Mole Removal
การกำจัดไฝและรอยโรคผิวหนังควรเริ่มจากคำถามสำคัญที่สุดว่า “รอยโรคนี้คืออะไร?”

รอยโรคที่ผู้ป่วยเรียกว่า “ไฝ” หรือ “ติ่งเนื้อ” อาจเป็นเพียงรอยโรคชนิดไม่อันตราย เช่น Seborrheic Keratosis, Skin Tag, Wart หรือไฝชนิด Melanocytic Nevus แต่ในบางกรณีรอยโรคที่ดูคล้ายไฝธรรมดาอาจเป็น Melanoma, Basal Cell Carcinoma, SCC หรือมะเร็งผิวหนังชนิดอื่น
ไฝส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องรักษา หากต้องการกำจัด วิธีที่เหมาะสมอาจเป็น Shave Removal หรือ Surgical Excision ขึ้นอยู่กับชนิด ความลึก ตำแหน่ง และลักษณะของรอยโรค
หากรอยโรคมีลักษณะน่าสงสัย การเลือกวิธีที่สามารถเก็บชิ้นเนื้อส่งตรวจ Histopathology มีความสำคัญมากกว่าการเลือกวิธีที่เร็วที่สุดหรือดูเหมือนมีแผลเล็กที่สุดแนวทางที่เหมาะสมจึงเป็น:
ตรวจรอยโรค → ประเมินด้วย Dermoscopy หากจำเป็น → พิจารณาว่าต้องตรวจ Histopathology หรือไม่ → เลือกวิธีกำจัดที่เหมาะสม → ดูแลแผล → ติดตามผล
ตรวจชิ้นเนื้อเมื่อมีการส่งตรวจ
ไฝคืออะไร?
ไฝ หรือ Melanocytic Nevus เป็นรอยโรคชนิดไม่อันตรายที่เกิดจากการรวมตัวของเซลล์ Melanocyte ซึ่งเป็นเซลล์ที่สร้างเม็ดสีในผิวหนัง
ไฝสามารถมีลักษณะแตกต่างกันได้มาก เช่น
- แบนหรือนูน
- ผิวเรียบหรือขรุขระเล็กน้อย
- สีเดียวกับผิว สีชมพู น้ำตาลอ่อน น้ำตาลเข้ม หรือสีดำ
- มีขนหรือไม่มีขน
- มีมาตั้งแต่เด็กหรือเกิดขึ้นภายหลัง
ไฝชนิดไม่อันตรายมักมีรูปร่างค่อนข้างสม่ำเสมอ สีค่อนข้างสม่ำเสมอ และไม่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว
ไฝส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องกำจัด เว้นแต่มีอาการรบกวน ไม่ต้องการด้วยเหตุผลด้านความสวยงาม หรือมีลักษณะที่ทำให้สงสัยมะเร็งผิวหนัง
รอยโรคผิวหนังที่ดูเหมือนไฝอาจไม่ใช่ไฝ
สิ่งสำคัญก่อนการกำจัดคือการวินิจฉัยว่า รอยโรคนั้นคืออะไร
รอยโรคที่ผู้ป่วยอาจเข้าใจว่าเป็นไฝ ได้แก่
- Seborrheic Keratosis
- Skin Tag
- Dermatosis Papulosa Nigra
- Wart
- Solar Lentigo
- Actinic Keratosis
- Dermatofibroma
- Cyst
- Melanocytic Nevus
- Basal Cell Carcinoma
- SCC
- Melanoma
การแยกโรคมีความสำคัญ เพราะแต่ละชนิดใช้วิธีรักษาแตกต่างกัน
ตัวอย่างเช่น Seborrheic Keratosis ที่มีลักษณะชัดเจนว่าไม่อันตรายอาจรักษาด้วย Cryotherapy, Curettage, Electrocautery หรือ Shave Removal ในทางกลับกัน รอยโรคที่มีเม็ดสีและมีลักษณะน่าสงสัยอาจต้องทำ Biopsy หรือผ่าตัดออก เพื่อให้มีชิ้นเนื้อเพียงพอสำหรับตรวจ Histopathology
ทำไมควรตรวจไฝหรือรอยโรคก่อนกำจัด?
เหตุผลสำคัญคือ การกำจัดเพื่อความสวยงามกับการนำรอยโรคออกเพื่อวินิจฉัยไม่ใช่สิ่งเดียวกัน
หากรอยโรคได้รับการประเมินว่าเป็นรอยโรคชนิดไม่อันตราย การเลือกวิธีรักษาสามารถพิจารณาจาก
- ผลด้านความสวยงาม
- ขนาดของแผล
- ระยะเวลาการหาย
- โอกาสเกิดแผลเป็น
- โอกาสเกิดสีผิวเข้มหรือจางลง
- โอกาสกลับเป็นซ้ำ
แต่หากยังไม่แน่ใจในการวินิจฉัย หรือสงสัย Melanoma หรือมะเร็งผิวหนังชนิดอื่น เป้าหมายสำคัญคือการเก็บชิ้นเนื้อที่เพียงพอสำหรับการวินิจฉัย
ดังนั้นหลักการสำคัญคือ
วินิจฉัยก่อน แล้วจึงเลือกวิธีกำจัด
แพทย์ผิวหนังตรวจไฝอย่างไร?
การประเมินไฝหรือรอยโรคผิวหนังมักเริ่มจากการซักประวัติและตรวจลักษณะของรอยโรค
แพทย์อาจพิจารณาเรื่องต่าง ๆ เช่น
- รอยโรคเกิดมานานเท่าไร
- เป็นรอยโรคที่เพิ่งเกิดใหม่หรือไม่
- มีขนาดใหญ่ขึ้นหรือไม่
- รูปร่างเปลี่ยนหรือไม่
- สีเปลี่ยนหรือมีหลายสีหรือไม่
- มีเลือดออกหรือไม่
- มีสะเก็ดซ้ำ ๆ หรือไม่
- มีอาการคัน เจ็บ หรือระคายเคืองหรือไม่
- เคยได้รับการรักษาหรือกำจัดมาก่อนหรือไม่
- มีประวัติ Melanoma หรือมะเร็งผิวหนังหรือไม่
- รอยโรคมีลักษณะแตกต่างจากไฝอื่นบนร่างกายหรือไม่
สำหรับรอยโรคที่มีเม็ดสี แพทย์อาจตรวจเพิ่มเติมด้วย Dermoscopy
Dermoscopy ช่วยให้แพทย์เห็นโครงสร้างและรูปแบบของเม็ดสีที่อยู่ลึกกว่าผิวชั้นบน ซึ่งบางครั้งไม่สามารถประเมินได้ชัดเจนด้วยตาเปล่า
อย่างไรก็ตาม หากจำเป็นต้องยืนยันการวินิจฉัย การตรวจ Histopathology จากชิ้นเนื้อยังคงมีความสำคัญ
สัญญาณเตือนของ Melanoma
หลัก ABCDE เป็นแนวทางหนึ่งที่ใช้ช่วยประเมินรอยโรคที่มีเม็ดสี
A — Asymmetry
รอยโรคสองด้านมีรูปร่างไม่สมมาตรกัน
B — Border
ขอบไม่เรียบ มีรอยหยัก หรือขอบเขตไม่ชัดเจน
C — Color
มีหลายสีหรือมีการกระจายของสีไม่สม่ำเสมอ
D — Diameter
Melanoma หลายรอยโรคมีขนาดมากกว่า 6 มิลลิเมตรเมื่อได้รับการวินิจฉัย แต่ Melanoma สามารถมีขนาดเล็กกว่านี้ได้ จึงไม่ควรใช้ขนาดเพียงอย่างเดียวในการตัดสิน
E — Evolving
มีการเปลี่ยนแปลงของขนาด รูปร่าง สี ผิว หรือรูปลักษณ์โดยรวม
อีกลักษณะที่ควรระวังคือ Ugly Duckling Sign หมายถึงไฝหรือรอยโรคที่ดูแตกต่างอย่างชัดเจนจากไฝอื่น ๆ ของผู้ป่วย
สัญญาณอื่นที่ควรพบแพทย์ผิวหนัง
ไม่ใช่มะเร็งผิวหนังทุกชนิดจะมีลักษณะเป็นไฝสีดำ
ควรได้รับการประเมินหากพบรอยโรคที่
- โตขึ้นอย่างต่อเนื่อง
- มีเลือดออกเองหรือเลือดออกซ้ำ
- มีสะเก็ดเรื้อรัง
- เป็นแผลเรื้อรัง
- เป็นแผลที่หายแล้วกลับมาใหม่
- มีลักษณะเป็นก้อนแข็ง
- มีผิวหยาบหรือเป็นขุยเรื้อรัง
- มีสีหรือรูปร่างเปลี่ยนไป
- มีอาการเจ็บโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน
- ดูแตกต่างจากรอยโรคอื่นบนร่างกาย
รอยโรคเหล่านี้ควรได้รับการวินิจฉัยก่อนที่จะกำจัดด้วยวิธีเพื่อความสวยงาม
ไฝทุกเม็ดจำเป็นต้องกำจัดหรือไม่?
