Excisional Biopsy
เป็นการผ่าตัดนำ รอยโรคผิวหนังที่มองเห็นออกทั้งหมด โดยทั่วไปจะตัดผ่านความหนาของผิวหนัง จากนั้นส่งเนื้อเยื่อทั้งหมดไปตรวจทางพยาธิวิทยา

รอยโรคขนาดเล็กมักถูกตัดออกเป็นรูปวงรี เพื่อให้สามารถเย็บขอบแผลเข้าหากันและทำให้แผลหลังผ่าตัดมีลักษณะเป็นเส้น
หัตถการนี้มีจุดประสงค์หลักสองด้าน
เพื่อการวินิจฉัย — พยาธิแพทย์ตรวจเนื้อเยื่อด้วยกล้องจุลทรรศน์เพื่อระบุว่ารอยโรคนั้นคืออะไร
เพื่อนำรอยโรคออก — ในบางกรณี การตัดชิ้นเนื้ออาจนำเนื้อเยื่อผิดปกติออกทั้งหมดในครั้งเดียว
อย่างไรก็ตาม การที่รอยโรคถูกตัดออกจนมองไม่เห็นแล้ว ไม่ได้หมายความว่าการรักษาสิ้นสุดลงเสมอไป
หากผลตรวจพบมะเร็งผิวหนัง อาจจำเป็นต้องผ่าตัดเพิ่มเติม ขึ้นอยู่กับชนิดของมะเร็ง ขอบเขตของโรค ผลการตรวจขอบชิ้นเนื้อ และปัจจัยอื่นของผู้ป่วย
ทำไมแพทย์ผิวหนังจึงแนะนำให้ตัดชิ้นเนื้อออกทั้งหมดเพื่อนำไปตรวจ?
รอยโรคผิวหนังจำนวนมากสามารถวินิจฉัยได้จากการตรวจโดยแพทย์ และไม่จำเป็นต้องผ่าตัด
แพทย์อาจพิจารณาการตัดชิ้นเนื้อออกทั้งหมดเพื่อนำไปตรวจเมื่อ
- ไฝหรือรอยโรคที่มีเม็ดสีมีลักษณะน่าสงสัย
- สงสัยมะเร็งผิวหนังเมลาโนมา
- จำเป็นต้องประเมินโครงสร้างของรอยโรคทั้งหมด
- ก้อนเนื้องอกมีขนาดเล็กและสามารถนำออกทั้งหมดได้อย่างเหมาะสม
- รอยโรคโตขึ้นหรือมีการเปลี่ยนแปลงต่อเนื่อง
- มีเลือดออกซ้ำโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน
- การตรวจครั้งก่อนยังไม่สามารถให้การวินิจฉัยที่แน่นอนได้
- จำเป็นต้องประเมินความสัมพันธ์ระหว่างรอยโรคกับขอบชิ้นเนื้อ
การเลือกวิธีตัดชิ้นเนื้อควรขึ้นอยู่กับ โรคที่แพทย์สงสัยและข้อมูลที่ต้องการจากการตรวจทางพยาธิวิทยา ไม่ใช่เลือกเพียงวิธีที่ทำให้เกิดแผลเล็กที่สุด
รอยโรคชนิดใดอาจต้องตัดชิ้นเนื้อออกทั้งหมดเพื่อนำไปตรวจ?
