ข้ามไปยังเนื้อหา
Clear Skin Dermatology

Cysts

ซีสต์ผิวหนัง (cyst) คือก้อนที่เกิดขึ้นภายในหรือใต้ผิวหนัง ซีสต์ที่พบได้บ่อยในทางผิวหนังคือ epidermoid cyst ซึ่งเป็นถุงที่มีสารเคราตินสะสมอยู่ภายใน

Cysts

ซีสต์ชนิดนี้ส่วนใหญ่เป็น ก้อนที่ไม่ใช่มะเร็ง และไม่จำเป็นต้องรักษาทุกก้อน อย่างไรก็ตาม ควรพบแพทย์หากก้อนมีอาการเจ็บ อักเสบบ่อย มีหนองหรือของเหลวไหลออก โตขึ้นเรื่อย ๆกลับมาเป็นซ้ำ หรือไม่แน่ใจว่าก้อนดังกล่าวเป็นซีสต์จริงหรือไม่

สำหรับผู้ที่กำลังมองหา การรักษาหรือผ่าตัดซีสต์ในกรุงเทพฯ สิ่งสำคัญอันดับแรกไม่ใช่การรีบผ่าตัด แต่คือการตรวจให้แน่ชัดว่าก้อนนั้นคืออะไร เพราะก้อนใต้ผิวหนังไม่ได้เป็นซีสต์ทุกก้อน

Epidermoid Cyst คืออะไร?

Epidermoid cyst เป็นถุงใต้ผิวหนังชนิดไม่ร้ายแรง ผนังของถุงประกอบด้วยเซลล์ลักษณะเดียวกับเซลล์ชั้นนอกของผิวหนัง ภายในถุงจะค่อย ๆ สะสม เคราติน (keratin) ซึ่งเป็นโปรตีนที่พบตามธรรมชาติในผิวหนังชั้นนอก เส้นผม และเล็บ

ผู้ป่วยอาจเคยได้ยินชื่อเรียกหลายแบบ เช่น epidermal cyst, epidermal inclusion cyst หรือที่มักเรียกกันว่า sebaceous cyst

อย่างไรก็ตาม คำว่า sebaceous cyst ไม่ได้ถูกต้องสำหรับซีสต์ชนิดนี้ในทางการแพทย์ เพราะสิ่งที่สะสมอยู่ภายในส่วนใหญ่คือเคราติน ไม่ใช่ไขมันจากต่อมไขมัน

ซีสต์ผิวหนังมีลักษณะอย่างไร?

โดยทั่วไปจะเห็นหรือคลำได้เป็น ก้อนกลมหรือนูนอยู่ใต้ผิวหนัง

ลักษณะที่พบได้ ได้แก่

  • ก้อนสีเดียวกับผิว สีขาว หรือสีเหลืองเล็กน้อย
  • ก้อนค่อนข้างแน่นแต่สามารถขยับได้
  • ค่อย ๆ โตขึ้นอย่างช้า ๆ
  • มักไม่เจ็บหากไม่มีการอักเสบ
  • บางก้อนมีรูเปิดเล็ก ๆ ตรงกลางที่เรียกว่า punctum
  • ภายในมีสารเคราตินสีขาวหรือเหลืองลักษณะค่อนข้างข้น

หากซีสต์แตกหรือมีสารภายในไหลออกมา อาจมีกลิ่นเฉพาะตัวได้

ตำแหน่งที่พบได้บ่อย ได้แก่ ใบหน้า ลำคอ และลำตัว แต่สามารถเกิดขึ้นได้ในหลายบริเวณของร่างกาย

ซีสต์เกิดจากอะไร?

ซีสต์ชนิด epidermoid cyst มักมีความเกี่ยวข้องกับบริเวณรูขุมขน เซลล์ผิวหนังที่ตามปกติควรหลุดออกสู่ภายนอกกลับเข้าไปอยู่ใต้ผิวหนัง และยังคงสร้างเคราตินต่อไป ทำให้เกิดเป็นถุงและค่อย ๆ โตขึ้น

ซีสต์บางก้อนอาจเกิดขึ้นหลังจากผิวหนังได้รับบาดเจ็บ ทำให้เซลล์ผิวหนังชั้นนอกเข้าไปอยู่ลึกกว่าตำแหน่งปกติ

อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักไม่มีสาเหตุหรือพฤติกรรมเฉพาะที่สามารถระบุได้ชัดเจนว่าเป็นต้นเหตุของซีสต์

บีบซีสต์เองได้หรือไม่?