ไม่จำเป็น
ไฝชนิดไม่อันตรายส่วนใหญ่สามารถปล่อยไว้ได้โดยไม่ต้องรักษา
การกำจัดไฝมักพิจารณาจาก 3 เหตุผลหลัก
1. กำจัดเพื่อความสวยงาม
ผู้ป่วยอาจต้องการกำจัดไฝที่ได้รับการประเมินแล้วว่าไม่อันตราย เพราะไม่ต้องการลักษณะของไฝนั้น
ก่อนทำควรพิจารณาว่าแผลเป็น รอยบุ๋ม หรือสีผิวที่เปลี่ยนหลังการรักษา อาจมองเห็นได้มากกว่ารอยโรคเดิมหรือไม่
2. ไฝถูกรบกวนหรือระคายเคืองบ่อย
ไฝนูนอาจเกี่ยวหรือเสียดสีกับ
- เสื้อผ้า
- สายเสื้อชั้นใน
- สร้อยคอ
- มีดโกน
- หวี
- บริเวณที่มีการเสียดสีเป็นประจำ
ในกรณีเหล่านี้สามารถพิจารณากำจัดได้แม้รอยโรคจะไม่อันตราย
3. กำจัดเพื่อการวินิจฉัย
หากจำเป็นต้องแยก Melanoma หรือมะเร็งผิวหนังชนิดอื่น การกำจัดจะไม่ใช่เพียงหัตถการเพื่อความสวยงาม
วิธีที่เลือกควรสามารถให้ชิ้นเนื้อที่เหมาะสมสำหรับการตรวจ Histopathology
วิธีหลักในการกำจัดไฝ
สำหรับ Melanocytic Nevus วิธีผ่าตัดที่ใช้บ่อย ได้แก่
- Shave Removal
- Surgical Excision
การเลือกวิธีขึ้นอยู่กับ
- ไฝแบนหรือนูน
- ความลึกของรอยโรค
- ตำแหน่ง
- การวินิจฉัย
- ความต้องการด้านความสวยงาม
- ความสำคัญของการนำออกทั้งหมด
- ความเสี่ยงในการกลับเป็นซ้ำ
- ความจำเป็นในการตรวจ Histopathology
Shave Removal คืออะไร?
Shave Removal หรือ Shave Excision เป็นการใช้ใบมีดผ่าตัดตัดรอยโรคในแนวขนานกับผิวหนัง
เหมาะกับรอยโรคบางชนิดที่นูนขึ้นเหนือผิว โดยเฉพาะไฝชนิดไม่อันตรายที่มีลักษณะนูน
ขั้นตอน Shave Removal
โดยทั่วไปแพทย์จะฉีด Local Anesthesia บริเวณที่จะรักษา
หลังจากบริเวณดังกล่าวชาแล้ว แพทย์จะใช้ใบมีดตัดส่วนที่นูนของรอยโรคออก จากนั้นทำการห้ามเลือด
แผลตื้นจำนวนมากสามารถปล่อยให้หายเองโดยไม่ต้องเย็บ ซึ่งเรียกว่า Secondary Intention Healing
เนื้อเยื่อที่นำออกสามารถส่งตรวจ Histopathology ได้หากมีข้อบ่งชี้
ข้อดีของ Shave Removal
สำหรับไฝนูนชนิดไม่อันตรายที่เหมาะสม ข้อดีอาจประกอบด้วย
- ขั้นตอนไม่ซับซ้อน
- ใช้ Local Anesthesia
- ส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องเย็บแผล
- เหมาะกับรอยโรคที่นูนเหนือผิว
- สามารถเก็บเนื้อเยื่อส่งตรวจ Histopathology ได้
ข้อจำกัดของ Shave Removal
ข้อจำกัดสำคัญคือ เซลล์ของไฝที่อยู่ลึกกว่าอาจยังคงเหลืออยู่
ดังนั้น ไฝสามารถกลับขึ้นมาใหม่หลัง Shave Removal ได้
รอยโรคที่กลับมาอาจมีสีเกิดขึ้นภายในแผลเป็น หรือกลับมานูนอีกครั้ง
บางครั้ง Recurrent Nevus อาจมีลักษณะของเม็ดสีที่ไม่สม่ำเสมอ ทำให้การประเมินในอนาคตซับซ้อนขึ้น
ดังนั้น Shave Removal ไม่ได้เป็นวิธีที่ดีที่สุดสำหรับทุกคนเพียงเพราะไม่ต้องเย็บแผล
Deep Shave หรือ Saucerization
Deep Shave หรือ Saucerization Biopsy เป็นการตัดชิ้นเนื้อให้ลึกกว่า Shave Biopsy แบบตื้น โดยชิ้นเนื้อจะมีลักษณะคล้ายแอ่ง
วิธีนี้สามารถให้ข้อมูลจากเนื้อเยื่อส่วนลึกได้มากขึ้น
เนื่องจากนำเนื้อเยื่อออกลึกกว่า แผลอาจมีขนาดหรือความลึกมากขึ้น และในบางกรณีอาจจำเป็นต้องเย็บแผล
Surgical Excision สำหรับการกำจัดไฝ
Surgical Excision เป็นการผ่าตัดนำรอยโรคออกตลอดความหนาของผิวหนังในบริเวณที่ทำการผ่าตัด และโดยทั่วไปจะปิดแผลด้วยการเย็บ
วิธีนี้อาจเหมาะเมื่อ
- ไฝมีลักษณะแบน
- ต้องการนำรอยโรคออกทั้งหมด
- รอยโรคอยู่ลึกในผิวหนัง
- เคยกลับเป็นซ้ำหลังการกำจัดบางส่วน
- ต้องการชิ้นเนื้อที่สมบูรณ์สำหรับ Histopathology
- จำเป็นต้องแยก Melanoma หรือโรคสำคัญอื่น
Shave Removal กับ Surgical Excision ต่างกันอย่างไร?
