีใสที่หลบซ่อนอยู่ในเส้นประสาทหลังจากเคยติดเชื้อมาก่อน

การแยกโรคให้ถูกต้องมีความสำคัญ เพราะแนวทางการรักษา ความเสี่ยงในการแพร่เชื้อ และภาวะแทรกซ้อนแตกต่างกัน

หากมีตุ่มน้ำใสขึ้นใหม่ร่วมกับอาการปวด โดยเฉพาะบริเวณใบหน้า รอบดวงตา หรือเกิดเป็นแนวยาวเพียงด้านเดียวของร่างกาย ควรเข้ารับการตรวจโดยเร็ว

เริมกับงูสวัดต่างกันอย่างไร

ลักษณะเริมงูสวัด
สาเหตุไวรัสเริมชนิดที่ 1 หรือ 2ไวรัสอีสุกอีใส
ตำแหน่งที่พบบ่อยปาก รอบปาก อวัยวะเพศ ก้น หรือผิวหนังบริเวณใกล้เคียงลำตัว หลัง ใบหน้า หรือบริเวณตามแนวเส้นประสาท
ลักษณะผื่นตุ่มน้ำใสเล็ก ๆ อยู่รวมเป็นกลุ่ม ต่อมาแตกเป็นแผลตุ่มน้ำใสเป็นกลุ่มตามแนวเส้นประสาท มักเกิดเพียงด้านเดียว
อาการก่อนผื่นแสบ คัน หรือรู้สึกยิบ ๆปวดแสบ ปวดร้อน เจ็บเสียว หรือไวต่อการสัมผัส
การกลับมาเป็นซ้ำพบได้บ่อยส่วนใหญ่เป็นครั้งเดียว แต่สามารถเป็นซ้ำได้
การติดต่อติดต่อโดยการสัมผัสผิวหนังหรือเยื่อบุโดยตรงผู้สัมผัสไม่ได้ติดเป็นงูสวัดโดยตรง แต่อาจติดอีสุกอีใสได้หากไม่มีภูมิคุ้มกัน
การรักษาหลักยาต้านไวรัสยาต้านไวรัส โดยควรเริ่มรักษาเร็ว

ตารางนี้ช่วยให้เห็นภาพรวม แต่บางกรณีลักษณะของโรคอาจคล้ายกันมากจนจำเป็นต้องตรวจเพิ่มเติม

โรคเริมคืออะไร

โรคเริมเกิดจากไวรัสเริมชนิดที่ 1 หรือชนิดที่ 2

ไวรัสชนิดที่ 1 มักสัมพันธ์กับเริมบริเวณปากและใบหน้า ส่วนไวรัสชนิดที่ 2 มักสัมพันธ์กับเริมบริเวณอวัยวะเพศ แต่ในความเป็นจริงไวรัสทั้งสองชนิดสามารถติดได้ทั้งบริเวณปากและอวัยวะเพศ

หลังจากได้รับเชื้อ ไวรัสจะหลบซ่อนอยู่ในเส้นประสาทของร่างกาย และอาจกลับมากำเริบในภายหลังได้

ปัจจุบันยังไม่มียาที่สามารถกำจัดไวรัสออกจากร่างกายได้ทั้งหมด แต่ยาต้านไวรัสสามารถช่วยให้อาการหายเร็วขึ้น ลดความรุนแรง และลดความถี่ของการกลับมาเป็นซ้ำในผู้ป่วยบางราย

เริมมีลักษณะอย่างไร

อาการของเริมแตกต่างกันได้มาก บางคนติดเชื้อแต่แทบไม่มีอาการ

เมื่อมีอาการ อาจพบว่า

  • มีอาการแสบ คัน หรือรู้สึกยิบ ๆ ก่อนมีผื่น
  • มีตุ่มน้ำใสเล็ก ๆ ขึ้นเป็นกลุ่ม
  • ตุ่มแตกกลายเป็นแผลตื้นและเจ็บ
  • แผลค่อย ๆ ตกสะเก็ด
  • มีอาการปวดหรือแสบร้อน
  • ต่อมน้ำเหลืองบริเวณใกล้เคียงโต
  • ในการติดเชื้อครั้งแรกอาจมีไข้ ปวดเมื่อย หรือรู้สึกไม่สบายตัวเริมบริเวณปากมักเกิดที่ริมฝีปากหรือรอบปาก ส่วนเริมที่อวัยวะเพศอาจเกิดบริเวณอวัยวะเพศ รอบทวารหนัก ก้น หรือผิวหนังบริเวณใกล้เคียง

