ข้ามไปยังเนื้อหา
Clear Skin Dermatology

Actinic Keratosis / Precancerous Lesions

รอยโรคที่มีลักษณะ ผิวสาก เป็นขุย ตกสะเก็ดซ้ำ ๆ เจ็บเมื่อสัมผัส หรือเป็นแผลไม่หาย อาจไม่ใช่เพียงผิวแห้งหรือผิวที่เสื่อมจากแสงแดด

Actinic Keratosis / Precancerous Lesions

Actinic Keratosis (AK) คือรอยโรคก่อนมะเร็งผิวหนังที่สัมพันธ์กับความเสียหายจากรังสีอัลตราไวโอเลต (UV) ที่สะสมเป็นเวลานาน รอยโรคบางส่วนสามารถพัฒนาไปเป็น มะเร็งผิวหนังชนิด Squamous Cell Carcinoma (SCC) ได้

สำหรับผู้ที่อาศัยอยู่ในประเทศไทย ผู้ที่ทำงานกลางแจ้ง ผู้ที่ได้รับแสงแดดสะสมเป็นเวลานาน รวมถึงชาวต่างชาติที่อาศัยหรือเดินทางมาในกรุงเทพ หากพบรอยโรคผิดปกติบริเวณใบหน้า หนังศีรษะ ใบหู แขน หรือหลังมือ ควรได้รับการประเมินอย่างเหมาะสม

หลักสำคัญคือ ควรวินิจฉัยให้แน่ชัดก่อนทำลายรอยโรค

เพราะรอยโรคที่ดูคล้าย Actinic Keratosis ไม่ได้เป็น Actinic Keratosis เสมอไป หากรอยโรคหนาผิดปกติ โตเร็ว เจ็บ เลือดออก เป็นแผล หรือมีลักษณะน่าสงสัย แพทย์อาจพิจารณาตัดชิ้นเนื้อตรวจ แทนการจี้เย็นหรือทำลายรอยโรคทันที

Actinic Keratosis เป็นรอยโรคที่เกิดจากการเจริญผิดปกติของเซลล์ keratinocyte ในผิวหนังที่ได้รับความเสียหายจากแสงแดดสะสม

โดยทั่วไปจัดเป็น รอยโรคก่อนมะเร็งผิวหนัง เนื่องจากมีความสัมพันธ์ต่อเนื่องตั้งแต่ผิวหนังที่ได้รับความเสียหายจากแสงแดด เซลล์ผิวหนังที่เริ่มผิดปกติ ไปจนถึงมะเร็งผิวหนังชนิด SCC

ไม่ได้หมายความว่า Actinic Keratosis ทุกจุดจะกลายเป็นมะเร็ง บางรอยโรคอาจคงเดิมหรือยุบลงได้ แต่ในทางปฏิบัติเราไม่สามารถคาดการณ์ได้อย่างแน่นอนว่ารอยโรคใดจะพัฒนาไปเป็นมะเร็ง

นอกจากนี้ การพบ Actinic Keratosis ยังสะท้อนว่าผิวบริเวณนั้นได้รับความเสียหายจากรังสี UV สะสมมานาน ผู้ป่วยกลุ่มนี้จึงอาจมีความเสี่ยงต่อการเกิดรอยโรคจากแสงแดดและมะเร็งผิวหนังชนิดอื่นร่วมด้วย

ดังนั้น Actinic Keratosis จึงไม่ควรถูกมองว่าเป็นเพียงปัญหาด้านความงามหรือความเสื่อมของผิวตามอายุ

Actinic Keratosis มีลักษณะอย่างไร?

ลักษณะของ Actinic Keratosis แตกต่างกันได้มากในแต่ละคน

รอยโรคที่พบบ่อยอาจมีลักษณะดังนี้

  • ผิวสากคล้ายกระดาษทราย
  • มีขุยหรือสะเก็ด
  • สีชมพู แดง สีเดียวกับผิว เหลือง หรือน้ำตาล
  • แบนหรือนูนขึ้นเล็กน้อย
  • บางครั้งคลำพบความสากได้ชัดกว่าการมองด้วยตา
  • เจ็บหรือไวต่อการสัมผัส
  • ไม่หายแม้ทามอยส์เจอไรเซอร์
  • สะเก็ดหลุดแล้วกลับมาเป็นซ้ำ
  • บางรอยโรคอาจหนาขึ้นและมีเคราตินแข็งปกคลุม

บริเวณที่พบบ่อย

Actinic Keratosis มักเกิดบริเวณที่ได้รับแสงแดดสะสม เช่น

  • หน้าผาก
  • แก้ม
  • จมูก
  • ขมับ
  • ใบหู
  • หนังศีรษะในผู้ที่ศีรษะล้านหรือผมบาง
  • ริมฝีปากล่าง
  • ท่อนแขน
  • หลังมือ

หากเกิดความผิดปกติจากแสงแดดบริเวณริมฝีปาก โดยเฉพาะริมฝีปากล่าง เรียกว่า Actinic Cheilitis ซึ่งถือเป็นรอยโรคที่ควรได้รับการประเมินเช่นกัน

Actinic Keratosis เกิดจากอะไร?