ไม่แนะนำให้บีบซีสต์ด้วยตนเอง

แม้ว่าสารสีขาวหรือเหลืองภายในจะถูกบีบออกจนก้อนยุบลง แต่ ผนังของซีสต์อาจยังคงอยู่ใต้ผิวหนัง และสามารถสร้างเคราตินขึ้นมาใหม่ ทำให้ก้อนกลับมาอีกได้

การบีบหรือแกะบ่อย ๆ ยังอาจทำให้ผนังซีสต์แตกและเกิดการอักเสบตามมา

ซีสต์อันตรายหรือเป็นมะเร็งได้หรือไม่?

Epidermoid cyst ส่วนใหญ่เป็น ก้อนชนิดไม่ร้ายแรง และการเปลี่ยนแปลงเป็นมะเร็งพบได้น้อยมาก

สิ่งที่สำคัญกว่า คือ ก้อนที่ดูเหมือนซีสต์ไม่ได้เป็นซีสต์เสมอไป

ก้อนไขมัน ซีสต์จากรากผม ฝี และก้อนผิวหนังชนิดอื่นอาจมีลักษณะคล้ายซีสต์ได้ ในบางกรณีก้อนที่ดูเหมือนซีสต์จากการตรวจภายนอกอาจพบว่าเป็นโรคชนิดอื่นหลังนำชิ้นเนื้อไปตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์

ดังนั้น ไม่ควรสรุปว่าก้อนที่เกิดขึ้นใหม่เป็นเพียงซีสต์โดยไม่ได้รับการตรวจ โดยเฉพาะเมื่อก้อนมีลักษณะผิดปกติ

ลักษณะของก้อนที่ควรได้รับการตรวจ

ควรพบแพทย์หากก้อนมีลักษณะดังต่อไปนี้

  • โตขึ้นอย่างรวดเร็ว
  • แข็งผิดปกติหรือยึดติดกับเนื้อเยื่อด้านล่าง
  • ผิวบริเวณก้อนแตกเป็นแผล
  • มีเลือดออกโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน
  • มีส่วนที่แข็งหรือลักษณะไม่เหมือนซีสต์ทั่วไป
  • ปวดต่อเนื่อง
  • มีของเหลวหรือหนองไหลออกซ้ำ ๆ
  • กลับมาเป็นซ้ำหลังเคยผ่าตัดออกแล้ว
  • แพทย์ไม่สามารถยืนยันการวินิจฉัยได้จากการตรวจร่างกายเพียงอย่างเดียว

อาการเหล่านี้ ไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็งเสมอไป แต่ควรได้รับการตรวจเพิ่มเติม และในบางกรณีอาจจำเป็นต้องตัดชิ้นเนื้อเพื่อตรวจวินิจฉัย

ซีสต์อักเสบกับซีสต์ติดเชื้อต่างกันอย่างไร?

จุดนี้สำคัญมาก เพราะ ซีสต์ที่แดง บวม และเจ็บ ไม่ได้หมายความว่าติดเชื้อแบคทีเรียทุกครั้ง

เมื่อผนังซีสต์แตก เคราตินที่อยู่ภายในสามารถรั่วออกสู่เนื้อเยื่อรอบข้าง ร่างกายจะตอบสนองต่อสารดังกล่าวด้วยกระบวนการอักเสบ ทำให้บริเวณนั้นแดง บวม ร้อน หรือเจ็บได้ แม้ว่าจะไม่มีการติดเชื้อแบคทีเรียก็ตาม

American Academy of Dermatology จึงไม่แนะนำให้ใช้ยาปฏิชีวนะโดยอัตโนมัติในซีสต์ทุกก้อนที่แดงหรือบวม เพราะหลายกรณีเป็น การอักเสบโดยไม่มีการติดเชื้อ

เมื่อใดควรพบแพทย์?