อย่างไรก็ตาม แผลหรือตุ่มบริเวณอวัยวะเพศไม่ได้หมายความว่าเป็นเริมเสมอไป เพราะโรคผิวหนังและการติดเชื้อชนิดอื่นสามารถมีลักษณะคล้ายกันได้

เริมที่ริมฝีปาก

เริมที่ริมฝีปากมักเกิดจากไวรัสเริมชนิดที่ 1

ผู้ป่วยหลายคนสังเกตอาการเป็นลำดับ เช่น

รู้สึกยิบ ๆ หรือแสบ → เกิดตุ่มน้ำใส → ตุ่มแตกเป็นแผล → แผลตกสะเก็ด → หาย

ตำแหน่งที่พบบ่อยคือขอบริมฝีปาก แต่อาจเกิดบริเวณรอบจมูก คาง หรือส่วนอื่นของใบหน้าได้

บางคนเป็นเพียงครั้งเดียว ขณะที่บางคนมีอาการกลับมาเป็นซ้ำเป็นระยะ

สิ่งกระตุ้นในแต่ละคนอาจแตกต่างกัน เช่น

  • พักผ่อนน้อย
  • มีไข้หรือเจ็บป่วย
  • ความเครียด
  • แสงแดด
  • การบาดเจ็บบริเวณเดิม

เริมที่อวัยวะเพศ

เริมที่อวัยวะเพศสามารถเกิดจากไวรัสเริมชนิดที่ 1 หรือชนิดที่ 2

อาการที่พบได้ ได้แก่

  • ตุ่มน้ำใสบริเวณอวัยวะเพศ
  • แผลตื้นที่มีอาการเจ็บ
  • แสบร้อน
  • คัน
  • ปวดเวลาปัสสาวะ
  • ต่อมน้ำเหลืองโต
  • มีไข้หรือปวดเมื่อยในช่วงการติดเชื้อครั้งแรก

บางคนมีอาการน้อยมากจนไม่ทราบว่าติดเชื้อ

สิ่งสำคัญคือไวรัสสามารถแพร่เชื้อได้ในบางช่วงแม้ว่าผิวหนังจะดูปกติและไม่มีแผลให้เห็น

การใช้ถุงยางอนามัยสามารถช่วยลดความเสี่ยง แต่ไม่สามารถป้องกันได้ทั้งหมด เพราะไวรัสอาจอยู่บนผิวหนังบริเวณที่ถุงยางไม่ครอบคลุม

เริมที่อวัยวะเพศเกิดจากไวรัสชนิดที่ 2 เท่านั้นหรือไม่

ไม่ใช่

ไวรัสเริมทั้งชนิดที่ 1 และชนิดที่ 2 สามารถทำให้เกิดเริมที่อวัยวะเพศได้

ไวรัสชนิดที่ 1 สามารถแพร่จากปากสู่อวัยวะเพศผ่านการสัมผัสทางเพศทางปากได้เช่นกัน

การทราบชนิดของไวรัสในบางกรณีอาจช่วยประเมินแนวโน้มของการกลับมาเป็นซ้ำและใช้ประกอบการให้คำแนะนำแก่ผู้ป่วย

แพทย์วินิจฉัยเริมอย่างไร

ในหลายกรณีแพทย์สามารถสงสัยโรคเริมได้จากตำแหน่งและลักษณะของตุ่มหรือแผล

อย่างไรก็ตาม หากมีตุ่มน้ำหรือแผลที่ยังใหม่อยู่ สามารถเก็บตัวอย่างจากรอยโรคเพื่อตรวจหาเชื้อได้

การตรวจเพิ่มเติมมีประโยชน์ในกรณีที่

  • เป็นครั้งแรก
  • ผื่นมีลักษณะไม่ชัดเจน
  • ไม่แน่ใจว่าเป็นเริมหรืองูสวัด
  • มีแผลบริเวณอวัยวะเพศ
  • เคยรักษาแล้วไม่ดีขึ้น
  • ต้องการยืนยันชนิดของไวรัส