ไม่มีวิธีใดดีที่สุดสำหรับไฝทุกชนิด
Shave Removal อาจเหมาะเมื่อ
รอยโรคได้รับการประเมินว่าเป็นไฝชนิดไม่อันตราย มีลักษณะนูนและค่อนข้างตื้น และผู้ป่วยยอมรับความเป็นไปได้ที่รอยโรคอาจกลับเป็นซ้ำได้
Surgical Excision อาจเหมาะเมื่อ
ต้องการนำรอยโรคออกทั้งหมด รอยโรคแบนหรือลึก เคยกลับเป็นซ้ำ หรือจำเป็นต้องได้ชิ้นเนื้อที่มีความลึกเพียงพอสำหรับ Histopathology
ผลด้านแผลเป็นของทั้งสองวิธีแตกต่างกัน
Shave Removal อาจทิ้งรอยแผลเป็นทรงกลม รอยบุ๋ม หรือสีผิวที่แตกต่างจากบริเวณรอบข้าง
Surgical Excision มักทิ้งแผลเป็นเป็นเส้น เนื่องจากต้องเย็บปิดแผล
แผลเป็นที่ยาวกว่าไม่ได้หมายความว่าจะมีผลด้านความสวยงามแย่กว่าเสมอไป ในบางกรณีแผลเป็นเส้นที่ควบคุมตำแหน่งได้อาจเหมาะกว่ารอยบุ๋มหรือไฝที่กลับเป็นซ้ำ
ไฝที่สงสัย Melanoma สามารถทำ Shave ได้หรือไม่?
ในบางกรณี Deep Shave หรือ Saucerization สามารถให้ชิ้นเนื้อที่เพียงพอสำหรับการวินิจฉัยได้
อย่างไรก็ตาม หากสงสัย Melanoma ไม่ควรทำ Shave แบบตื้นเพียงเพื่อความสวยงาม หากมีความเสี่ยงที่จะตัดผ่านส่วนลึกที่สุดของก้อน
หากรอยโรคเป็น Melanoma จริง ความลึกของมะเร็งมีความสำคัญต่อการวางแผนรักษาและการประเมินระยะของโรค
ดังนั้นชนิดและความลึกของ Biopsy ควรเลือกตามลักษณะของรอยโรคแต่ละราย
Excisional Biopsy สำหรับไฝที่น่าสงสัย
หากสามารถทำได้ Excisional Biopsy อาจใช้เพื่อนำรอยโรคที่สงสัยออกทั้งหมดเพื่อการวินิจฉัย
ข้อดีคือพยาธิแพทย์สามารถประเมินโครงสร้างของรอยโรคได้ครบถ้วนมากขึ้น
หากผล Histopathology พบว่าเป็น Melanoma ผู้ป่วยอาจยังจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดเพิ่มเติมด้วย Wide Local Excision
ดังนั้นการนำไฝออกเพื่อวินิจฉัยและการผ่าตัดรักษา Melanoma ขั้นสุดท้ายไม่ใช่ขั้นตอนเดียวกัน
ไฝที่นำออกควรส่งตรวจ Histopathology หรือไม่?
Histopathology มีความสำคัญโดยเฉพาะเมื่อมีการนำ Melanocytic Nevus หรือรอยโรคที่ยังไม่สามารถวินิจฉัยได้แน่นอนออก
การตรวจ Histopathology สามารถช่วยวินิจฉัยว่าเป็น
- Benign Melanocytic Nevus
- Dysplastic Nevus
- Melanoma
- Basal Cell Carcinoma
- SCC
- Seborrheic Keratosis
- เนื้องอกผิวหนังชนิดอื่น
การตัดสินใจว่าจะส่งตรวจ Histopathology หรือไม่ควรทำ ก่อนเริ่มการรักษา โดยเฉพาะหากกำลังพิจารณาวิธีที่ทำลายเนื้อเยื่อจนไม่เหลือชิ้นเนื้อสำหรับตรวจ
Histopathology บอกอะไรได้บ้าง?
ชิ้นเนื้อจะถูกส่งไปยังห้องปฏิบัติการพยาธิวิทยาเพื่อผ่านกระบวนการเตรียมชิ้นเนื้อและตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์
Histopathology สามารถช่วย
- ยืนยันการวินิจฉัย
- ระบุชนิดของเนื้องอก
- ประเมินลักษณะทางจุลพยาธิวิทยา
- ประเมิน Surgical Margin ในชิ้นเนื้อที่เหมาะสม
บางกรณีอาจจำเป็นต้องใช้ Special Stain, Immunohistochemistry หรือการประเมินเพิ่มเติมโดยพยาธิแพทย์
ถ้าผลตรวจพบ Melanoma ต้องทำอย่างไร?
หาก Histopathology พบ Melanoma การรักษาจะเปลี่ยนจากการกำจัดไฝเพื่อความสวยงามเป็นการรักษามะเร็งผิวหนัง
รายงานพยาธิวิทยาอาจมีข้อมูลสำคัญต่อการวางแผนรักษา เช่น ความลึกของก้อนมะเร็ง
โดยทั่วไปผู้ป่วยมักต้องได้รับการผ่าตัดเพิ่มเติมด้วย Wide Local Excision และผู้ป่วยบางรายอาจจำเป็นต้องได้รับการประเมินระยะของโรคเพิ่มเติมตามความเหมาะสม
นี่เป็นหนึ่งในเหตุผลที่การเลือก Biopsy ที่เหมาะสมตั้งแต่แรกมีความสำคัญ
Basal Cell Carcinoma สามารถดูคล้ายไฝได้หรือไม่?
ได้
Basal Cell Carcinoma บางชนิดมีเม็ดสีและอาจดูคล้ายไฝสีน้ำตาลหรือดำ
ลักษณะอื่นที่อาจพบ ได้แก่
- ตุ่มมันวาว
- ก้อนที่ค่อย ๆ โตขึ้น
- รอยโรคที่มีเลือดออกซ้ำ
- มีสะเก็ดซ้ำ
- เป็นแผลเรื้อรัง
- เป็นแผลที่หายแล้วกลับมาใหม่
ดังนั้นรอยโรคที่เกิดใหม่ โตขึ้น มีเลือดออก หรือไม่หาย ควรได้รับการประเมินก่อนกำจัด
SCC สามารถดูคล้ายรอยโรคธรรมดาได้หรือไม่?