ควรเข้ารับการตรวจเมื่อมี

  • ปวดมากขึ้น
  • บวมแดงมาก
  • ร้อนบริเวณก้อน
  • ก้อนโตขึ้นอย่างรวดเร็ว
  • มีหนองหรือสารคัดหลั่ง
  • รอยแดงลามออกจากบริเวณก้อน
  • มีไข้หรืออาการผิดปกติทั่วร่างกาย

แพทย์จะประเมินว่าเป็นเพียงการอักเสบ มีฝีเกิดขึ้น หรือมีการติดเชื้อที่จำเป็นต้องได้รับการรักษาหรือไม่

ซีสต์ที่กำลังอักเสบสามารถผ่าตัดออกได้เลยหรือไม่?

ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดทันทีทุกกรณี

การผ่าตัดซีสต์ขณะที่มีการอักเสบมากอาจทำได้ยากขึ้น เนื่องจากผนังซีสต์เปราะและเนื้อเยื่อรอบข้างบวมอักเสบ ทำให้แยกขอบเขตระหว่างซีสต์กับเนื้อเยื่อปกติได้ยาก

หากผนังซีสต์แตกขณะผ่าตัด อาจมีบางส่วนของผนังเหลืออยู่และเพิ่มโอกาสกลับเป็นซ้ำ

ดังนั้น ในหลายกรณีแพทย์อาจแนะนำให้ ควบคุมการอักเสบก่อน แล้วจึงนัดผ่าตัดเอาซีสต์ออกภายหลัง

หากมีหนองหรือเป็นฝี อาจจำเป็นต้องเปิดระบายหนอง ส่วนยาปฏิชีวนะจะพิจารณาเมื่อมีหลักฐานสนับสนุนว่ามีการติดเชื้อแบคทีเรีย

แพทย์วินิจฉัยซีสต์อย่างไร?

ซีสต์ที่มีลักษณะจำเพาะสามารถวินิจฉัยได้จาก การตรวจร่างกาย ในหลายกรณี โดยไม่จำเป็นต้องตรวจเพิ่มเติม

แพทย์อาจประเมิน

  • ขนาดของก้อน
  • ตำแหน่ง
  • ความลึก
  • ความแข็งหรือนิ่ม
  • การขยับของก้อน
  • มีรูเปิดตรงกลางหรือไม่
  • เป็นมานานเท่าใด
  • ก้อนโตขึ้นหรือไม่
  • เคยอักเสบหรือไม่
  • เคยมีหนองหรือสารภายในไหลออกหรือไม่
  • เคยเปิดระบายหรือผ่าตัดมาก่อนหรือไม่
  • เคยกลับเป็นซ้ำหรือไม่
  • มีอาการเจ็บหรือไม่

ประวัติการอักเสบหรือการผ่าตัดมาก่อนมีความสำคัญ เนื่องจากพังผืดจากการอักเสบหรือการผ่าตัดเดิมอาจทำให้การผ่าตัดครั้งต่อไปยากขึ้น

จำเป็นต้องทำอัลตราซาวนด์หรือไม่?

ซีสต์ตื้น ๆ ที่มีลักษณะชัดเจนโดยทั่วไป ไม่จำเป็นต้องทำอัลตราซาวนด์

อย่างไรก็ตาม แพทย์อาจพิจารณาการตรวจเพิ่มเติมในกรณีที่ไม่แน่ใจว่าก้อนคืออะไร ก้อนอยู่ลึก มีขนาดใหญ่ หรืออยู่ใกล้โครงสร้างสำคัญ

ซีสต์หรือก้อนไขมัน? ก้อนใต้ผิวหนังไม่ได้เป็นซีสต์ทุกก้อน

Epidermoid Cyst

เป็นถุงใต้ผิวหนังที่มีเคราตินสะสมอยู่ภายใน บางก้อนมีรูเปิดเล็ก ๆ ตรงกลาง และสามารถเกิดการอักเสบอย่างเฉียบพลันได้

ก้อนไขมัน

Lipoma หรือก้อนไขมัน เป็นก้อนชนิดไม่ร้ายแรงที่ประกอบด้วยเซลล์ไขมัน

โดยทั่วไปจะมีลักษณะค่อนข้างนิ่ม ยืดหยุ่น และขยับได้ใต้ผิวหนัง และมักไม่มีรูเปิดตรงกลางแบบที่พบใน epidermoid cyst