การเก็บตัวอย่างจากตุ่มหรือแผลที่ยังสดมักให้ข้อมูลได้ดีกว่าการตรวจหลังแผลหายแล้ว

การตรวจเลือดเพื่อหาแอนติบอดีมีประโยชน์ในบางกรณี แต่มีข้อจำกัด เพราะผลบวกไม่สามารถบอกได้ชัดเจนว่าติดเชื้อมาตั้งแต่เมื่อใด หรือใครเป็นผู้แพร่เชื้อ

การรักษาโรคเริม

ยาต้านไวรัสที่แพทย์อาจพิจารณา ได้แก่ อะไซโคลเวียร์ วาลาไซโคลเวียร์ หรือแฟมไซโคลเวียร์

ยาเหล่านี้ไม่สามารถกำจัดเชื้อออกจากร่างกายได้ทั้งหมด แต่มีเป้าหมายเพื่อ

  • ลดการเพิ่มจำนวนของไวรัส
  • ลดความรุนแรงของอาการ
  • ทำให้แผลหายเร็วขึ้น
  • ลดระยะเวลาของการกำเริบ
  • ลดความถี่ของการกลับมาเป็นซ้ำในผู้ป่วยบางราย

การรับประทานยาเมื่อมีอาการกำเริบ

ผู้ป่วยบางรายใช้ยาต้านไวรัสเฉพาะเวลามีอาการกำเริบ

การรักษามักได้ผลดีที่สุดเมื่อเริ่มยาเร็ว เช่น ตั้งแต่เริ่มรู้สึกแสบ ยิบ ๆ หรือเพิ่งเริ่มมีตุ่ม

แนวทางนี้เหมาะกับผู้ที่ไม่ได้มีอาการกลับมาเป็นบ่อย

การรับประทานยาต่อเนื่องเพื่อป้องกันการกำเริบ

ผู้ป่วยที่มีเริมบริเวณอวัยวะเพศกลับมาเป็นซ้ำบ่อย รุนแรง หรือส่งผลต่อคุณภาพชีวิต อาจได้รับการพิจารณาให้รับประทานยาต้านไวรัสทุกวัน

วิธีนี้ช่วยลดความถี่ของการกำเริบและอาจช่วยลดความเสี่ยงในการแพร่เชื้อ แต่ไม่สามารถป้องกันการแพร่เชื้อได้ทั้งหมด

การตัดสินใจควรพิจารณาตามจำนวนครั้งที่กำเริบ ความรุนแรงของอาการ ผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน ความสัมพันธ์ และประวัติสุขภาพของแต่ละคน

เริมกลับมาเป็นซ้ำได้หรือไม่

ได้

หลังจากการติดเชื้อครั้งแรก ไวรัสจะยังคงอยู่ในเส้นประสาทและสามารถกลับมากำเริบภายหลังได้

โดยทั่วไปอาการครั้งต่อ ๆ ไปมักไม่รุนแรงเท่าการติดเชื้อครั้งแรก

บางคนเป็นซ้ำบ่อย ขณะที่บางคนอาจไม่เป็นอีกเป็นเวลาหลายปี

การกลับมาเป็นซ้ำไม่ได้หมายความว่าภูมิคุ้มกันผิดปกติเสมอไป และไม่ได้หมายความว่าเพิ่งได้รับเชื้อใหม่ทุกครั้ง

เริมติดต่อหรือไม่

ติดต่อได้

ไวรัสแพร่ผ่านการสัมผัสโดยตรงกับผิวหนังหรือเยื่อบุที่มีเชื้อ

ความเสี่ยงในการแพร่เชื้อจะสูงในช่วงที่มีตุ่ม แผล หรือเริ่มมีอาการแสบยิบ ๆ แต่บางครั้งสามารถแพร่เชื้อได้แม้ไม่มีแผลให้เห็น

ในช่วงที่เริมบริเวณปากกำเริบ ควรหลีกเลี่ยงการจูบและการมีเพศสัมพันธ์ทางปาก

สำหรับเริมที่อวัยวะเพศ ควรหลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์ในช่วงที่มีอาการ และใช้ถุงยางอนามัยเพื่อลดความเสี่ยงในช่วงที่ไม่มีอาการ

เริมบริเวณดวงตาอันตรายหรือไม่

เริมสามารถติดบริเวณกระจกตาและทำให้เกิดการอักเสบของดวงตาได้

อาการที่ควรระวัง ได้แก่

  • ปวดตา
  • ตาแดง
  • แพ้แสง
  • น้ำตาไหลมาก
  • รู้สึกเหมือนมีสิ่งแปลกปลอมในตา
  • ตามัว