ได้
SCC อาจมีลักษณะเป็น
- ผื่นหรือรอยโรคผิวหยาบ
- รอยโรคเป็นขุย
- ก้อนแข็ง
- ก้อนมีสะเก็ด
- รอยโรคคล้ายหูด
- แผลเรื้อรังที่ไม่หาย
รอยโรคที่เคยถูกคิดว่าเป็น Wart หรือผิวแห้ง แต่ยังคงโต มีแผล หรือมีเลือดออก ควรได้รับการประเมินใหม่
หากสงสัย SCC การเก็บชิ้นเนื้อเพื่อ Histopathology มีความสำคัญกว่าการทำลายรอยโรคเพื่อความสวยงาม
การกำจัด Seborrheic Keratosis
Seborrheic Keratosis เป็นรอยโรคผิวหนังชนิดไม่อันตรายที่พบได้บ่อย อาจมีสีน้ำตาล สีดำ สีเดียวกับผิว หรือมีลักษณะคล้ายแผ่นติดอยู่บนผิวหนัง
หากการวินิจฉัยชัดเจน อาจพิจารณารักษาเมื่อ
- มีอาการคัน
- ระคายเคือง
- เสียดสีกับเสื้อผ้า
- ผู้ป่วยไม่ต้องการด้วยเหตุผลด้านความสวยงาม
วิธีรักษาอาจประกอบด้วย
- Cryotherapy
- Curettage
- Electrocautery
- Shave Removal
- Ablative Treatment บางชนิด
สิ่งที่ควรพิจารณาคือการเปลี่ยนแปลงของสีผิวหลังรักษา โดยเฉพาะในผู้ที่มีสีผิวเข้ม
การกำจัด Skin Tag
Skin Tag หรือ Acrochordon เป็นติ่งเนื้อชนิดไม่อันตรายที่มักเกิดในบริเวณที่มีการเสียดสี
ตำแหน่งที่พบบ่อย ได้แก่
- คอ
- รักแร้
- ขาหนีบ
- เปลือกตา
- รอยพับของผิวหนัง
วิธีรักษาอาจประกอบด้วย
- การตัดออก
- Cryotherapy
- Electrosurgery
- Ligation ในบางกรณี
อย่างไรก็ตาม Seborrheic Keratosis, Wart และ Molluscum Contagiosum บางครั้งอาจดูคล้าย Skin Tag
หากรอยโรคมีสี รูปร่าง หรือความแข็งผิดปกติ ควรได้รับการวินิจฉัยก่อนกำจัด
การกำจัด Dermatosis Papulosa Nigra
Dermatosis Papulosa Nigra หรือ DPN เป็นตุ่มสีน้ำตาลหรือดำขนาดเล็กจำนวนมาก มักพบบริเวณใบหน้าและลำคอ
ภาวะนี้ไม่อันตรายและไม่จำเป็นต้องรักษา
หากต้องการกำจัดเพื่อความสวยงาม วิธีที่อาจใช้ ได้แก่
- Curettage
- Electrodessication
- Cryotherapy
- Laser บางชนิด
สิ่งสำคัญที่ควรพิจารณาคือความเสี่ยงต่อ
- Hyperpigmentation
- Hypopigmentation
- แผลเป็น
- Keloid
ประเด็นนี้มีความสำคัญเป็นพิเศษในผู้ที่มีสีผิวเข้มหรือผิวเอเชีย
Actinic Keratosis สามารถกำจัดได้หรือไม่?
Actinic Keratosis หรือ AK เป็นรอยโรคของเซลล์ Keratinocyte ที่เกิดจากความเสียหายสะสมจากแสงแดด และไม่ควรถูกจัดรวมเป็นเพียง “ไฝ” หรือรอยโรคเพื่อความสวยงาม
วิธีรักษาขึ้นอยู่กับจำนวน ความหนา ตำแหน่ง และลักษณะของรอยโรค
รอยโรคเดี่ยวอาจรักษาด้วย Cryotherapy
รอยโรคที่หนาหรือเป็น Hyperkeratotic AK อาจพิจารณา Shave Removal, Curettage หรือ Electrocautery
หากรอยโรคหนามาก เจ็บ โตเร็ว เป็นแผล หรือมีลักษณะน่าสงสัย อาจต้องทำ Biopsy เพื่อแยก SCC
สามารถใช้ Laser กำจัดไฝได้หรือไม่?
Laser อาจมีบทบาทในรอยโรคชนิดไม่อันตรายบางประเภท แต่การเลือกใช้ต้องขึ้นอยู่กับการวินิจฉัย
ข้อจำกัดสำคัญของการใช้วิธีทำลายรอยโรคคือ เนื้อเยื่ออาจไม่เหลือเพียงพอสำหรับการตรวจ Histopathology
หากรอยโรคมีความเป็นไปได้ที่จะเป็น Melanoma ควรได้รับการประเมินและทำ Biopsy อย่างเหมาะสม แทนที่จะใช้ Laser เพียงเพื่อทำให้เม็ดสีหายไป
Cryotherapy ใช้กำจัดไฝได้หรือไม่?
Cryotherapy มีประโยชน์ในการรักษารอยโรคผิวหนังชนิดไม่อันตรายและรอยโรคก่อนมะเร็งหลายชนิด แต่โดยทั่วไป ไม่ใช่วิธีที่เหมาะสำหรับ Melanocytic Nevus ที่ยังไม่ได้รับการวินิจฉัยแน่นอน
Cryotherapy ทำลายเนื้อเยื่อ ทำให้ไม่เหลือชิ้นเนื้อที่สมบูรณ์สำหรับ Histopathology
ดังนั้นสำหรับรอยโรคที่มีเม็ดสี ควรวินิจฉัยก่อนเลือกวิธีทำลายรอยโรค
Electrocautery และ Curettage ใช้กำจัดรอยโรคผิวหนังได้หรือไม่?
สามารถใช้ได้ในรอยโรคตื้นบางประเภทที่ได้รับการวินิจฉัยแล้ว
ตัวอย่างเช่น
- Seborrheic Keratosis
- Skin Tag
- Wart
- รอยโรค Keratinocytic บางชนิด
อย่างไรก็ตาม วิธีเหล่านี้ไม่สามารถใช้แทน Diagnostic Biopsy ได้ในรอยโรคที่ยังไม่ทราบการวินิจฉัย
ไฝสามารถกลับขึ้นมาใหม่หลังการกำจัดได้หรือไม่?
ได้
โอกาสกลับเป็นซ้ำพบได้โดยเฉพาะหลังการนำรอยโรคออกเพียงบางส่วน
หลัง Shave Removal อาจยังมีเซลล์ Nevus อยู่ลึกในผิวหนัง ทำให้บริเวณเดิมกลับมามีสีหรือนูนอีกครั้ง
หากไฝกลับขึ้นมาใหม่ ควรได้รับการประเมินโดยแพทย์ผิวหนัง โดยเฉพาะหากมีสีหรือรูปร่างเปลี่ยนไป
Recurrent Nevus คืออะไร?
Recurrent Nevus คือรอยโรค Melanocytic Nevus ที่กลับขึ้นมาใหม่หลังจากเคยถูกนำออกเพียงบางส่วน
อาจพบเม็ดสีเกิดขึ้นภายในหรือบริเวณรอบแผลเป็น
บางครั้งเม็ดสีที่กลับมาอาจมีรูปร่างไม่สม่ำเสมอและดูน่าสงสัยกว่ารอยโรคเดิม
ดังนั้น หากเคยนำไฝออกและส่ง Histopathology ควรเก็บรายงานผลตรวจเดิมไว้ เพราะสามารถช่วยในการประเมินรอยโรคที่กลับมาใหม่ได้
การกำจัดไฝเจ็บหรือไม่?
หัตถการกำจัดไฝส่วนใหญ่มักทำภายใต้ Local Anesthesia
ขณะฉีดยาชาอาจรู้สึกแสบหรือเจ็บชั่วครู่
เมื่อบริเวณดังกล่าวชาแล้ว อาจรู้สึกถึงแรงกด การดึง หรือการเคลื่อนไหว แต่ไม่ควรรู้สึกเจ็บแหลมจากการผ่าตัด
หลังยาชาหมดฤทธิ์อาจมีอาการเจ็บหรือตึงเล็กน้อย ซึ่งขึ้นอยู่กับขนาด ความลึก ตำแหน่ง และชนิดของหัตถการ
การกำจัดไฝทำให้เกิดแผลเป็นหรือไม่?
ได้
ทุกวิธีที่นำเนื้อเยื่อผิวหนังออกสามารถทำให้เกิดแผลเป็นหรือการเปลี่ยนแปลงของผิวอย่างถาวรได้
ไม่มีวิธีใดสามารถรับประกันได้ว่าจะกำจัดไฝโดยไม่เกิดรอยเลย
ลักษณะหลังรักษาอาจเป็น
- รอยแบนขนาดเล็ก
- รอยสีอ่อน
- รอยสีเข้ม
- รอยบุ๋มเล็กน้อย
- แผลเป็นเส้น
- Hypertrophic Scar
- Keloid
สำหรับการกำจัดเพื่อความสวยงาม ควรเปรียบเทียบลักษณะของแผลเป็นที่คาดว่าจะเกิดขึ้นกับรอยโรคเดิมก่อนตัดสินใจรักษา
แผลเป็นจาก Shave Removal กับ Surgical Excision ต่างกันอย่างไร?