ซีสต์จากรากผม

Pilar cyst พบได้บ่อยบริเวณหนังศีรษะ มักเป็นก้อนแข็งและขยับได้ และโดยทั่วไปไม่มีรูเปิดตรงกลาง

ฝี

ฝีคือโพรงที่มีหนองสะสมจากการติดเชื้อ มักมีอาการปวด บวม แดง ร้อน และบางกรณีจำเป็นต้องเปิดระบายหนอง

Dermoid Cyst

เป็นซีสต์อีกชนิดหนึ่งที่แตกต่างจาก epidermoid cyst ทั่วไป มักพบได้บริเวณคิ้ว เปลือกตา จมูก คอ หรือหนังศีรษะ

บางตำแหน่งอาจจำเป็นต้องตรวจภาพทางการแพทย์ก่อนผ่าตัดเพื่อประเมินความลึกและความสัมพันธ์กับโครงสร้างด้านล่าง

ซีสต์ทุกก้อนต้องผ่าตัดหรือไม่?

ไม่จำเป็น

หากเป็นซีสต์ขนาดเล็ก ไม่มีอาการ ไม่โตขึ้น และแพทย์มั่นใจในการวินิจฉัย สามารถเลือกติดตามอาการโดยไม่ผ่าตัดได้

การผ่าตัดอาจเหมาะสมเมื่อซีสต์

  • โตขึ้นเรื่อย ๆ
  • มีอาการเจ็บ
  • อักเสบซ้ำบ่อย
  • มีของเหลวหรือสารภายในไหลออกซ้ำ
  • รบกวนการใช้ชีวิต การโกนหนวด หรือเสียดสีกับเสื้อผ้า
  • เคยแตกมาก่อน
  • กลับมาเป็นซ้ำหลังการรักษา
  • สร้างความกังวลด้านรูปลักษณ์
  • ไม่สามารถยืนยันการวินิจฉัยได้แน่ชัด

ก่อนตัดสินใจผ่าตัดควรพิจารณาด้วยว่า การผ่าตัดทุกชนิดสามารถทำให้เกิดรอยแผลเป็นได้

วิธีรักษาซีสต์ผิวหนังในกรุงเทพฯ

วิธีรักษาขึ้นอยู่กับชนิด ขนาด ตำแหน่ง และสภาพของซีสต์ รวมถึงว่ามีการอักเสบ ติดเชื้อ แตก หรือเคยรักษามาก่อนหรือไม่

1. การติดตามอาการ

ซีสต์ขนาดเล็กที่ไม่มีอาการสามารถเลือกติดตามได้

ข้อดี: ไม่ต้องมีแผลผ่าตัดและไม่มีรอยแผลเป็นจากการผ่าตัด

ข้อจำกัด: ซีสต์ยังคงอยู่ และอาจโตขึ้น แตก หรืออักเสบในอนาคต

2. การเปิดระบาย

หากก้อนมีหนองหรือมีของเหลวสะสมจนปวดมาก แพทย์อาจพิจารณาเปิดก้อนเพื่อระบายสิ่งที่อยู่ภายใน

วิธีนี้สามารถลดแรงดันและบรรเทาอาการได้ แต่ต้องเข้าใจว่า

การระบายสิ่งที่อยู่ภายใน ไม่เท่ากับการผ่าตัดเอาซีสต์ออกทั้งหมด

หากผนังซีสต์ยังอยู่ ก้อนสามารถกลับมาใหม่ได้

3. การผ่าตัดเอาซีสต์ออกทั้งหมด

สำหรับซีสต์ที่ไม่ได้อยู่ในช่วงอักเสบและมีข้อบ่งชี้ในการรักษา การผ่าตัดเอาซีสต์และผนังซีสต์ออกให้ครบ เป็นวิธีรักษาที่ตรงจุดมากที่สุดวิธีหนึ่ง