หากสงสัยเริมร่วมกับอาการทางตา ควรเข้ารับการตรวจโดยเร็ว เพราะหากกระจกตาได้รับผลกระทบ อาจมีผลต่อการมองเห็นได้

งูสวัดคืออะไร

งูสวัดเกิดจากไวรัสอีสุกอีใส ซึ่งเป็นไวรัสชนิดเดียวกับที่ทำให้เกิดโรคอีสุกอีใส

หลังจากหายจากอีสุกอีใส เชื้อจะไม่ได้หายออกจากร่างกายทั้งหมด แต่จะซ่อนตัวอยู่ในปมประสาท

หลายปีต่อมา ไวรัสสามารถกลับมากำเริบและเคลื่อนตามแนวเส้นประสาทออกมายังผิวหนัง ทำให้เกิดโรคงูสวัด

งูสวัดมีลักษณะอย่างไร

ก่อนที่จะเห็นผื่น ผู้ป่วยอาจมีอาการ

  • ปวดแสบ
  • ปวดร้อน
  • ปวดเสียว
  • รู้สึกเหมือนไฟช็อต
  • คัน
  • ผิวหนังไวต่อการสัมผัสผิดปกติ

ต่อมาจะเกิดตุ่มน้ำใสขึ้นเป็นกลุ่มตามแนวเส้นประสาท

ลักษณะที่พบได้บ่อยคือผื่นขึ้นเป็นแถบเพียงด้านเดียวของลำตัว หลัง หน้าอก หน้าท้อง คอ หรือใบหน้า และมักไม่ข้ามเส้นกึ่งกลางของร่างกาย

งูสวัดไม่มีผื่นได้หรือไม่

พบได้แต่ไม่บ่อย

บางกรณีไวรัสอาจกำเริบในเส้นประสาทและทำให้มีอาการปวดตามแนวเส้นประสาทโดยไม่มีผื่นชัดเจน

กรณีนี้วินิจฉัยยากกว่า เพราะจำเป็นต้องแยกจากโรคอื่นที่ทำให้เกิดอาการปวดเส้นประสาท

ใครมีโอกาสเป็นงูสวัดมากขึ้น

ผู้ที่เคยติดเชื้ออีสุกอีใสสามารถเป็นงูสวัดได้

ความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นตามอายุ และเพิ่มขึ้นในผู้ที่ภูมิคุ้มกันลดลง เช่น

  • ผู้สูงอายุ
  • ผู้ป่วยมะเร็งบางชนิด
  • ผู้ติดเชื้อเอชไอวี
  • ผู้ที่ปลูกถ่ายอวัยวะ
  • ผู้ที่ได้รับยากดภูมิคุ้มกัน
  • ผู้ที่ได้รับยาสเตียรอยด์ชนิดรับประทานหรือฉีดในบางกรณี

อย่างไรก็ตาม คนอายุน้อยและสุขภาพแข็งแรงก็สามารถเป็นงูสวัดได้เช่นกัน

แพทย์วินิจฉัยงูสวัดอย่างไร

ในกรณีทั่วไป แพทย์สามารถวินิจฉัยได้จาก

  • อาการปวดตามแนวเส้นประสาท
  • ตุ่มน้ำใสเป็นกลุ่ม
  • ผื่นเกิดเพียงด้านเดียว
  • การกระจายของผื่นตามแนวเส้นประสาท

หากผื่นไม่ชัดเจน หรือจำเป็นต้องแยกจากเริม อาจเก็บตัวอย่างจากตุ่มน้ำเพื่อตรวจหาเชื้อไวรัส

การรักษางูสวัด

การรักษาหลักคือยาต้านไวรัส เช่น อะไซโคลเวียร์ วาลาไซโคลเวียร์ หรือแฟมไซโคลเวียร์

โดยทั่วไปยาจะให้ประโยชน์มากที่สุดเมื่อเริ่มรักษาเร็ว โดยเฉพาะในช่วงประมาณ 72 ชั่วโมงแรกหลังเริ่มมีผื่น

การเริ่มยาเร็วอาจช่วยลดการเกิดตุ่มใหม่ ลดระยะเวลาของโรค และลดความรุนแรงของอาการปวดเฉียบพลันได้