ไฝและรอยโรคที่มีเม็ดสีผิดปกติ
ไฝที่มีการเปลี่ยนแปลงควรได้รับการประเมินโดยแพทย์ โดยเฉพาะเมื่อพบลักษณะต่อไปนี้
- เกิดไฝหรือรอยโรคที่มีเม็ดสีขึ้นใหม่และมีลักษณะผิดปกติ
- โตขึ้นอย่างต่อเนื่อง
- รูปร่างเปลี่ยนไป
- มีความไม่สมมาตรมากขึ้น
- ขอบไม่เรียบ
- มีหลายสีหรือสีเปลี่ยนแปลง
- มีเลือดออกโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน
- เป็นแผลเรื้อรัง
- มีลักษณะแตกต่างจากไฝอื่นของผู้ป่วยอย่างชัดเจน
ลักษณะเหล่านี้ ไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็งเสมอไป ไฝชนิดไม่ร้ายบางชนิดก็อาจมีรูปร่างหรือสีไม่สม่ำเสมอได้
เป้าหมายของการตรวจโดยแพทย์ผิวหนังคือแยกว่ารอยโรคใดควรตัดชิ้นเนื้อตรวจ และรอยโรคใดสามารถติดตามการเปลี่ยนแปลงได้อย่างเหมาะสม
เมื่อสงสัยมะเร็งผิวหนังเมลาโนมา
การเลือกวิธีตัดชิ้นเนื้อมีความสำคัญเป็นพิเศษเมื่อสงสัย มะเร็งผิวหนังเมลาโนมา
หากสามารถทำได้อย่างเหมาะสม โดยทั่วไปควรนำรอยโรคที่สงสัยออกทั้งหมดพร้อมผิวหนังปกติโดยรอบเพียงเล็กน้อย เพื่อให้พยาธิแพทย์สามารถประเมินรอยโรคทั้งหมด รวมถึงข้อมูลสำคัญ เช่น ความลึกของมะเร็งหากพบว่าเป็นเมลาโนมา
ในบางกรณีอาจไม่เหมาะที่จะนำรอยโรคออกทั้งหมดตั้งแต่ครั้งแรก เช่น รอยโรคมีขนาดใหญ่มาก หรืออยู่ในตำแหน่งที่การตัดทั้งหมดอาจทำให้เกิดบาดแผลขนาดใหญ่เกินความจำเป็นแพทย์จึงอาจเลือกเก็บชิ้นเนื้อเพียงบางส่วนในสถานการณ์ที่เหมาะสม
การตัดชิ้นเนื้อออกทั้งหมดเพื่อนำไปตรวจไม่ใช่การผ่าตัดรักษาเมลาโนมาขั้นสุดท้าย
การตัดชิ้นเนื้อครั้งแรกมีจุดประสงค์หลักเพื่อให้ได้ การวินิจฉัยและข้อมูลทางพยาธิวิทยาที่ถูกต้อง
หากตรวจพบมะเร็งผิวหนังเมลาโนมา โดยทั่วไปจะต้องพิจารณาการผ่าตัดเพิ่มเติม โดยตัดเนื้อเยื่อรอบตำแหน่งเดิมออกด้วยระยะที่เหมาะสมตามผลทางพยาธิวิทยาและระยะของโรค
มะเร็งผิวหนังชนิดเบซัลเซลล์
มะเร็งผิวหนังชนิดเบซัลเซลล์ สามารถมีลักษณะได้หลายรูปแบบ
รอยโรคที่สงสัยมะเร็งผิวหนังชนิดเบซัลเซลล์ไม่จำเป็นต้องตัดออกทั้งหมดเพื่อนำไปตรวจตั้งแต่ครั้งแรกในทุกกรณี
บางครั้งแพทย์อาจเลือก การตัดชิ้นเนื้อแบบแผลเล็กด้วยอุปกรณ์เฉพาะ หรือการตัดชิ้นเนื้อจากส่วนหนึ่งของรอยโรค เพื่อยืนยันการวินิจฉัยและประเมินลักษณะทางพยาธิวิทยาก่อน
ในรอยโรคขนาดเล็กบางตำแหน่ง แพทย์อาจพิจารณานำรอยโรคออกทั้งหมดได้
หากผลตรวจยืนยันว่าเป็น มะเร็งผิวหนังชนิดเบซัลเซลล์ การวางแผนรักษาจะพิจารณาจากหลายปัจจัย เช่น
- ชนิดย่อยทางพยาธิวิทยา
- ขนาดของก้อน
- ตำแหน่ง
- ขอบเขตของรอยโรค
- ผลการตรวจขอบชิ้นเนื้อ
- เคยได้รับการรักษามาก่อนหรือไม่
- เป็นรอยโรคที่กลับเป็นซ้ำหรือไม่
มะเร็งผิวหนังชนิดสความัสเซลล์