เป้าหมายจึงไม่ใช่เพียงการนำสารภายในออก แต่คือการนำ

สารภายในซีสต์ + ผนังซีสต์

ออกให้ครบมากที่สุด

การเอาผนังซีสต์ออกได้สมบูรณ์ช่วยลดโอกาสการกลับเป็นซ้ำ

4. การผ่าตัดผ่านแผลขนาดเล็ก

ซีสต์บางชนิดที่มีขนาดเล็ก ไม่อักเสบ และไม่เคยแตก อาจสามารถนำออกผ่านแผลที่มีขนาดเล็กกว่าได้

ข้อดีคืออาจทำให้แผลผ่าตัดมีขนาดเล็กลง

อย่างไรก็ตาม วิธีนี้ไม่เหมาะกับซีสต์ทุกก้อน โดยเฉพาะซีสต์ที่มีขนาดใหญ่ เคยแตก เคยอักเสบรุนแรง เป็นซ้ำ หรือมีพังผืดจำนวนมาก เพราะอาจทำให้การนำผนังซีสต์ออกทั้งหมดทำได้ยากขึ้น

ดังนั้น เป้าหมายไม่ควรเป็นการทำแผลให้เล็กที่สุด แต่ควรเลือกวิธีที่เหมาะสมกับซีสต์แต่ละก้อน

ขั้นตอนการผ่าตัดซีสต์เป็นอย่างไร?

ซีสต์ผิวหนังตื้น ๆ จำนวนมากสามารถผ่าตัดได้โดยใช้ ยาชาเฉพาะที่

ขั้นตอนโดยทั่วไป ได้แก่

  1. แพทย์ตรวจและยืนยันแผนการรักษา
  2. ทำความสะอาดและเตรียมบริเวณผ่าตัด
  3. ฉีดยาชาเฉพาะที่รอบก้อน
  4. เปิดแผลในตำแหน่งที่เหมาะสม
  5. แยกซีสต์ออกจากเนื้อเยื่อรอบข้าง
  6. นำซีสต์และผนังออก
  7. ตรวจบริเวณแผลว่ามีเนื้อเยื่อของซีสต์หลงเหลือหรือไม่
  8. ห้ามเลือด
  9. เย็บปิดแผลหากจำเป็น
  10. ปิดแผลด้วยวัสดุปิดแผลที่เหมาะสม

วิธีและขนาดของแผลขึ้นอยู่กับ ขนาด ตำแหน่ง ความลึก และประวัติการอักเสบหรือการรักษามาก่อน

ผ่าตัดซีสต์เจ็บหรือไม่?

การผ่าตัดซีสต์ผิวหนังทั่วไปมักใช้ยาชาเฉพาะที่

ขณะฉีดยาชาอาจรู้สึกเจ็บหรือแสบชั่วครู่ เมื่อยาชาออกฤทธิ์แล้ว ไม่ควรรู้สึกเจ็บแปลบจากการผ่าตัด แต่อาจยังรู้สึกถึงแรงกดหรือการขยับบริเวณที่ทำหัตถการได้

หลังยาชาหมดฤทธิ์อาจมีอาการปวดหรือตึงเล็กน้อย ซึ่งแตกต่างกันตามขนาดและตำแหน่งของแผล

ซีสต์ที่ผ่าตัดออกควรส่งตรวจชิ้นเนื้อหรือไม่?

ก้อนที่ผ่าตัดออกสามารถส่งตรวจทาง histopathology หรือการตรวจชิ้นเนื้อด้วยกล้องจุลทรรศน์ เพื่อยืนยันการวินิจฉัย

การตรวจดังกล่าวช่วย

  • ยืนยันว่าเป็นซีสต์ชนิดใด
  • แยกโรคจากก้อนผิวหนังชนิดอื่น
  • ตรวจหาความผิดปกติที่ไม่สามารถเห็นได้จากภายนอก
  • ช่วยยืนยันการวินิจฉัยในกรณีที่ลักษณะของก้อนไม่ชัดเจน

DermNet แนะนำให้พิจารณาตรวจทางพยาธิวิทยาสำหรับ epidermoid cyst ที่ผ่าตัดออก เนื่องจากการวินิจฉัยจากลักษณะภายนอกอาจไม่ถูกต้องทั้งหมด และมีโอกาสพบการวินิจฉัยอื่นที่ไม่คาดคิดได้

ผ่าตัดซีสต์แล้วมีแผลเป็นหรือไม่?