อย่างไรก็ตาม หากเลย 72 ชั่วโมงมาแล้ว ไม่ควรคิดว่าไม่จำเป็นต้องพบแพทย์ เพราะบางกรณียังอาจได้ประโยชน์จากการรักษา โดยเฉพาะเมื่อ

  • ยังมีตุ่มใหม่เกิดขึ้น
  • ผื่นอยู่บริเวณใบหน้า
  • ผื่นอยู่ใกล้ดวงตา
  • มีอาการปวดมาก
  • มีภูมิคุ้มกันต่ำ
  • ผื่นกระจายเป็นบริเวณกว้าง
  • มีอาการแทรกซ้อน

การรักษาอาการปวดจากงูสวัด

อาการปวดของงูสวัดไม่ได้เกิดจากผิวหนังเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการอักเสบของเส้นประสาทด้วย

การรักษาอาการปวดอาจแตกต่างกันตามระดับความรุนแรง ตั้งแต่ยาแก้ปวดทั่วไปไปจนถึงยาที่ออกฤทธิ์ต่ออาการปวดเส้นประสาท

หากผื่นหายแล้วแต่ยังมีอาการปวดต่อเนื่อง ควรพบแพทย์เพื่อประเมินภาวะปวดเส้นประสาทหลังงูสวัด

ภาวะปวดเส้นประสาทหลังงูสวัดคืออะไร

ภาวะนี้คืออาการปวดที่ยังคงอยู่หลังจากผื่นงูสวัดหายแล้ว

ผู้ป่วยอาจรู้สึก

  • ปวดแสบ
  • ปวดร้อน
  • ปวดเหมือนไฟช็อต
  • เสียว
  • ชา
  • เจ็บแม้เพียงเสื้อผ้าสัมผัสผิว

ในบางคนอาการสามารถอยู่นานหลายเดือน และในบางกรณีนานกว่านั้น

แม้ว่าผิวหนังจะดูหายเป็นปกติแล้ว แต่ความผิดปกติของเส้นประสาทยังคงทำให้เกิดอาการปวดได้

งูสวัดบริเวณดวงตา

งูสวัดที่เกิดบริเวณหน้าผาก รอบดวงตา เปลือกตา หรือจมูก อาจเกี่ยวข้องกับเส้นประสาทที่ไปเลี้ยงดวงตา

ภาวะนี้อาจทำให้เกิดการอักเสบภายในดวงตาและกระทบต่อการมองเห็นได้

หากมีผื่นงูสวัดบริเวณรอบตาหรือครึ่งบนของใบหน้า ควรเข้ารับการตรวจโดยเร็ว ไม่ควรรอจนผื่นลามเข้าดวงตา

งูสวัดบริเวณหู

งูสวัดบริเวณเส้นประสาทใกล้หูอาจทำให้เกิด

  • ปวดหูมาก
  • มีตุ่มบริเวณใบหูหรือช่องหู
  • หน้าอ่อนแรงหรือหน้าเบี้ยว
  • การได้ยินเปลี่ยนไป
  • เวียนศีรษะ

หากมีหน้าเบี้ยว หูอื้อ การได้ยินลดลง หรือเวียนศีรษะมาก ควรพบแพทย์โดยเร็ว

งูสวัดติดต่อหรือไม่

ผู้ป่วยไม่ได้แพร่ “งูสวัด” ให้ผู้อื่นโดยตรง

อย่างไรก็ตาม ผู้ที่ไม่มีภูมิคุ้มกันต่ออีสุกอีใสและสัมผัสกับน้ำจากตุ่มงูสวัด สามารถติดเชื้อไวรัสและเป็นอีสุกอีใสได้

ในช่วงที่ยังมีตุ่มน้ำอยู่ ควร

  • ปิดผื่นเมื่อทำได้
  • ล้างมือหลังสัมผัสบริเวณผื่น
  • หลีกเลี่ยงการแกะหรือเกาตุ่ม
  • หลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ที่มีความเสี่ยงสูง

โดยเฉพาะหญิงตั้งครรภ์ที่ไม่มีภูมิคุ้มกัน เด็กทารกบางกลุ่ม และผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ

เมื่อแผลทั้งหมดแห้งและตกสะเก็ดแล้ว ความเสี่ยงในการแพร่เชื้อจะลดลงมาก

งูสวัดหายกี่วัน

โดยทั่วไปตุ่มน้ำจะเริ่มแห้งและตกสะเก็ดภายในประมาณ 7–10 วัน และผื่นมักดีขึ้นในช่วงประมาณ 2–4 สัปดาห์