Shave Removal มักทำให้เกิดแผลทรงกลมหรือวงรีที่หายเอง อาจเหลือรอยแบน รอยบุ๋ม หรือสีผิวอ่อนหรือเข้มกว่าบริเวณรอบข้าง
Surgical Excision มักทำให้เกิดแผลเป็นเส้น เนื่องจากต้องเย็บปิดแผล
ความยาวของแผลผ่าตัดอาจยาวกว่าขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางของไฝ เพราะจำเป็นต้องออกแบบแผลให้สามารถเย็บปิดได้อย่างเหมาะสม
ดังนั้นวิธีที่ทำให้แผลเริ่มต้นมีขนาดเล็กกว่า ไม่ได้หมายความว่าจะให้ผลด้านความสวยงามดีกว่าในระยะยาวเสมอไป
สีผิวเปลี่ยนหลังการกำจัดรอยโรค
หลัง Cryotherapy, Electrocautery, Laser, Shave Removal หรือการผ่าตัด อาจเกิด
- Post-Inflammatory Hyperpigmentation หรือ PIH
- Hypopigmentation
- รอยแดงที่คงอยู่นาน
ความเสี่ยงของการเปลี่ยนแปลงของสีผิวมีความสำคัญเป็นพิเศษในผู้ที่มีสีผิวเข้ม
ดังนั้นการกำจัดจุดสีน้ำตาลขนาดเล็กไม่ได้หมายความว่าบริเวณดังกล่าวจะกลับมาเหมือนผิวปกติจนมองไม่เห็นเสมอไป
บางครั้งรอยโรคเดิมอาจถูกแทนที่ด้วยรอยสีเข้มหรือสีอ่อนหลังการรักษา
ความเสี่ยงของ Keloid และ Hypertrophic Scar
ผู้ป่วยบางรายมีแนวโน้มเกิดแผลเป็นนูนมากกว่าปกติ
หากเคยมีประวัติ Keloid หรือ Hypertrophic Scar ควรแจ้งแพทย์ก่อนทำหัตถการเพื่อความสวยงาม
ความเสี่ยงยังขึ้นอยู่กับตำแหน่งของแผลและแรงตึงของผิวหนัง
สำหรับรอยโรคที่ไม่อันตราย ควรพิจารณาว่าแผลเป็นที่เกิดขึ้นอาจมองเห็นได้ชัดกว่ารอยโรคเดิมหรือไม่
การดูแลแผลหลัง Shave Removal
แผลจาก Shave Removal แบบตื้นมักปล่อยให้หายด้วย Secondary Intention Healing
การดูแลทั่วไปอาจประกอบด้วย
- ทำความสะอาดแผลตามคำแนะนำ
- ทา Petroleum Jelly หรือผลิตภัณฑ์ดูแลแผลที่แพทย์แนะนำ
- ปิดแผลด้วยวัสดุปิดแผลที่สะอาด
- หลีกเลี่ยงการแกะสะเก็ด
- สังเกตอาการเลือดออกและการติดเชื้อ
ระยะเวลาการหายขึ้นอยู่กับความลึก ขนาด ตำแหน่ง สุขภาพของผู้ป่วย และการดูแลแผล
การดูแลแผลหลัง Surgical Excision
Surgical Excision มักมีการเย็บแผล จึงต้องดูแลแตกต่างจาก Shave Removal
คำแนะนำอาจครอบคลุมเรื่อง
- วิธีทำความสะอาดแผล
- การเปลี่ยนวัสดุปิดแผล
- การอาบน้ำ
- การจำกัดการออกกำลังกาย
- สัญญาณของเลือดออกหรือการติดเชื้อ
- การนัดตรวจแผล
- การตัดไหม
ระยะเวลาตัดไหมและข้อจำกัดด้านกิจกรรมขึ้นอยู่กับตำแหน่งและชนิดของการผ่าตัด
สามารถออกกำลังกายหลังการกำจัดไฝได้หรือไม่?
ขึ้นอยู่กับชนิดและตำแหน่งของแผล
Shave Removal ขนาดเล็กและตื้นอาจมีข้อจำกัดด้านกิจกรรมน้อยกว่า
หลัง Surgical Excision การออกกำลังกายอาจเพิ่มแรงตึงบริเวณแผลและเพิ่มความเสี่ยงต่อ
- เลือดออก
- แผลแยก
- ไหมขาด
- แผลเป็นกว้างขึ้น
แผลบริเวณไหล่ หลัง หน้าอก แขน หรือขา อาจได้รับผลจากการเคลื่อนไหวมากกว่าบางตำแหน่ง
สามารถว่ายน้ำหลังการกำจัดไฝได้หรือไม่?
โดยทั่วไปควรรอจนกว่าแผลจะหายเพียงพอก่อนว่ายน้ำ
รวมถึง
- สระว่ายน้ำ
- ทะเล
- แหล่งน้ำธรรมชาติ
- อ่างน้ำร้อน
ประเด็นนี้มีความสำคัญสำหรับนักท่องเที่ยวที่วางแผนทำหัตถการในกรุงเทพแล้วเดินทางไปทะเลหรือสถานที่ท่องเที่ยวอื่นในประเทศไทย
หากมีแผนว่ายน้ำหรือเที่ยวทะเล ควรแจ้งแพทย์ก่อนทำหัตถการ
สามารถขึ้นเครื่องบินหลังการกำจัดไฝได้หรือไม่?
หัตถการผิวหนังขนาดเล็กจำนวนมากไม่ได้เป็นข้อห้ามในการเดินทางด้วยเครื่องบิน
สิ่งที่ควรพิจารณามากกว่าคือ
- การดูแลแผลระหว่างเดินทาง
- ความเสี่ยงเลือดออก
- การตัดไหม
- การรับผล Histopathology
- ความเป็นไปได้ที่จะต้องได้รับการรักษาเพิ่มเติม
สำหรับผู้ป่วยต่างชาติ ควรวางแผนวิธีรับผลและติดตามการรักษาก่อนเดินทางออกจากประเทศไทย
ผลข้างเคียงและภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น
ขึ้นอยู่กับชนิดของหัตถการ อาจพบ
- เลือดออก
- รอยช้ำ
- การติดเชื้อ
- แผลแยก
- แผลหายช้า
- อาการเจ็บหรือตึง
- ความรู้สึกบริเวณผิวหนังเปลี่ยนแปลง
- แผลเป็น
- Hyperpigmentation
- Hypopigmentation
- Hypertrophic Scar
- Keloid
- กำจัดรอยโรคออกไม่หมด
- รอยโรคกลับเป็นซ้ำ
- จำเป็นต้องผ่าตัดเพิ่มเติมหาก Histopathology พบมะเร็ง
ไม่มีวิธีใดสามารถรับประกันผลด้านความสวยงามที่สมบูรณ์แบบได้
เมื่อไรควรกลับมาพบแพทย์หลังการกำจัดรอยโรค?
ควรได้รับการประเมินหากพบ
- เลือดออกต่อเนื่องแม้กดแผลอย่างเหมาะสม
- บวมเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
- ปวดมากขึ้น
- รอยแดงลาม
- มีหนองหรือสารคัดหลั่งผิดปกติ
- มีไข้
- แผลแยก
- แผลหายช้าผิดปกติ
- รอยโรคกลับขึ้นมาใหม่
- มีเม็ดสีผิดปกติเกิดขึ้นภายในแผลเป็นเดิม
โดยเฉพาะรอยโรคที่มีเม็ดสีกลับขึ้นมาใหม่ ควรได้รับการประเมินก่อนทำการรักษาซ้ำ
ทำไมไม่ควรกำจัดไฝด้วยตัวเอง?