สาเหตุสำคัญคือ รังสีอัลตราไวโอเลต (UV) ที่สะสมเป็นเวลานาน

รังสี UV สามารถทำลายสารพันธุกรรมภายในเซลล์ผิวหนัง เมื่อเกิดความเสียหายซ้ำ ๆ เป็นเวลาหลายปี เซลล์ keratinocyte อาจเริ่มเจริญผิดปกติและเกิดเป็น Actinic Keratosis

ดังนั้นความเสี่ยงจึงสัมพันธ์กับ ปริมาณแสงแดดสะสมตลอดชีวิต ไม่ได้เกิดจากการตากแดดเพียงครั้งเดียว

ใครบ้างที่มีความเสี่ยงสูง?

ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นในผู้ที่

  • มีผิวขาว
  • เคยถูกแดดเผาบ่อย
  • ได้รับแสงแดดสะสมเป็นเวลานาน
  • ทำงานหรือทำกิจกรรมกลางแจ้งเป็นประจำ
  • มีอายุมากขึ้น
  • ศีรษะล้านหรือผมบาง
  • เคยมี Actinic Keratosis มาก่อน
  • เคยเป็นมะเร็งผิวหนัง
  • มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง
  • ได้รับยากดภูมิคุ้มกัน
  • เคยปลูกถ่ายอวัยวะ

ผู้ที่อาศัยอยู่ในประเทศเขตร้อนอย่างประเทศไทยเป็นเวลานานควรให้ความสำคัญกับการป้องกันแสงแดด แม้ไม่ได้ไปชายหาดหรืออาบแดดโดยตรงก็ตาม

Actinic Keratosis เป็นมะเร็งผิวหนังหรือไม่?

ยังไม่ใช่มะเร็งผิวหนังชนิดลุกลาม

Actinic Keratosis โดยทั่วไปจัดเป็น รอยโรคก่อนมะเร็งผิวหนัง แต่มีความสำคัญเนื่องจากรอยโรคบางส่วนสามารถพัฒนาไปเป็นมะเร็งผิวหนังชนิด Squamous Cell Carcinoma (SCC)

SCC สามารถลุกลามลงสู่เนื้อเยื่อที่ลึกขึ้น และในมะเร็งบางกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงอาจแพร่กระจายไปยังบริเวณอื่นได้

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรทำให้ผู้ป่วยเข้าใจว่า Actinic Keratosis ทุกจุดจะกลายเป็นมะเร็ง เพราะรอยโรคส่วนใหญ่ไม่ได้พัฒนาเป็น SCC ชนิดลุกลาม และเราไม่สามารถทำนายพฤติกรรมของรอยโรคแต่ละจุดได้อย่างแม่นยำ

เป้าหมายของการดูแลจึงประกอบด้วย การตรวจหารอยโรคที่น่าสงสัย การรักษา Actinic Keratosis ที่เหมาะสม การติดตามผิวที่ได้รับความเสียหายจากแสงแดด และการตรวจพบมะเร็งผิวหนังตั้งแต่ระยะแรก

Actinic Keratosis ต่างจาก Squamous Cell Carcinoma อย่างไร?

การแยกระหว่าง Actinic Keratosis กับ SCC เป็นหนึ่งในส่วนสำคัญที่สุดของการประเมินรอยโรค

Actinic Keratosis ทั่วไปมักเป็นรอยโรคค่อนข้างบาง ผิวสาก และอาจไม่มีการเปลี่ยนแปลงมากนัก

แต่ควรระวังมากขึ้นหากรอยโรคมีลักษณะดังต่อไปนี้

  • หนาขึ้นเรื่อย ๆ
  • แข็งเมื่อคลำ
  • โตเร็ว
  • เจ็บหรือกดเจ็บต่อเนื่อง
  • เป็นแผล
  • เลือดออกซ้ำ
  • เป็นแผลไม่หาย
  • มีเคราตินแข็งยื่นออกมาคล้ายเขา
  • มีลักษณะแตกต่างจากรอยโรคอื่นอย่างชัดเจน

อาการเหล่านี้ ไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็งแน่นอน แต่เป็นเหตุผลที่ควรพบแพทย์ผิวหนังเพื่อประเมินเพิ่มเติม แทนการรักษาด้วยตนเอง