อย่างไรก็ตาม อาการปวดอาจหายพร้อมผื่น หรืออาจคงอยู่ต่อหลังจากผื่นหายแล้ว

ในผู้ที่มีผิวเอเชียหรือผิวสีเข้ม อาจเหลือรอยดำหรือรอยสีผิวไม่สม่ำเสมอหลังผื่นหายได้

การมีรอยดำอย่างเดียวไม่ได้หมายความว่ายังมีเชื้อไวรัสทำงานอยู่

การดูแลผิวระหว่างเป็นงูสวัด

ควรหลีกเลี่ยงการแกะหรือเจาะตุ่มน้ำ

การดูแลทั่วไป ได้แก่

  • รักษาความสะอาดของผิวหนัง
  • ใส่เสื้อผ้าหลวม
  • ประคบเย็นเพื่อลดอาการไม่สบาย
  • ปิดแผลด้วยวัสดุปิดแผลที่ไม่ติดผิวเมื่อจำเป็น
  • ล้างมือหลังสัมผัสผื่น
  • หลีกเลี่ยงการเกา
  • พักผ่อนให้เพียงพอ

หากมีหนอง บวมแดงมากขึ้น มีไข้ หรือเจ็บมากผิดปกติ ควรประเมินเรื่องการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน

งูสวัดกลับมาเป็นซ้ำได้หรือไม่

ได้

แม้ว่าหลายคนจะเป็นเพียงครั้งเดียว แต่บางคนสามารถเป็นซ้ำได้

การเป็นซ้ำไม่ได้หมายความว่าจะต้องมีโรคร้ายแรงเสมอไป แต่หากเป็นซ้ำหลายครั้ง ผื่นรุนแรงผิดปกติ หรือกระจายกว้าง อาจจำเป็นต้องประเมินปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภูมิคุ้มกันเพิ่มเติม

วัคซีนป้องกันงูสวัด

วัคซีนสามารถช่วยลดโอกาสเกิดงูสวัดและลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนบางชนิดได้

เกณฑ์อายุ ความเหมาะสมในการฉีด ระยะเวลาหลังเคยเป็นงูสวัด และข้อควรระวัง อาจแตกต่างกันตามแนวทางที่ใช้ในแต่ละประเทศและสภาวะสุขภาพของแต่ละคน

ผู้ที่เคยเป็นงูสวัดมาแล้วอาจยังมีข้อบ่งชี้ในการฉีดวัคซีนในอนาคต จึงควรปรึกษาแพทย์เป็นรายบุคคล

จะรู้ได้อย่างไรว่าเป็นเริมหรืองูสวัด

ลักษณะบางอย่างช่วยแยกโรคได้

เริมมักมีลักษณะดังนี้

  • กลับมาเป็นซ้ำในตำแหน่งเดิมหรือใกล้เคียง
  • เป็นตุ่มน้ำใสเล็ก ๆ รวมเป็นกลุ่ม
  • พบได้บริเวณปาก อวัยวะเพศ หรือก้น
  • อาจมีอาการแสบยิบ ๆ ก่อนเกิดผื่น
  • มีการกำเริบซ้ำได้หลายครั้ง

งูสวัดมักมีลักษณะดังนี้

  • มีอาการปวดชัดเจน
  • ผื่นขึ้นตามแนวเส้นประสาท
  • มักเกิดเพียงด้านเดียว
  • ผื่นอาจเรียงเป็นแถบ
  • ผิวหนังไวต่อการสัมผัสมากผิดปกติ

อย่างไรก็ตาม ลักษณะเหล่านี้ไม่สามารถใช้ยืนยันโรคได้ในทุกกรณี

หากผื่นมีลักษณะไม่ชัดเจน การตรวจตัวอย่างจากตุ่มสามารถช่วยแยกโรคได้

โรคอะไรที่อาจดูคล้ายเริมหรืองูสวัด

ไม่ใช่ทุกตุ่มน้ำหรือแผลที่เกิดจากไวรัสเริมหรืองูสวัด

โรคที่อาจมีลักษณะคล้ายกัน ได้แก่

  • ผื่นแพ้สัมผัส
  • การติดเชื้อแบคทีเรียบางชนิด
  • รูขุมขนอักเสบ
  • แมลงกัดต่อย
  • ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง
  • การติดเชื้อเริมแทรกซ้อนในผื่นภูมิแพ้
  • โรคมือเท้าปาก
  • ผื่นจากยา
  • โรคแผลบริเวณอวัยวะเพศชนิดอื่น
  • โรคตุ่มพองจากภูมิคุ้มกันบางชนิด