การตัด โกน เผา ผูก หรือใช้สารเคมีกำจัดไฝด้วยตัวเองมีความเสี่ยงหลายประการ
ปัญหาสำคัญที่สุดคือ รอยโรคนั้นอาจไม่ใช่ไฝชนิดไม่อันตราย
หากเป็นมะเร็งผิวหนัง การกำจัดด้วยตัวเองอาจทำให้การวินิจฉัยล่าช้า และอาจมีเซลล์ผิดปกติเหลืออยู่
นอกจากนี้ยังเพิ่มความเสี่ยงต่อ
- เลือดออก
- การติดเชื้อ
- Chemical Burn
- แผลเป็น
- การวินิจฉัยมะเร็งผิวหนังล่าช้า
ดังนั้นรอยโรคที่ต้องการกำจัดควรได้รับการประเมินอย่างเหมาะสมก่อน
การกำจัดไฝและรอยโรคในผิวเอเชียและผู้ที่มีสีผิวเข้ม
สีผิวมีผลต่อการหายของแผลและลักษณะของรอยหลังการรักษา
ผู้ที่มีสีผิวเข้มอาจต้องพิจารณาความเสี่ยงของ
- PIH
- Hypopigmentation
- สีของแผลเป็นแตกต่างจากผิวรอบข้าง
- Keloid ในผู้ที่มีแนวโน้ม
ประเด็นเหล่านี้มีความสำคัญเมื่อรักษารอยโรคเพื่อความสวยงามจำนวนมาก เช่น DPN หรือ Seborrheic Keratosis
ดังนั้นการเลือกวิธีรักษาควรพิจารณาทั้ง ชนิดของรอยโรคและลักษณะการตอบสนองของผิวผู้ป่วย
การกำจัดไฝบนใบหน้า
การกำจัดไฝบนใบหน้าต้องพิจารณาหลายปัจจัยร่วมกัน ได้แก่
- การวินิจฉัย
- ความลึกของรอยโรค
- ตำแหน่งของแผลเป็น
- แรงตึงของผิวหนัง
- ความเสี่ยงกลับเป็นซ้ำ
- การเปลี่ยนแปลงของสีผิว
- ความจำเป็นในการตรวจ Histopathology
ไฝนูนที่ได้รับการประเมินว่าไม่อันตรายอาจเหมาะกับ Shave Removal ในบางกรณี
ส่วนรอยโรคที่แบน ลึก กลับเป็นซ้ำ หรือมีลักษณะน่าสงสัยอาจต้องใช้วิธีอื่น
เป้าหมายที่เหมาะสมไม่ใช่การรับประกันว่า “ไม่มีแผลเป็น” แต่คือการหาสมดุลที่เหมาะสมระหว่างการวินิจฉัย การกำจัดรอยโรค และผลด้านความสวยงาม
การกำจัดไฝบนหนังศีรษะ
รอยโรคบนหนังศีรษะอาจสังเกตด้วยตัวเองได้ยาก
ไฝนูนอาจเกี่ยวกับหวีหรือได้รับการกระแทกระหว่างตัดผม
เนื่องจากหนังศีรษะสามารถพบได้ทั้งรอยโรคชนิดไม่อันตรายและมะเร็งผิวหนัง รอยโรคที่โต เปลี่ยนแปลง มีเลือดออก หรือสังเกตได้ยาก ควรได้รับการประเมินก่อนกำจัด
วิธีรักษาขึ้นอยู่กับการวินิจฉัย ขนาด ความลึก และตำแหน่ง
การกำจัดไฝบริเวณลำตัว
ไฝบริเวณหน้าอก หลัง ไหล่ และลำตัวมักถูกกำจัดเนื่องจากการเสียดสีหรือเหตุผลด้านความสวยงาม
อย่างไรก็ตาม แผลบริเวณเหล่านี้อาจมีแรงตึงของผิวหนังสูง และผู้ป่วยบางรายมีแนวโน้มเกิด Hypertrophic Scar หรือ Keloid
สำหรับการกำจัดเพื่อความสวยงาม ควรพูดคุยถึงลักษณะของแผลเป็นที่คาดว่าจะเกิดขึ้นก่อนทำหัตถการ
สามารถกำจัดไฝหรือรอยโรคหลายจุดพร้อมกันได้หรือไม่?
สามารถพิจารณาได้ในบางกรณี แต่ขึ้นอยู่กับ
- จำนวนรอยโรค
- การวินิจฉัย
- ตำแหน่ง
- วิธีรักษา
- จำนวนแผลที่ต้องดูแล
- ความจำเป็นในการตรวจ Histopathology
- ความเสี่ยงต่อแผลเป็นและสีผิวเปลี่ยนแปลง
หากมีรอยโรคจำนวนมากที่ดูคล้ายกัน แต่มีรอยโรคหนึ่งที่มีลักษณะแตกต่าง ไม่ควรสรุปว่าทุกรอยโรคเป็นโรคเดียวกันโดยอัตโนมัติ
การพบแพทย์เพื่อประเมินไฝและรอยโรคผิวหนังในกรุงเทพ
การประเมินที่เหมาะสมควรเริ่มจาก การวินิจฉัย ไม่ใช่การเลือกเครื่องมือที่จะใช้กำจัด
แพทย์ผิวหนังจะประเมินว่ารอยโรคมีแนวโน้มเป็น
- Melanocytic Nevus ชนิดไม่อันตราย
- Seborrheic Keratosis
- Skin Tag
- Wart
- DPN
- Actinic Keratosis
- เนื้องอกผิวหนังชนิดไม่อันตรายอื่น
- รอยโรคที่ควรทำ Biopsy
อาจใช้ Dermoscopy เพิ่มเติมตามความเหมาะสม
หากสามารถกำจัดได้ ควรพิจารณาคำถามสำคัญต่อไปนี้
จำเป็นต้องกำจัดหรือไม่?
รอยโรคชนิดไม่อันตรายจำนวนมากไม่จำเป็นต้องรักษา
เป็นการกำจัดเพื่อความสวยงามหรือเพื่อการวินิจฉัย?
คำตอบมีผลต่อการเลือกวิธีรักษาและการส่ง Histopathology
วิธีใดเหมาะสม?
อาจพิจารณา Shave Removal, Surgical Excision, Cryotherapy, Curettage, Electrocautery, Biopsy หรือวิธีอื่นตามชนิดของรอยโรค
แผลเป็นจะมีลักษณะอย่างไร?
ควรเข้าใจลักษณะแผลเป็น การเปลี่ยนแปลงของสีผิว และความเสี่ยงกลับเป็นซ้ำก่อนทำ
ต้องส่ง Histopathology หรือไม่?
รอยโรคที่น่าสงสัยหรือยังวินิจฉัยไม่แน่นอนควรใช้วิธีที่สามารถเก็บชิ้นเนื้อเพียงพอสำหรับการวินิจฉัย
หากผลพบมะเร็งต้องทำอย่างไร?