รอยโรคผิวสากไม่ได้เป็น Actinic Keratosis เสมอไป

โรคผิวหนังหลายชนิดสามารถมีลักษณะคล้าย Actinic Keratosis ได้ เช่น

  • กระเนื้อ
  • ผื่นผิวหนังอักเสบ
  • โรคสะเก็ดเงิน
  • โรคเชื้อราที่ผิวหนัง
  • หูด
  • รอยโรคชนิดไม่ร้ายแรงที่เกิดการระคายเคือง
  • Bowen Disease หรือ SCC ระยะอยู่เฉพาะชั้นผิว
  • มะเร็งผิวหนังชนิด SCC
  • มะเร็งผิวหนังชนิด Basal Cell Carcinoma
  • รอยโรคที่มีเม็ดสีซึ่งอาจต้องแยกจากมะเร็งผิวหนังชนิด Melanoma

โดยเฉพาะรอยโรคที่มีสีน้ำตาลหรือมีเม็ดสีผิดปกติบนใบหน้า ไม่ควรสรุปว่าเป็นเพียงกระแดดหรือ Actinic Keratosis แล้วทำลายรอยโรคทันทีโดยไม่ได้รับการประเมินอย่างเหมาะสม

แพทย์ผิวหนังวินิจฉัย Actinic Keratosis อย่างไร?

การวินิจฉัยเริ่มจากการตรวจผิวหนังอย่างละเอียด

แพทย์อาจประเมิน

  • ตำแหน่งของรอยโรค
  • ลักษณะพื้นผิว
  • ความหนา
  • ขุยหรือสะเก็ด
  • สี
  • ขอบเขต
  • อาการเจ็บหรือกดเจ็บ
  • ระยะเวลาที่เป็น
  • การเปลี่ยนแปลงของรอยโรค
  • การรักษาที่เคยได้รับ
  • ความเสียหายจากแสงแดดบริเวณรอบข้าง

Actinic Keratosis ที่มีลักษณะจำเพาะหลายกรณีสามารถวินิจฉัยได้จากการตรวจทางคลินิก

การตรวจด้วยกล้องขยายผิวหนัง

แพทย์อาจใช้ dermoscopy หรือกล้องขยายผิวหนัง เพื่อดูโครงสร้างของรอยโรคที่มองเห็นได้ไม่ชัดด้วยตาเปล่า

การตรวจนี้ช่วยสนับสนุนการวินิจฉัยและช่วยพิจารณาว่ามีโรคอื่นที่ควรแยกออกหรือไม่

อย่างไรก็ตาม หากรอยโรคยังมีลักษณะน่าสงสัย การตรวจด้วยกล้องขยายผิวหนัง ไม่สามารถใช้แทนการตัดชิ้นเนื้อตรวจได้

เมื่อใดควรตัดชิ้นเนื้อตรวจ?

Actinic Keratosis ไม่จำเป็นต้องตัดชิ้นเนื้อตรวจทุกจุด

แพทย์อาจพิจารณาตัดชิ้นเนื้อตรวจเมื่อ

  • ไม่สามารถวินิจฉัยได้ชัดเจน
  • รอยโรคหนาผิดปกติ
  • โตเร็ว
  • เลือดออกซ้ำ
  • เป็นแผล
  • เจ็บหรือกดเจ็บต่อเนื่อง
  • สงสัยมะเร็งผิวหนังชนิด SCC
  • กลับมาเป็นซ้ำหลังรักษา
  • ไม่ตอบสนองต่อการรักษาตามที่คาด
  • มีลักษณะผิดปกติจาก Actinic Keratosis ทั่วไป

การตัดชิ้นเนื้อตรวจทำอย่างไร?

โดยทั่วไปแพทย์จะฉีดยาชาเฉพาะที่ จากนั้นนำเนื้อเยื่อบางส่วน หรือในบางกรณีอาจนำรอยโรคออกทั้งหมด แล้วส่งตรวจทางพยาธิวิทยา

แพทย์พยาธิวิทยาจะตรวจเนื้อเยื่อด้วยกล้องจุลทรรศน์ เพื่อดูชนิดและความผิดปกติของเซลล์ และพิจารณาว่ารอยโรคนั้นเป็นรอยโรคก่อนมะเร็งหรือเป็นมะเร็งผิวหนังแล้วหรือไม่

ผลการตรวจชิ้นเนื้อมีความสำคัญ เพราะอาจทำให้แนวทางการรักษาเปลี่ยนไปโดยสิ้นเชิง

Actinic Keratosis รักษาอย่างไร?

ไม่มีวิธีรักษาเพียงวิธีเดียวที่ดีที่สุดสำหรับ Actinic Keratosis ทุกกรณี

การเลือกวิธีรักษาขึ้นอยู่กับ

  • จำนวนรอยโรค
  • ความหนา
  • ตำแหน่ง
  • ขนาด
  • เป็นเพียงไม่กี่จุดหรือกระจายเป็นบริเวณกว้าง
  • การรักษาที่เคยได้รับ
  • ประวัติมะเร็งผิวหนัง
  • ภาวะภูมิคุ้มกัน
  • ความกังวลเรื่องรอยแผลเป็นหรือสีผิว
  • ความสามารถในการยอมรับรอยแดงและระยะพักฟื้น