รอยโรคที่สงสัย มะเร็งผิวหนังชนิดสความัสเซลล์ สามารถตรวจด้วยการตัดชิ้นเนื้อได้หลายวิธี ขึ้นอยู่กับขนาด ความลึก ลักษณะ และตำแหน่งของรอยโรค
แพทย์ต้องเก็บเนื้อเยื่อให้เพียงพอสำหรับตอบคำถามสำคัญ เช่น มีการลุกลามเข้าสู่ชั้นผิวหนังหรือไม่ และมีลักษณะทางพยาธิวิทยาที่อาจเพิ่มความเสี่ยงหรือไม่
หากผลตรวจยืนยันว่าเป็นมะเร็งผิวหนังชนิดสความัสเซลล์ การรักษาต่อไปอาจพิจารณาจาก
- ขนาดของก้อน
- ตำแหน่ง
- ความลึก
- ลักษณะและระดับความแตกต่างของเซลล์
- ผลการตรวจขอบชิ้นเนื้อ
- ปัจจัยเสี่ยงอื่นทางพยาธิวิทยา
- ภาวะภูมิคุ้มกันของผู้ป่วย
รอยโรคที่ไม่ใช่มะเร็ง
การตัดชิ้นเนื้อออกทั้งหมดเพื่อนำไปตรวจไม่ได้ใช้เฉพาะกับมะเร็งผิวหนัง
รอยโรคที่ไม่ใช่มะเร็งบางชนิดอาจนำออกทั้งหมดเพื่อวินิจฉัยหรือรักษา เช่น
- ไฝบางชนิด
- ถุงซีสต์
- ก้อนเนื้องอกผิวหนังชนิดไม่ร้าย
- รอยโรคที่เจ็บหรือระคายเคืองซ้ำ
- รอยโรคที่อักเสบบ่อย
- รอยโรคที่ยังไม่สามารถวินิจฉัยได้อย่างแน่ชัดจากการตรวจเพียงอย่างเดียว
อย่างไรก็ตาม รอยโรคที่ไม่ใช่มะเร็งไม่ได้จำเป็นต้องผ่าตัดทุกชนิด
หากแพทย์สามารถวินิจฉัยได้อย่างมั่นใจว่าเป็นรอยโรคที่ไม่อันตราย และรอยโรคนั้นไม่ได้ก่อให้เกิดปัญหา การติดตามอาจเหมาะสมกว่าการผ่าตัดโดยไม่จำเป็น
การตัดชิ้นเนื้อออกทั้งหมดต่างจากการตัดชิ้นเนื้อแบบแผลเล็กด้วยอุปกรณ์เฉพาะอย่างไร?
| ประเด็น | การตัดชิ้นเนื้อออกทั้งหมดเพื่อนำไปตรวจ | การตัดชิ้นเนื้อแบบแผลเล็กด้วยอุปกรณ์เฉพาะ |
|---|---|---|
| เนื้อเยื่อที่นำออก | นำรอยโรคที่มองเห็นออกทั้งหมด | เก็บชิ้นเนื้อขนาดเล็กจากส่วนหนึ่งของรอยโรค |
| ความลึก | โดยทั่วไปตัดเต็มความหนาของผิวหนัง | มักครอบคลุมชั้นหนังกำพร้า หนังแท้ และอาจถึงชั้นไขมันใต้ผิวส่วนตื้น |
| จุดประสงค์หลัก | ตรวจประเมินรอยโรคทั้งหมด | เก็บตัวอย่างที่เป็นตัวแทนของโรค |
| การเย็บแผล | โดยทั่วไปต้องเย็บ | อาจต้องเย็บหรือไม่ก็ได้ |
| เหมาะกับ | ไฝผิดปกติบางชนิด รอยโรคที่สงสัยเมลาโนมา และก้อนเนื้องอกขนาดเล็กบางชนิด | โรคผิวหนังอักเสบและก้อนเนื้องอกบางชนิด |
| ข้อจำกัด | แผลและรอยแผลเป็นมักใหญ่กว่า | ตัวอย่างอาจไม่ครอบคลุมลักษณะทั้งหมดของรอยโรค |
การตัดชิ้นเนื้อแบบแผลเล็กด้วยอุปกรณ์เฉพาะมีประโยชน์เมื่อแพทย์ต้องการตรวจการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในผิวหนังหลายชั้น โดยเฉพาะโรคผิวหนังอักเสบและเนื้องอกบางชนิด
แต่หากเป็นรอยโรคจากเซลล์สร้างเม็ดสีที่สงสัยมะเร็งผิวหนังเมลาโนมา การเก็บตัวอย่างเพียงส่วนเล็ก ๆ อาจพลาดบริเวณสำคัญของรอยโรคได้
การตัดชิ้นเนื้อออกทั้งหมดต่างจากการตัดชิ้นเนื้อเพียงบางส่วนอย่างไร?