แม้รอยโรคที่มองเห็นจะถูกนำออกหมดแล้ว ผู้ป่วยอาจจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดหรือการรักษาเพิ่มเติมตามผล Histopathology
การกำจัดไฝสำหรับนักท่องเที่ยวและผู้ป่วยต่างชาติในกรุงเทพ
การกำจัดไฝและรอยโรคส่วนใหญ่เป็นหัตถการขนาดเล็ก แต่สำหรับผู้ที่พำนักในกรุงเทพช่วงสั้น ๆ ควรวางแผนขั้นตอนหลังการรักษาด้วย
แนวทางอาจเป็น
พบแพทย์ → ตรวจรอยโรคและ Dermoscopy → กำจัดหรือทำ Biopsy → Histopathology → แจ้งผล → รักษาเพิ่มเติมหากจำเป็น
ก่อนเดินทางออกจากประเทศไทย ควรทราบว่า
- จะได้รับผล Histopathology ทางใด
- จะมีการอธิบายผลอย่างไร
- ต้องตัดไหมเมื่อไร
- จะดูแลแผลหลังเดินทางอย่างไร
- หากผลตรวจพบมะเร็งจะวางแผนรักษาต่ออย่างไร
หากเคยทำ Biopsy หรือกำจัดรอยโรคเดิมมาก่อน ควรนำรายงาน Histopathology เดิมมาด้วย โดยเฉพาะในกรณี Recurrent Nevus
เลือกวิธีกำจัดไฝและรอยโรคอย่างไร?
| ลักษณะรอยโรค | วิธีที่อาจพิจารณา | สิ่งสำคัญที่ควรรู้ |
|---|---|---|
| ไฝนูนชนิดไม่อันตราย | Shave Removal หรือ Surgical Excision | Shave อาจเหลือเซลล์ Nevus และกลับเป็นซ้ำได้ |
| ไฝแบนที่ต้องการนำออก | Surgical Excision | มักเกิดแผลเป็นเป็นเส้น |
| รอยโรคมีเม็ดสีที่น่าสงสัย | Biopsy หรือ Excision ที่เหมาะสม | คุณภาพของการวินิจฉัยสำคัญกว่าความสะดวกด้านความสวยงาม |
| Seborrheic Keratosis | Cryotherapy, Curettage, Electrocautery, Shave Removal | อาจเกิดสีผิวเปลี่ยนแปลง |
| Skin Tag | ตัดออก, Electrosurgery, Cryotherapy | หากลักษณะผิดปกติควรยืนยันการวินิจฉัย |
| DPN | วิธีทำลายรอยโรคแบบตื้นที่เหมาะสม | มีความเสี่ยง PIH, Hypopigmentation, แผลเป็น และ Keloid |
| Actinic Keratosis | Cryotherapy หรือการรักษาตามลักษณะรอยโรค | รอยโรคหนาหรือน่าสงสัยอาจต้อง Biopsy |
| สงสัย Melanoma | Diagnostic Biopsy ที่เหมาะสม | หลีกเลี่ยงการทำลายรอยโรคแบบตื้นที่ไม่เพียงพอต่อการวินิจฉัย |
| ไฝกลับเป็นซ้ำ | ประเมินใหม่โดยแพทย์ผิวหนัง | รายงาน Histopathology เดิมมีประโยชน์ |
| สงสัยมะเร็งผิวหนัง | Biopsy และวางแผนรักษาตามการวินิจฉัย | Histopathology มีความสำคัญ |
หลักการสำคัญคือ
หากยังไม่แน่ใจว่ารอยโรคคืออะไร ควรวินิจฉัยก่อนทำลายรอยโรค
คำถามที่พบบ่อย
การกำจัดไฝปลอดภัยหรือไม่?
โดยทั่วไปเป็นหัตถการทางผิวหนังขนาดเล็กเมื่อได้รับการประเมินและเลือกวิธีอย่างเหมาะสม แต่ยังมีความเสี่ยงต่อเลือดออก การติดเชื้อ แผลเป็น สีผิวเปลี่ยน และการกลับเป็นซ้ำ
ไฝทุกเม็ดจำเป็นต้องกำจัดหรือไม่?
ไม่จำเป็น ไฝชนิดไม่อันตรายส่วนใหญ่สามารถปล่อยไว้ได้โดยไม่ต้องรักษา
สามารถกำจัดไฝเพื่อความสวยงามได้หรือไม่?
ได้ หากได้รับการประเมินว่าเป็นรอยโรคชนิดไม่อันตราย และผู้ป่วยเข้าใจเรื่องแผลเป็น สีผิวเปลี่ยน และความเสี่ยงกลับเป็นซ้ำ
ควรตรวจไฝก่อนกำจัดหรือไม่?
ควร โดยเฉพาะไฝที่มีเม็ดสี เพิ่งเกิดใหม่ เปลี่ยนแปลง มีเลือดออก หรือมีลักษณะผิดปกติ
แพทย์ตรวจไฝที่น่าสงสัยอย่างไร?
ใช้ประวัติ การตรวจร่างกาย และอาจใช้ Dermoscopy หากจำเป็น หากยังสงสัยอาจต้องทำ Biopsy เพื่อส่ง Histopathology
ABCDE ของ Melanoma คืออะไร?
ประกอบด้วย Asymmetry, Border, Color, Diameter และ Evolving
ไฝที่เปลี่ยนแปลงหมายความว่าเป็น Melanoma เสมอหรือไม่?
ไม่เสมอไป รอยโรคชนิดไม่อันตรายก็สามารถเปลี่ยนแปลงได้ แต่การเปลี่ยนแปลงเป็นเหตุผลสำคัญที่ควรได้รับการประเมิน
ไฝที่มีเลือดออกควรตรวจหรือไม่?
ควร โดยเฉพาะหากเลือดออกเองหรือเกิดซ้ำโดยไม่มีการกระแทกที่ชัดเจน
ไฝนูนควรกำจัดด้วยวิธีใด?
ไฝนูนที่ได้รับการประเมินว่าไม่อันตรายอาจใช้ Shave Removal หรือ Surgical Excision ขึ้นอยู่กับความลึก ตำแหน่ง ผลด้านความสวยงาม และความเสี่ยงกลับเป็นซ้ำ
ไฝแบนกำจัดอย่างไร?
หากต้องการนำ Melanocytic Nevus ชนิดแบนออกทั้งหมด มักพิจารณา Surgical Excision มากกว่า Shave แบบตื้น
Shave Mole Removal คืออะไร?
เป็นการใช้ใบมีดผ่าตัดตัดส่วนของไฝที่นูนขึ้นเหนือผิว โดยทั่วไปใช้ Local Anesthesia และมักไม่ต้องเย็บแผล
Surgical Excision คืออะไร?
เป็นการผ่าตัดนำรอยโรคออกตลอดความหนาของผิวหนังในบริเวณที่ทำ และโดยทั่วไปเย็บปิดแผล
Shave Removal กับ Surgical Excision วิธีไหนดีกว่า?
ขึ้นอยู่กับชนิด ความลึก ตำแหน่ง ความจำเป็นในการตรวจ Histopathology และเป้าหมายของการรักษา ไม่มีวิธีใดดีที่สุดสำหรับทุกกรณี
Shave Removal ต้องเย็บแผลหรือไม่?
Shave Removal แบบตื้นส่วนใหญ่มักไม่ต้องเย็บ แต่ Deep Shave หรือ Saucerization บางกรณีอาจมีแผลลึกและต้องพิจารณาการปิดแผลตามความเหมาะสม
ไฝกลับมาใหม่หลัง Shave Removal ได้หรือไม่?
ได้ เนื่องจากอาจมีเซลล์ Nevus เหลืออยู่ในผิวหนังส่วนลึก
หากไฝกลับขึ้นมาใหม่ควรทำอย่างไร?
ควรได้รับการประเมินโดยแพทย์ผิวหนัง โดยเฉพาะหากมีเม็ดสีหรือรูปร่างผิดปกติ
การกำจัดไฝเจ็บหรือไม่?
โดยทั่วไปใช้ Local Anesthesia ผู้ป่วยอาจเจ็บขณะฉีดยาชาชั่วครู่ แต่บริเวณที่จะทำหัตถการควรชาในระหว่างการรักษา
การกำจัดไฝทำให้เกิดแผลเป็นหรือไม่?