แนวทางการรักษาสามารถแบ่งง่าย ๆ เป็น การรักษาเฉพาะรอยโรค และ การรักษาผิวบริเวณกว้างที่ได้รับความเสียหายจากแสงแดด

1. การจี้เย็นด้วยไนโตรเจนเหลว

Cryotherapy หรือการจี้เย็นด้วยไนโตรเจนเหลว เป็นหนึ่งในวิธีที่ใช้บ่อยสำหรับ Actinic Keratosis ที่มีจำนวนไม่มากและมีขอบเขตชัดเจน

แพทย์ใช้ไนโตรเจนเหลวแช่แข็งรอยโรคเพื่อทำลายเซลล์ที่ผิดปกติ

ข้อดี

  • ใช้เวลารักษาไม่นาน
  • สามารถทำได้ในการตรวจแบบผู้ป่วยนอก
  • ไม่ต้องผ่าตัด
  • เหมาะกับรอยโรคเดี่ยวหรือมีจำนวนไม่มาก

หลังจี้เย็นเกิดอะไรขึ้น?

บริเวณที่รักษาอาจ

  • แดง
  • บวม
  • เจ็บ
  • เกิดตุ่มพอง
  • ตกสะเก็ด

หลังจากนั้นสะเก็ดจะค่อย ๆ หลุดออกเมื่อผิวฟื้นตัว

ข้อจำกัดและผลข้างเคียง

อาจเกิด

  • รอยแดงนานกว่าปกติ
  • สีผิวจางลง
  • รอยดำหลังการอักเสบ
  • แผลเป็น
  • รอยโรคหายไม่หมด
  • กลับมาเป็นซ้ำ

การจี้ที่ลึกหรือนานขึ้นอาจเพิ่มโอกาสเกิดความผิดปกติของสีผิวหรือแผลเป็น

สำหรับผู้ที่มีผิวเอเชีย การเปลี่ยนแปลงของสีผิวหลังการรักษาอาจเห็นได้ชัด จึงควรพิจารณาความเสี่ยงนี้ก่อนรักษา

2. ยาทา 5-Fluorouracil

5-Fluorouracil (5-FU) เป็นยาทาสำหรับรักษาเซลล์ผิวหนังที่ผิดปกติจากแสงแดด

ต่างจากการจี้เย็นที่มักรักษาทีละรอยโรค 5-FU สามารถใช้รักษาผิวเป็นบริเวณกว้างได้ จึงสามารถรักษาทั้ง Actinic Keratosis ที่มองเห็น และเซลล์ผิดปกติจากแสงแดดที่ยังไม่ปรากฏเป็นรอยโรคชัดเจน

ระหว่างรักษาจะเกิดอะไรขึ้น?

ยาจะทำให้บริเวณที่รักษาเกิดการอักเสบตามกลไกของการรักษา

ผิวอาจ

  • แดง
  • อักเสบ
  • ตกสะเก็ด
  • แสบหรือเจ็บ
  • ไวต่อการสัมผัส

หากรักษาบริเวณกว้าง เช่น ใบหน้า ปฏิกิริยาของผิวอาจดูค่อนข้างรุนแรง

ลักษณะดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าแพ้ยาเสมอไป เพราะการอักเสบเป็นส่วนหนึ่งของการตอบสนองต่อการรักษา

อย่างไรก็ตาม ควรใช้ยาตามระยะเวลาและความถี่ที่แพทย์กำหนด และควรทราบว่าอาการระดับใดที่ควรติดต่อแพทย์

3. Imiquimod

Imiquimod เป็นยาทาอีกชนิดหนึ่งที่ใช้รักษา Actinic Keratosis

ยาออกฤทธิ์ผ่านการกระตุ้นและปรับการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันบริเวณผิว เพื่อช่วยกำจัดเซลล์ที่ผิดปกติ

เหมาะกับผู้ป่วยบางรายที่มี Actinic Keratosis หลายจุดในบริเวณเดียวกัน

อาการที่อาจเกิดระหว่างรักษา

  • ผิวแดง
  • อักเสบ
  • ตกสะเก็ด
  • แสบหรือเจ็บ
  • ระคายเคือง

ความถี่และระยะเวลาการใช้ขึ้นอยู่กับความเข้มข้นของยา ตำแหน่ง และลักษณะของรอยโรค จึงควรใช้ตามแผนการรักษาของแพทย์ ไม่ควรนำตารางการใช้ยาของผู้อื่นหรือจากอินเทอร์เน็ตมาใช้เอง

4. การรักษาด้วยแสง Photodynamic Therapy

Photodynamic Therapy (PDT) เป็นการรักษาที่ใช้ยาที่ไวต่อแสงร่วมกับแสงที่มีความเหมาะสม

ยาจะถูกทาบริเวณผิวที่ต้องการรักษา จากนั้นเมื่อได้รับแสงจะเกิดปฏิกิริยาที่ทำลายเซลล์ผิดปกติ