หากไม่แน่ใจ ไม่ควรใช้ยาเองต่อเนื่องโดยไม่มีการประเมิน เพราะอาจทำให้การวินิจฉัยล่าช้า

เมื่อใดควรพบแพทย์ผิวหนัง

ควรเข้ารับการตรวจค่อนข้างเร็วหากสงสัยเริมหรืองูสวัด โดยเฉพาะเพราะยาต้านไวรัสมักให้ประโยชน์มากกว่าเมื่อเริ่มรักษาเร็ว

ควรพบแพทย์หากมีอาการดังต่อไปนี้

  • เป็นครั้งแรกและไม่แน่ใจว่าเป็นโรคอะไร
  • มีตุ่มน้ำหรือแผลที่เจ็บมาก
  • สงสัยงูสวัด
  • ผื่นอยู่บริเวณใบหน้า
  • ผื่นใกล้ดวงตาหรือเปลือกตา
  • มีตาแดง ปวดตา หรือตามัว
  • มีหน้าเบี้ยว
  • มีอาการเกี่ยวข้องกับหู
  • ผื่นกระจายกว้าง
  • มีไข้หรือไม่สบายมาก
  • มีภาวะภูมิคุ้มกันต่ำ
  • กำลังตั้งครรภ์
  • มีแผลบริเวณอวัยวะเพศ
  • ปัสสาวะลำบาก
  • แผลไม่หายตามปกติ
  • ปวดต่อเนื่องแม้ผื่นงูสวัดหายแล้ว
  • เริมกำเริบบ่อยจนกระทบชีวิตประจำวัน

หากมีผื่นตุ่มน้ำกระจายทั่วตัว ปวดศีรษะรุนแรง สับสน แขนขาอ่อนแรง อาการทางตาชัดเจน หรืออาการทรุดลงอย่างรวดเร็ว ควรรับการประเมินโดยเร่งด่วน

เมื่อมาตรวจโรคเริมหรืองูสวัดกับแพทย์ผิวหนังในกรุงเทพ ควรเตรียมข้อมูลอะไรบ้าง

แพทย์จะประเมินตำแหน่ง รูปร่าง ลักษณะ และระยะของตุ่มหรือแผล รวมถึงสอบถามประวัติที่ช่วยในการวินิจฉัย เช่น

  • เริ่มปวดหรือแสบตั้งแต่เมื่อใด
  • เริ่มมีตุ่มเมื่อใด
  • เคยเป็นแบบนี้มาก่อนหรือไม่
  • เคยมีเริมที่ปากหรืออวัยวะเพศหรือไม่
  • เคยเป็นอีสุกอีใสหรืองูสวัดหรือไม่
  • มีประวัติสัมผัสทางเพศที่เกี่ยวข้องหรือไม่
  • กำลังใช้ยาอะไรอยู่
  • มีภาวะภูมิคุ้มกันต่ำหรือไม่
  • มีอาการทางตา หู หรือระบบประสาทหรือไม่

หากผื่นยังใหม่และจำเป็นต้องยืนยันโรค แพทย์อาจพิจารณาเก็บตัวอย่างจากตุ่มเพื่อตรวจหาเชื้อ

สำหรับนักท่องเที่ยวหรือผู้ป่วยต่างชาติที่อยู่ในกรุงเทพเพียงช่วงเวลาจำกัด ควรแจ้งระยะเวลาที่จะอยู่ในประเทศไทย เพื่อช่วยวางแผนการรักษา การติดตามผล และการตรวจเพิ่มเติมให้เหมาะสม

คำถามที่พบบ่อย

เริมกับงูสวัดเป็นโรคเดียวกันหรือไม่?

ไม่ใช่ เริมเกิดจากไวรัสเริม ส่วนงูสวัดเกิดจากไวรัสอีสุกอีใสที่กลับมากำเริบ

ตุ่มที่ริมฝีปากทุกชนิดเป็นเริมหรือไม่?