ได้ ทุกวิธีที่นำเนื้อเยื่อผิวหนังออกสามารถทำให้เกิดรอยหรือแผลเป็นได้
มีวิธีกำจัดไฝแบบไม่เกิดแผลเป็นหรือไม่?
ไม่มีวิธีใดสามารถรับประกันว่าจะไม่มีแผลเป็นหรือสีผิวเปลี่ยนแปลง
Shave Removal หรือ Surgical Excision แบบไหนแผลสวยกว่า?
ขึ้นอยู่กับรอยโรคและตำแหน่ง Shave อาจทิ้งรอยกลมหรือรอยบุ๋ม ขณะที่ Surgical Excision มักทิ้งแผลเป็นเส้น จึงไม่สามารถบอกได้ว่าวิธีหนึ่งดีกว่าในทุกกรณี
Laser สามารถกำจัดไฝได้หรือไม่?
อาจใช้กับรอยโรคชนิดไม่อันตรายบางประเภท แต่รอยโรค Melanocytic ที่ยังวินิจฉัยไม่แน่นอนหรือสงสัย melanoma ไม่ควรถูกทำลายโดยไม่มีการประเมินที่เหมาะสม
Cryotherapy สามารถกำจัดไฝได้หรือไม่?
Cryotherapy เหมาะกับรอยโรคหลายชนิด แต่โดยทั่วไปไม่ใช่วิธีหลักสำหรับ Melanocytic Nevus ที่ยังไม่ได้รับการวินิจฉัยแน่นอน
Seborrheic Keratosis กำจัดได้หรือไม่?
ได้ วิธีที่อาจใช้ ได้แก่ Cryotherapy, Curettage, Electrocautery และ Shave Removal ขึ้นอยู่กับลักษณะของรอยโรค
Skin Tag กำจัดได้หรือไม่?
ได้ สามารถพิจารณาการตัดออก Cryotherapy หรือ Electrosurgery ตามความเหมาะสม
DPN กำจัดได้หรือไม่?
ได้ แต่ควรพิจารณาความเสี่ยงต่อ Hyperpigmentation, Hypopigmentation, แผลเป็น และ Keloid
ไฝที่นำออกควรส่ง Histopathology หรือไม่?
Histopathology มีความสำคัญโดยเฉพาะสำหรับ Melanocytic Nevus รอยโรคที่น่าสงสัย หรือรอยโรคที่ยังไม่สามารถวินิจฉัยได้แน่นอน
หาก Histopathology พบ Melanoma ต้องทำอย่างไร?
อาจต้องได้รับการผ่าตัดเพิ่มเติมด้วย Wide Local Excision และการประเมินเพิ่มเติมตามลักษณะทางพยาธิวิทยาและระยะของโรค
Basal Cell Carcinoma สามารถดูคล้ายไฝได้หรือไม่?
ได้ Basal Cell Carcinoma บางชนิดมีเม็ดสีและสามารถดูคล้ายไฝหรือรอยโรคสีน้ำตาลได้
SCC สามารถดูคล้าย Wart ได้หรือไม่?
ได้ SCC บางชนิดอาจมีลักษณะหนา ขรุขระ เป็นสะเก็ด หรือคล้าย Wart รอยโรคที่โตต่อเนื่อง มีแผล หรือเลือดออกควรได้รับการประเมิน
สามารถกำจัดไฝหลายเม็ดพร้อมกันได้หรือไม่?
อาจทำได้ ขึ้นอยู่กับจำนวน ตำแหน่ง การวินิจฉัย วิธีรักษา จำนวนแผลที่ต้องดูแล และความจำเป็นในการตรวจ Histopathology
สามารถกำจัดไฝบนใบหน้าได้หรือไม่?
ได้ แต่ควรพิจารณาการวินิจฉัย ความลึก ตำแหน่งของแผลเป็น สีผิว และความเสี่ยงกลับเป็นซ้ำ
สามารถกำจัดไฝบนหนังศีรษะได้หรือไม่?
ได้ แต่ควรตรวจวินิจฉัยก่อน โดยเฉพาะรอยโรคที่เปลี่ยนแปลง มีเลือดออก หรือผู้ป่วยสังเกตด้วยตัวเองได้ยาก
หลังการกำจัดไฝสามารถออกกำลังกายได้หรือไม่?
ขึ้นอยู่กับชนิดและตำแหน่งของแผล แผลที่มีการเย็บและอยู่ในบริเวณที่มีแรงตึงมักต้องจำกัดกิจกรรมมากกว่า
หลังการกำจัดไฝสามารถว่ายน้ำได้หรือไม่?
โดยทั่วไปควรรอจนกว่าแผลจะหายเพียงพอก่อนลงสระหรือทะเล
หลังการกำจัดไฝสามารถขึ้นเครื่องบินได้หรือไม่?
หัตถการขนาดเล็กจำนวนมากไม่ได้เป็นข้อห้ามในการขึ้นเครื่องบิน แต่ควรวางแผนเรื่องการดูแลแผล การตัดไหม และการรับผล Histopathology
นักท่องเที่ยวสามารถกำจัดไฝในกรุงเทพได้หรือไม่?
สามารถวางแผนการประเมินและรักษาได้ แต่ควรคำนึงถึงการดูแลแผล การตัดไหม ผล Histopathology และความเป็นไปได้ที่จะต้องรักษาเพิ่มเติมหลังเดินทางออกจากประเทศไทย
สามารถกำจัดไฝด้วยตัวเองได้หรือไม่?
ไม่แนะนำ เพราะมีความเสี่ยงต่อเลือดออก การติดเชื้อ แผลเป็น และที่สำคัญคืออาจทำให้การวินิจฉัยมะเร็งผิวหนังล่าช้า
โรคอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง
-
ประเมินไฝน่าสงสัย Suspicious Mole Assessment ประเมินความผิกปกติของไฝ คือการตรวจไฝหรือรอยโรคที่มีสีซึ่งมีลักษณะใหม่ เปลี่ยนแปลง ดูผิดปกติ มีเลือดออก คัน หรือดูแตกต่างจากไฝอื่นบนร่างกาย

-
การตรวจผิวหนังด้วยกล้อง Dermoscopy Dermoscopy การตรวจผิวหนังด้วยกล้องขยาย เป็นวิธีตรวจที่ไม่ต้องเจาะหรือตัดผิวหนัง ช่วยให้แพทย์ผิวหนังสามารถมองเห็นรายละเอียดของไฝและรอยโรคได้มากกว่าการมองด้วยตาเปล่า

-
การตรวจผิวหนังทั่วร่างกาย Full Body Skin Examination การตรวจผิวหนังทั่วร่างกาย คือการตรวจผิวหนังตั้งแต่ศีรษะจรดปลายเท้า เพื่อค้นหาไฝที่มีลักษณะผิดปกติ รอยโรคที่น่าสงสัย ความผิดปกติก่อนเป็นมะเร็ง และมะเร็งผิวหนังในระยะเริ่มต้น

-
Skin Biopsy (การวินิจฉัย / Diagnosis) Skin Biopsy (การวินิจฉัย / Diagnosis) การตัดชิ้นเนื้อผิวหนังเพื่อการส่งตรวจ เป็นหัตถการขนาดเล็กที่แพทย์ผิวหนังนำเนื้อเยื่อผิวหนังบางส่วนหรือรอยโรคทั้งหมดออก แล้วส่งตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์เพื่อช่วยวินิจฉัยโรคอย่างแม่นยำ






