PDT สามารถใช้รักษา Actinic Keratosis หลายจุดในบริเวณที่มีความเสียหายจากแสงแดดเป็นบริเวณกว้างได้

ข้อดี

  • รักษารอยโรคหลายจุดพร้อมกัน
  • เหมาะกับการรักษาผิวที่มีความเสียหายจากแสงแดดเป็นบริเวณกว้าง
  • ในผู้ป่วยบางรายอาจให้ผลด้านความสวยงามของผิวที่เหมาะสม

ข้อจำกัดและผลข้างเคียง

อาจเกิด

  • เจ็บหรือแสบร้อนระหว่างการฉายแสง
  • ผิวแดง
  • บวม
  • ตกสะเก็ด
  • ไวต่อแสงชั่วคราว
  • สีผิวเปลี่ยนแปลงชั่วคราว

วิธีการรักษาและความพร้อมของ PDT แตกต่างกันในแต่ละสถานพยาบาล

5. การขูด การตัดออกแบบตื้น หรือการจี้ไฟฟ้า

Actinic Keratosis ที่มีความหนามากหรือมีเคราตินหนาปกคลุม อาจเหมาะกับการนำรอยโรคออกโดยตรงมากกว่าการใช้ยาทาเพียงอย่างเดียว

วิธีที่อาจพิจารณา ได้แก่

  • การตัดรอยโรคออกแบบตื้น
  • การขูดรอยโรค
  • การจี้ไฟฟ้า

ข้อดีประการหนึ่งคือ ในกรณีที่เหมาะสม เนื้อเยื่อที่นำออกสามารถส่งตรวจทางพยาธิวิทยาได้

วิธีนี้จึงอาจมีประโยชน์ในรอยโรคที่หนาและมีข้อสงสัยว่าอาจมีความผิดปกติมากกว่า Actinic Keratosis ทั่วไป

6. การผ่าตัดออก

Actinic Keratosis ทั่วไปส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องผ่าตัด

การผ่าตัดอาจเหมาะสมเมื่อ

  • การวินิจฉัยไม่แน่ชัด
  • สงสัยมะเร็งผิวหนัง
  • ผลตรวจชิ้นเนื้อพบ SCC
  • รอยโรคมีลักษณะที่ควรนำออกทั้งหมด

เนื้อเยื่อที่ผ่าตัดออกจะถูกส่งตรวจทางพยาธิวิทยา

ข้อดีคือสามารถตรวจรอยโรคได้อย่างละเอียด แต่ข้อจำกัดคือการผ่าตัดจะทำให้เกิดแผลเป็นถาวร

ยาทาชนิดอื่นสำหรับ Actinic Keratosis

ในบางประเทศยังมียาทาชนิดอื่น เช่น diclofenac และ tirbanibulin

อย่างไรก็ตาม การขึ้นทะเบียน ข้อบ่งใช้ และความพร้อมของยาแต่ละชนิดแตกต่างกันในแต่ละประเทศ

ผู้ป่วยในประเทศไทยจึงควรสอบถามแพทย์เกี่ยวกับยาที่ได้รับการขึ้นทะเบียนและมีจำหน่ายในประเทศไทยในปัจจุบัน ไม่ควรสรุปว่ายาทุกชนิดที่พบจากเว็บไซต์ต่างประเทศสามารถใช้ได้ในประเทศไทย

การรักษาเฉพาะจุด กับการรักษาผิวที่เสียหายเป็นบริเวณกว้าง ต่างกันอย่างไร?

ความแตกต่างนี้มีความสำคัญโดยเฉพาะในผู้ที่ได้รับแสงแดดสะสมเป็นเวลานาน

การรักษาเฉพาะรอยโรค

เป็นการรักษารอยโรคที่มองเห็นเป็นจุด ๆ

ตัวอย่างเช่น

  • การจี้เย็น
  • การขูด
  • การตัดออกแบบตื้น
  • การผ่าตัด

เหมาะกับผู้ที่มี Actinic Keratosis เพียงไม่กี่จุดและมีขอบเขตชัดเจน

การรักษาผิวบริเวณกว้าง

ในผู้ป่วยบางราย Actinic Keratosis ที่มองเห็นเป็นเพียงส่วนหนึ่งของความเสียหายจากแสงแดดทั้งหมด

ผิวหนังบริเวณรอบ ๆ อาจมีเซลล์ผิดปกติอยู่แล้ว แม้ยังไม่เห็นเป็นรอยโรคด้วยตาเปล่า ภาวะนี้เรียกว่า Field Cancerization

การรักษาที่ครอบคลุมบริเวณกว้างอาจใช้

  • 5-FU
  • Imiquimod
  • PDT
  • ยาทาชนิดอื่นตามความเหมาะสม

ในบางกรณีอาจใช้ทั้งสองแนวทางร่วมกัน เช่น รักษารอยโรคที่หนาเป็นรายจุด และรักษาความเสียหายจากแสงแดดบริเวณรอบข้างแยกต่างหาก

ทำไมจึงไม่ควรจี้หรือเลเซอร์รอยโรคที่น่าสงสัยทุกจุดทันที?