ไม่ใช่ แต่หากเป็นตุ่มน้ำเล็ก ๆ รวมกันเป็นกลุ่ม มีอาการแสบหรือยิบ ๆ ก่อนขึ้น และเกิดซ้ำบริเวณเดิม จะมีลักษณะเข้ากับเริมมากขึ้น

เริมที่อวัยวะเพศรักษาหายขาดหรือไม่?

ปัจจุบันยังไม่มียาที่กำจัดไวรัสออกจากร่างกายได้ทั้งหมด แต่สามารถใช้ยาต้านไวรัสเพื่อลดอาการ ลดระยะเวลาของการกำเริบ และลดความถี่ของการกลับมาเป็นซ้ำได้

ไม่มีแผลเริมสามารถแพร่เชื้อได้หรือไม่?

ได้ ในบางช่วงไวรัสสามารถแพร่เชื้อได้แม้ไม่มีตุ่มหรือแผลให้เห็น

ตรวจเลือดหาเริมได้หรือไม่?

ทำได้ในบางกรณี แต่มีข้อจำกัด และไม่สามารถบอกได้อย่างแน่นอนว่าติดเชื้อเมื่อใดหรือจากใคร

หากมีตุ่มหรือแผลที่ยังสด การตรวจจากรอยโรคมักให้ข้อมูลโดยตรงมากกว่า

งูสวัดเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์หรือไม่?

ไม่ใช่

งูสวัดเกิดจากไวรัสอีสุกอีใสที่อยู่ในร่างกายเดิมกลับมากำเริบ

ติดงูสวัดจากคนอื่นได้หรือไม่?

โดยทั่วไปไม่ได้ติดเป็นงูสวัดโดยตรง

แต่ผู้ที่ไม่มีภูมิคุ้มกันและสัมผัสกับน้ำจากตุ่มงูสวัดอาจติดเชื้อและเป็นอีสุกอีใสได้

คนอายุน้อยเป็นงูสวัดได้หรือไม่?

ได้ แม้ว่าความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นตามอายุ แต่คนอายุน้อยและสุขภาพแข็งแรงสามารถเป็นได้เช่นกัน

งูสวัดต้องขึ้นเพียงด้านเดียวเสมอหรือไม่?

ลักษณะที่พบบ่อยคือขึ้นตามแนวเส้นประสาทเพียงด้านเดียวและไม่ข้ามกึ่งกลางลำตัว

หากผื่นกระจายกว้างหรือผิดจากรูปแบบทั่วไป ควรให้แพทย์ประเมิน

งูสวัดควรเริ่มยาภายในกี่วัน?

โดยทั่วไปยาต้านไวรัสให้ประโยชน์มากที่สุดเมื่อเริ่มเร็ว โดยเฉพาะภายในประมาณ 72 ชั่วโมงแรกหลังมีผื่น

แต่หากเลยระยะดังกล่าวแล้วก็ยังควรพบแพทย์หากยังมีตุ่มใหม่ อาการรุนแรง หรือเป็นบริเวณใบหน้าและดวงตา

งูสวัดทำให้ปวดเรื้อรังได้หรือไม่?

ได้ บางคนเกิดภาวะปวดเส้นประสาทหลังงูสวัด ซึ่งอาจคงอยู่นานแม้ว่าผื่นจะหายแล้ว

ทำไมผิวยังดำหลังงูสวัดหายแล้ว?

การอักเสบสามารถทิ้งรอยดำหลังผื่นหาย โดยเฉพาะในผู้ที่มีผิวเข้มหรือผิวเอเชีย

รอยดำเพียงอย่างเดียวไม่ได้หมายความว่ายังมีเชื้อไวรัสอยู่

งูสวัดขึ้นรอบตาอันตรายหรือไม่?

อาจเป็นอันตรายต่อดวงตาและการมองเห็นได้ จึงควรเข้ารับการตรวจโดยเร็ว

งูสวัดเป็นซ้ำได้หรือไม่?

ได้ แม้ว่าคนส่วนใหญ่จะไม่ได้เป็นบ่อย แต่สามารถเกิดซ้ำได้

โรคอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

การดูแลผิวที่ดี เริ่มต้นจากการพูดคุย

กรอกข้อมูลสำหรับติดต่อกลับ ทีมงานจะติดต่อเพื่อให้ข้อมูลเบื้องต้น ตอบข้อสงสัย และช่วยนัดหมายเวลาที่สะดวกสำหรับคุณ

Clear Skin Dermatology

Booking (TH)