มีโอกาสเกิดแผลเป็น

การผ่าตัดที่ต้องเปิดผิวหนังไม่สามารถรับประกันได้ว่าจะไม่มีรอยแผลเป็น

ลักษณะของแผลเป็นขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น

  • ขนาดของซีสต์
  • ตำแหน่ง
  • ความลึก
  • ขนาดของแผลผ่าตัด
  • เคยอักเสบหรือไม่
  • เคยแตกหรือไม่
  • เคยผ่าตัดมาก่อนหรือไม่
  • ปริมาณพังผืดเดิม
  • แรงตึงบริเวณแผล
  • ลักษณะการหายของแผลในแต่ละบุคคล
  • ประวัติแผลเป็นนูนหรือคีลอยด์

ดังนั้น เป้าหมายของการรักษาไม่ใช่ “ผ่าตัดโดยไม่มีแผลเป็น” แต่คือการนำก้อนออกอย่างเหมาะสม พร้อมวางแนวแผลและเย็บแผลโดยคำนึงถึงผลด้านรูปลักษณ์ด้วย

การพักฟื้นและดูแลแผลหลังผ่าตัดซีสต์ ระยะเวลาพักฟื้นแตกต่างกันตามขนาดและตำแหน่งของก้อน รวมถึงวิธีผ่าตัด

หลังผ่าตัดอาจมีอาการ

  • เจ็บเล็กน้อย
  • บวม
  • ช้ำ
  • รู้สึกตึงบริเวณไหมเย็บ

ผู้ป่วยควรปฏิบัติตามคำแนะนำในการดูแลแผลที่ได้รับหลังผ่าตัด

โดยทั่วไปอาจรวมถึง

  • รักษาวัสดุปิดแผลให้สะอาด
  • หลีกเลี่ยงการแกะหรือสัมผัสแผลโดยไม่จำเป็น
  • ปฏิบัติตามคำแนะนำเรื่องการโดนน้ำและการเปลี่ยนแผล
  • หลีกเลี่ยงการยืดหรือดึงบริเวณแผลมากเกินไป
  • ลดกิจกรรมหรือการออกกำลังกายที่ทำให้แผลมีแรงตึง
  • มาตรวจแผลตามนัด
  • ตัดไหมตามเวลาที่แพทย์แนะนำหากใช้ไหมชนิดที่ต้องตัดออก

ไม่ควรใช้ยาปฏิชีวนะชนิดทาบริเวณแผลเองโดยไม่มีข้อบ่งชี้ เพราะแผลผ่าตัดที่สะอาดไม่ได้จำเป็นต้องใช้ยาปฏิชีวนะชนิดทาทุกราย และยาบางชนิดสามารถทำให้เกิดผื่นแพ้สัมผัสได้

ผลข้างเคียงและภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น

การผ่าตัดซีสต์เป็นการผ่าตัดผิวหนัง จึงมีความเสี่ยงเช่นเดียวกับการผ่าตัดทั่วไป ได้แก่

  • ปวด
  • เลือดออก
  • ฟกช้ำ
  • เลือดคั่งใต้ผิวหนัง
  • การติดเชื้อ
  • แผลแยก
  • แผลหายช้า
  • แผลเป็น
  • แผลเป็นนูน
  • คีลอยด์
  • สีผิวบริเวณแผลเปลี่ยนแปลง
  • การบาดเจ็บต่อโครงสร้างข้างเคียงในบางตำแหน่ง
  • นำผนังซีสต์ออกไม่หมด
  • ซีสต์กลับเป็นซ้ำ

ความเสี่ยงแตกต่างกันไปตามตำแหน่ง ขนาด ความลึก ความซับซ้อนของก้อน และปัจจัยด้านการหายของแผลในผู้ป่วยแต่ละราย

ซีสต์สามารถกลับมาเป็นซ้ำหลังผ่าตัดได้หรือไม่?