การจี้ เลเซอร์ หรือวิธีทำลายรอยโรคมีประโยชน์เมื่อแพทย์มั่นใจในระดับที่เหมาะสมว่ารอยโรคนั้นคืออะไร

ปัญหาคือ เมื่อรอยโรคถูกทำลาย เนื้อเยื่ออาจไม่เหลือสำหรับส่งตรวจทางพยาธิวิทยา

มะเร็งผิวหนังระยะแรกบางชนิด เช่น

  • SCC
  • SCC ระยะอยู่เฉพาะชั้นผิว
  • Basal Cell Carcinoma บางชนิด

อาจมีลักษณะคล้ายรอยโรคที่ไม่ร้ายแรงหรือรอยโรคก่อนมะเร็งได้

ดังนั้น หากรอยโรคโตขึ้น เลือดออก เป็นแผล แข็ง เจ็บ กลับมาเป็นซ้ำ หรือมีลักษณะผิดปกติ การได้คำวินิจฉัยที่ถูกต้องอาจสำคัญกว่าการรีบทำลายรอยโรค

หากผลชิ้นเนื้อพบ Squamous Cell Carcinoma ต้องทำอย่างไร?

หากผลตรวจทางพยาธิวิทยาพบ SCC แนวทางการรักษาจะเปลี่ยนจากการรักษา Actinic Keratosis เป็น การรักษามะเร็งผิวหนัง

วิธีรักษาขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น

  • เป็น SCC ระยะอยู่เฉพาะชั้นผิวหรือชนิดลุกลาม
  • ขนาดของมะเร็ง
  • ความลึก
  • ตำแหน่ง
  • ลักษณะทางพยาธิวิทยา
  • ภาวะภูมิคุ้มกันของผู้ป่วย
  • เป็นมะเร็งที่เกิดขึ้นครั้งแรกหรือกลับมาเป็นซ้ำ

การผ่าตัดเป็นวิธีสำคัญในการรักษา SCC ชนิดลุกลาม

มะเร็งบางตำแหน่งหรือมะเร็งที่มีความเสี่ยงสูงอาจเหมาะกับการผ่าตัดเฉพาะทาง เช่น Mohs Micrographic Surgery

ดังนั้น การรักษาที่เหมาะสมควรอ้างอิงจากผลตรวจทางพยาธิวิทยา ไม่ควรตัดสินจากลักษณะภายนอกของรอยโรคเพียงอย่างเดียว

หลังรักษา Actinic Keratosis ต้องพักฟื้นนานแค่ไหน?

ระยะพักฟื้นแตกต่างกันมากตามวิธีรักษา

หลังจี้เย็นอาจมีตุ่มพองหรือตกสะเก็ด ก่อนผิวจะค่อย ๆ ฟื้นตัว

การรักษาด้วย 5-FU หรือ Imiquimod อาจทำให้เกิดรอยแดง การอักเสบ และสะเก็ดเป็นบริเวณกว้าง เนื่องจากเป็นการรักษาผิวหลายจุดพร้อมกัน

ส่วนการขูด การตัดชิ้นเนื้อ หรือการผ่าตัดจะทำให้เกิดแผลที่ต้องใช้เวลาในการสมาน

หลังรักษาควรได้รับคำแนะนำเกี่ยวกับ

  • วิธีทำความสะอาดแผล
  • การใช้ยาทาหรือวัสดุปิดแผล
  • ระดับของรอยแดงที่ถือว่าปกติ
  • การหลีกเลี่ยงแสงแดด
  • เวลาที่สามารถกลับมาใช้เครื่องสำอางหรือผลิตภัณฑ์ดูแลผิว
  • กำหนดการติดตามผล

Actinic Keratosis กลับมาเป็นซ้ำได้หรือไม่?

ได้

แม้รอยโรคที่รักษาแล้วจะหายไป ก็สามารถกลับมาเป็นซ้ำได้ และอาจเกิด Actinic Keratosis จุดใหม่ในบริเวณอื่น

เหตุผลคือการรักษาไม่สามารถลบความเสียหายจากรังสี UV ที่สะสมอยู่ในผิวหนังตลอดหลายปีที่ผ่านมาได้ทั้งหมด

ผู้ที่เคยมี Actinic Keratosis จึงอาจเหมาะกับการติดตามผิวหนังในระยะยาว แทนที่จะมองว่าการรักษารอยโรคหนึ่งครั้งคือจุดสิ้นสุดของการดูแล

ป้องกัน Actinic Keratosis จุดใหม่ได้อย่างไร?

การป้องกันแสงแดดเป็นส่วนสำคัญของการดูแล Actinic Keratosis

ควร

  • ใช้ครีมกันแดดที่ป้องกันรังสี UVA และ UVB
  • สวมเสื้อผ้าที่ช่วยป้องกันแสงแดด
  • สวมหมวกที่ช่วยบังใบหน้า หนังศีรษะ และใบหู
  • อยู่ในที่ร่มเมื่อสามารถทำได้
  • หลีกเลี่ยงการอาบแดด
  • ทาครีมกันแดดซ้ำตามความเหมาะสม
  • อย่าลืมป้องกันใบหู หนังศีรษะ คอ และหลังมือ

สำหรับผู้ที่อาศัยอยู่ในประเทศไทย การป้องกันแสงแดดควรเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน ไม่ใช่เฉพาะวันที่ไปทะเลหรือทำกิจกรรมกลางแจ้งเป็นเวลานาน

การป้องกันแสงแดดไม่สามารถย้อนกลับความเสียหายที่เกิดขึ้นแล้วทั้งหมด แต่สามารถช่วยลดการได้รับรังสี UV เพิ่มเติมได้

เมื่อใดควรพบแพทย์ผิวหนัง?

ควรพิจารณาพบแพทย์หากพบรอยโรคที่

  • เป็นต่อเนื่องหลายสัปดาห์หรือหลายเดือน
  • ผิวสากหรือตกสะเก็ดซ้ำ
  • โตขึ้นเรื่อย ๆ
  • หนาขึ้น
  • เลือดออกโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน
  • เป็นแผลไม่หาย
  • เกิดแผลหลุม
  • เจ็บหรือกดเจ็บต่อเนื่อง
  • สีหรือรูปร่างเปลี่ยนไปอย่างชัดเจน
  • กลับมาเป็นซ้ำหลังเคยรักษาแล้ว

ผู้ที่มีผิวเสียจากแสงแดดมาก มี Actinic Keratosis หลายจุด เคยเป็นมะเร็งผิวหนัง หรือมีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง อาจควรได้รับการตรวจผิวหนังเป็นระยะตามความเหมาะสม

เมื่อมาพบแพทย์ด้วย Actinic Keratosis ในกรุงเทพ จะได้รับการตรวจอะไรบ้าง?

เป้าหมายแรกของการตรวจควรเป็น การวินิจฉัยให้ถูกต้อง

แพทย์อาจสอบถาม

  • รอยโรคเกิดมานานเท่าใด
  • มีการเปลี่ยนแปลงหรือไม่
  • มีเลือดออก เจ็บ หรือกดเจ็บหรือไม่
  • เคยรักษามาก่อนหรือไม่
  • เคยเป็นมะเร็งผิวหนังหรือไม่
  • ประวัติการได้รับแสงแดด
  • ยาที่ใช้อยู่
  • โรคหรือยาที่มีผลต่อระบบภูมิคุ้มกัน

จากนั้นแพทย์จะตรวจรอยโรคและผิวหนังบริเวณรอบข้าง และอาจใช้กล้องขยายผิวหนังตามความเหมาะสม

หากรอยโรคมีลักษณะจำเพาะ สามารถพูดคุยเกี่ยวกับวิธีรักษาตามจำนวน ตำแหน่ง และความหนาของรอยโรคได้

แต่หากยังไม่สามารถวินิจฉัยได้ชัดเจนหรือสงสัยมะเร็งผิวหนัง อาจพิจารณาตัดชิ้นเนื้อตรวจก่อนรักษา

สำหรับผู้ที่มีความเสียหายจากแสงแดดหลายบริเวณ การตรวจอาจไม่ได้จำกัดเฉพาะรอยโรคที่ผู้ป่วยกังวล แต่ควรพิจารณาความเหมาะสมของการตรวจผิวหนังบริเวณอื่นร่วมด้วย

คำถามที่พบบ่อย

Actinic Keratosis เป็นมะเร็งหรือไม่?

Actinic Keratosis โดยทั่วไปจัดเป็นรอยโรคก่อนมะเร็ง ไม่ใช่มะเร็งผิวหนังชนิดลุกลาม แต่รอยโรคบางส่วนสามารถพัฒนาไปเป็น SCC ได้

Actinic Keratosis ทุกจุดต้องรักษาหรือไม่?

ควรประเมินเป็นรายบุคคล โดยพิจารณาจากลักษณะของรอยโรค อาการ จำนวนรอยโรค อายุ ภาวะภูมิคุ้มกัน โรคประจำตัว และความเหมาะสมของวิธีรักษา

สามารถดูด้วยตาเปล่าได้หรือไม่ว่าเป็น Actinic Keratosis หรือมะเร็ง?

ไม่สามารถแยกได้อย่างแม่นยำในทุกกรณี มะเร็งผิวหนังระยะแรกบางชนิดอาจมีลักษณะคล้าย Actinic Keratosis หากไม่แน่ใจอาจจำเป็นต้องตรวจด้วยกล้องขยายผิวหนังหรือตัดชิ้นเนื้อตรวจ

Actinic Keratosis ที่หนาควรตัดชิ้นเนื้อตรวจหรือไม่?