สามารถกลับเป็นซ้ำได้

โอกาสกลับเป็นซ้ำจะสูงขึ้นหากยังมีผนังซีสต์บางส่วนหลงเหลืออยู่ใต้ผิวหนัง

ซีสต์ที่เคยแตกหรือเคยอักเสบมากอาจนำออกได้ยากกว่า เนื่องจากผนังซีสต์อาจแตกเป็นชิ้นเล็ก ๆ และยึดติดกับพังผืดรอบข้าง

นี่เป็นเหตุผลว่าทำไมการบีบหรือเปิดระบายซีสต์อาจทำให้ก้อนยุบลงชั่วคราว แต่ไม่สามารถรับประกันได้ว่าจะไม่กลับมาอีก

แม้จะผ่าตัดอย่างเหมาะสมแล้ว ก็ไม่ควรรับประกันกับผู้ป่วยว่าจะไม่มีโอกาสกลับเป็นซ้ำเลย

ทำไมซีสต์ถึงกลับมาเป็นซ้ำที่เดิม?

สาเหตุอาจเกิดจาก

  • การรักษาครั้งก่อนเป็นเพียงการระบายสิ่งที่อยู่ภายใน
  • มีผนังซีสต์บางส่วนหลงเหลือ
  • ซีสต์เคยแตกมาก่อน
  • มีพังผืดทำให้การนำผนังออกทั้งหมดทำได้ยาก
  • ก้อนเดิมอาจไม่ใช่ epidermoid cyst

หากก้อนกลับมาเป็นซ้ำหลายครั้ง ควรได้รับการตรวจวินิจฉัยใหม่ แทนที่จะเปิดระบายซ้ำเพียงอย่างเดียว

เมื่อใดควรพบแพทย์ผิวหนัง?

ควรเข้ารับการตรวจหากพบก้อนที่

  • เกิดขึ้นใหม่โดยไม่ทราบสาเหตุ
  • โตขึ้นเรื่อย ๆ
  • เจ็บ
  • อักเสบซ้ำ
  • มีของเหลวหรือหนองไหลออก
  • แดงหรือบวมมาก
  • กลับมาเป็นซ้ำหลังการรักษา
  • แข็งหรือยึดติดกับเนื้อเยื่อด้านล่าง
  • แตกเป็นแผลหรือมีเลือดออก
  • โตเร็วผิดปกติ
  • อยู่ใกล้โครงสร้างสำคัญ
  • ไม่แน่ใจว่าเป็นก้อนชนิดใด
  • รบกวนการใช้ชีวิตหรือสร้างความกังวล

โดยเฉพาะก้อนที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วหรือลักษณะผิดปกติ ไม่ควรสรุปเองว่าเป็นเพียงซีสต์

มาตรวจซีสต์กับแพทย์ผิวหนังในกรุงเทพฯ ต้องเตรียมตัวอย่างไร?

สำหรับผู้ป่วยชาวไทย ชาวต่างชาติ ผู้ที่อาศัยอยู่ในประเทศไทย หรือนักท่องเที่ยวที่ต้องการตรวจ ซีสต์หรือก้อนใต้ผิวหนังในกรุงเทพฯ ขั้นตอนแรกคือการวินิจฉัยว่าก้อนดังกล่าวคืออะไร

แพทย์อาจสอบถามว่า

  • พบก้อนมานานเท่าใด
  • ก้อนโตขึ้นหรือไม่
  • เคยเจ็บหรืออักเสบหรือไม่
  • เคยมีสารภายในหรือหนองไหลออกหรือไม่
  • เคยได้รับการรักษาหรือไม่
  • เคยเปิดระบายหรือผ่าตัดหรือไม่
  • เคยมีผลตรวจชิ้นเนื้อหรือไม่
  • ก้อนกลับมาเป็นซ้ำตรงตำแหน่งเดิมหรือไม่

หลังจากตรวจแล้ว แพทย์จึงพิจารณาว่าเหมาะกับ

การติดตามอาการ → รักษาการอักเสบหรือติดเชื้อ → เปิดระบายเมื่อมีข้อบ่งชี้ → วางแผนผ่าตัด → ตัดชิ้นเนื้อหรือส่งตรวจเพิ่มเติมหากการวินิจฉัยไม่ชัดเจน

ผู้ป่วยต่างชาติที่เคยรักษาจากสถานพยาบาลอื่นควรนำผลตรวจชิ้นเนื้อ ภาพถ่าย หรือประวัติการผ่าตัดเดิมมาด้วยหากมี โดยเฉพาะในกรณีที่ก้อนกลับเป็นซ้ำ

คำถามที่พบบ่อย

ซีสต์ทุกก้อนต้องผ่าตัดหรือไม่?