หากรอยโรคหนา เจ็บ โตขึ้น เป็นแผล เลือดออก หรือมีลักษณะผิดปกติ ควรได้รับการประเมินอย่างละเอียด และอาจจำเป็นต้องตัดชิ้นเนื้อตรวจเพื่อแยก SCC

การจี้เย็นเป็นวิธีรักษาที่ดีที่สุดหรือไม่?

การจี้เย็นเหมาะกับ Actinic Keratosis ที่มีจำนวนไม่มาก แต่ไม่ใช่วิธีที่ดีที่สุดสำหรับทุกคน หากมีรอยโรคหลายจุดหรือผิวได้รับความเสียหายจากแสงแดดเป็นบริเวณกว้าง การรักษาผิวทั้งบริเวณอาจเหมาะสมกว่า

จี้เย็นเจ็บหรือไม่?

ขณะจี้อาจรู้สึกแสบหรือเจ็บช่วงสั้น ๆ หลังรักษาอาจมีตุ่มพองหรือสะเก็ดเกิดขึ้นได้

Actinic Keratosis ใช้ยาทารักษาได้หรือไม่?

ได้ ยาที่ใช้รักษาได้ เช่น 5-FU และ Imiquimod โดยชนิดของยา วิธีใช้ และระยะเวลารักษาควรเลือกตามลักษณะรอยโรคและผู้ป่วยแต่ละราย

ทำไมระหว่างใช้ 5-FU ผิวจึงดูแย่ลง?

5-FU ทำให้เกิดการอักเสบในผิวที่มีเซลล์ผิดปกติจากแสงแดด จึงอาจเกิดรอยแดง แสบ และตกสะเก็ดระหว่างการรักษา อย่างไรก็ตาม หากปฏิกิริยารุนแรงผิดปกติควรติดต่อแพทย์

Actinic Keratosis กลับมาเป็นซ้ำหลังรักษาได้หรือไม่?

ได้ ทั้งรอยโรคเดิมสามารถกลับมาเป็นซ้ำ และรอยโรคใหม่สามารถเกิดขึ้นในผิวบริเวณอื่นที่ได้รับความเสียหายจากแสงแดด

Actinic Keratosis หายเองได้หรือไม่?

บางรอยโรคสามารถยุบลงได้ แต่ไม่สามารถใช้ข้อมูลนี้ทำนายได้ว่ารอยโรคใดจะคงอยู่หรือพัฒนาไปเป็นมะเร็ง รอยโรคที่เปลี่ยนแปลงหรือมีลักษณะน่าสงสัยจึงควรได้รับการตรวจ

คนเอเชียเป็น Actinic Keratosis ได้หรือไม่?

ได้ แม้จะพบความเสี่ยงสูงกว่าในผู้ที่มีผิวขาว แต่ Actinic Keratosis สามารถเกิดได้ในทุกเชื้อชาติ โดยเฉพาะผู้ที่ได้รับรังสี UV สะสมมากหรือมีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง

หากมี Actinic Keratosis ควรตรวจมะเร็งผิวหนังทั้งตัวหรือไม่?

อาจเหมาะสมในผู้ที่มี Actinic Keratosis หลายจุด มีความเสียหายจากแสงแดดมาก เคยเป็นมะเร็งผิวหนัง หรือมีปัจจัยเสี่ยงอื่น เพราะการพบ AK บ่งบอกว่าผิวได้รับรังสี UV สะสมมาเป็นเวลานาน

Actinic Keratosis ติดต่อหรือไม่?

ไม่ติดต่อ Actinic Keratosis เกิดจากความผิดปกติของเซลล์ผิวหนังที่สัมพันธ์กับความเสียหายจากรังสี UV ไม่ใช่โรคติดเชื้อ

สามารถรักษา Actinic Keratosis ด้วยตัวเองได้หรือไม่?

รอยโรคที่เป็นเรื้อรังหรือมีลักษณะน่าสงสัยควรได้รับการวินิจฉัยก่อน การรักษาเองโดยคิดว่าเป็นหูด เชื้อรา หรือกระแดด อาจทำให้การวินิจฉัยมะเร็งผิวหนังล่าช้าได้

ทำไมจี้เย็นแล้วรอยโรคกลับมาอีก?

รอยโรคที่กลับมาเป็นซ้ำควรได้รับการตรวจใหม่ แพทย์อาจพิจารณารักษาด้วยวิธีอื่น หรือตัดชิ้นเนื้อตรวจเพื่อยืนยันการวินิจฉัยรูปภาพที่แนะนำและ ALT Text

โรคอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

การดูแลผิวที่ดี เริ่มต้นจากการพูดคุย

กรอกข้อมูลสำหรับติดต่อกลับ ทีมงานจะติดต่อเพื่อให้ข้อมูลเบื้องต้น ตอบข้อสงสัย และช่วยนัดหมายเวลาที่สะดวกสำหรับคุณ

Clear Skin Dermatology

Booking (TH)