ไม่จำเป็น ซีสต์ขนาดเล็กที่ไม่มีอาการและมีลักษณะชัดเจนว่าไม่อันตรายสามารถติดตามอาการได้

ยาปฏิชีวนะทำให้ซีสต์หายได้หรือไม่?

ยาปฏิชีวนะไม่สามารถกำจัดผนังซีสต์ได้ และซีสต์ที่แดงหรือบวมไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียทุกกรณี

ซีสต์อักเสบผ่าตัดได้เลยหรือไม่?

ขึ้นอยู่กับระดับการอักเสบ หากอักเสบมาก การผ่าตัดอาจทำได้ยากขึ้นเพราะผนังซีสต์เปราะและแยกออกจากเนื้อเยื่อรอบข้างได้ยาก แพทย์จึงอาจรักษาการอักเสบก่อนแล้วนัดผ่าตัดภายหลัง

เปิดระบายซีสต์กับผ่าตัดซีสต์เหมือนกันหรือไม่?

ไม่เหมือนกัน การเปิดระบายเป็นการนำสารภายในออก ส่วนการผ่าตัดซีสต์มีเป้าหมายเพื่อนำผนังซีสต์ออกด้วย หากผนังยังอยู่ ซีสต์สามารถกลับมาได้

ผ่าตัดซีสต์แล้วกลับมาเป็นซ้ำได้หรือไม่?

ได้ โดยเฉพาะหากมีผนังซีสต์หลงเหลือ หรือซีสต์เคยแตกและอักเสบจนเกิดพังผืด

ผ่าตัดซีสต์ต้องเย็บแผลหรือไม่?

ขึ้นอยู่กับขนาด ตำแหน่ง และวิธีการผ่าตัด ซีสต์หลายก้อนจำเป็นต้องเย็บปิดแผล แต่ไม่ใช่ทุกกรณี

ผ่าตัดซีสต์แล้วเป็นแผลเป็นหรือไม่?

มีโอกาสเกิดแผลเป็น การผ่าตัดที่ต้องเปิดผิวหนังไม่สามารถรับประกันว่าจะไม่มีแผลเป็นได้

ซีสต์ที่ผ่าตัดออกต้องส่งตรวจหรือไม่?

การส่งตรวจชิ้นเนื้อด้วยกล้องจุลทรรศน์ช่วยยืนยันว่าก้อนดังกล่าวเป็นซีสต์จริงและช่วยตรวจหาการวินิจฉัยอื่นที่อาจไม่สามารถทราบได้จากลักษณะภายนอกเพียงอย่างเดียว

ซีสต์กับก้อนไขมันต่างกันอย่างไร?

ซีสต์เป็นถุงที่มีสารสะสมอยู่ภายในและบางก้อนมีรูเปิดตรงกลาง ส่วนก้อนไขมันประกอบด้วยเนื้อเยื่อไขมัน มักมีลักษณะนิ่มหรือยืดหยุ่นและขยับได้ใต้ผิวหนัง อย่างไรก็ตาม การตรวจโดยแพทย์ให้ความแม่นยำกว่าการพยายามวินิจฉัยด้วยตนเอง

เมื่อไหร่ควรกังวลว่าก้อนอาจไม่ใช่ซีสต์ธรรมดา?

ควรตรวจเพิ่มเติมหากก้อนโตเร็ว แข็งผิดปกติ ยึดติดกับเนื้อเยื่อด้านล่าง แตกเป็นแผล มีเลือดออก ปวดต่อเนื่อง หรือกลับมาเป็นซ้ำหลังได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม

โรคอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

การดูแลผิวที่ดี เริ่มต้นจากการพูดคุย

กรอกข้อมูลสำหรับติดต่อกลับ ทีมงานจะติดต่อเพื่อให้ข้อมูลเบื้องต้น ตอบข้อสงสัย และช่วยนัดหมายเวลาที่สะดวกสำหรับคุณ

Clear Skin Dermatology

Booking (TH)