การตัดชิ้นเนื้อออกทั้งหมดเพื่อนำไปตรวจ คือการนำรอยโรคทั้งหมดออก
ส่วน การตัดชิ้นเนื้อเพียงบางส่วน (Incisional Biopsy) คือการนำเนื้อเยื่อเพียงบางส่วนของรอยโรคมาตรวจ
การตัดเพียงบางส่วนอาจเหมาะสมเมื่อ
- รอยโรคมีขนาดใหญ่เกินกว่าจะนำออกทั้งหมดตั้งแต่ครั้งแรก
- การตัดทั้งหมดจะทำให้เกิดบาดแผลขนาดใหญ่เกินความจำเป็น
- รอยโรคอยู่ในตำแหน่งที่การตัดออกทั้งหมดทำได้ยาก
- การเก็บตัวอย่างที่เหมาะสมเพียงบางส่วนเพียงพอต่อการวินิจฉัย
แพทย์เลือกวิธีตัดชิ้นเนื้ออย่างไร?
แพทย์จะพิจารณาหลายปัจจัย ได้แก่
- โรคที่สงสัย
- รอยโรคมีเม็ดสีหรือไม่
- สงสัยมะเร็งผิวหนังหรือไม่
- ขนาด
- ความลึก
- ตำแหน่ง
- จำเป็นต้องตรวจรอยโรคทั้งหมดหรือไม่
- สามารถเก็บเพียงตัวอย่างที่เป็นตัวแทนได้หรือไม่
- ความเสี่ยงต่อการเกิดแผลเป็น
- โครงสร้างสำคัญที่อยู่ใกล้รอยโรค
- จำเป็นต้องตรวจทางห้องปฏิบัติการเพิ่มเติมหรือไม่
หลักสำคัญคือ
ควรเลือกวิธีที่ให้ชิ้นเนื้อเพียงพอสำหรับตอบคำถามทางการวินิจฉัย โดยหลีกเลี่ยงการตัดเนื้อเยื่อที่ไม่จำเป็น
แผลที่เล็กที่สุดจึงไม่ได้หมายความว่าเป็นวิธีที่ดีที่สุดเสมอไป
ก่อนตัดชิ้นเนื้อออกทั้งหมดเพื่อนำไปตรวจ แพทย์จะประเมินอะไรบ้าง?
แพทย์จะตรวจรอยโรคและซักประวัติที่เกี่ยวข้อง เช่น
- รอยโรคเกิดมานานเท่าใด
- มีการเปลี่ยนแปลงหรือไม่
- มีเลือดออกหรือเป็นแผลหรือไม่
- มีอาการเจ็บหรือคันหรือไม่
- เคยเป็นมะเร็งผิวหนังหรือไม่
- เคยตัดชิ้นเนื้อบริเวณนี้หรือไม่
- ใช้ยาประจำอะไรบ้าง
- ใช้ยาที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือดหรือไม่
- มีประวัติแพ้ยาหรือยาชาหรือไม่
- เคยมีปัญหาแผลหายช้าหรือไม่
- มีประวัติแผลเป็นนูนหรือคีลอยด์หรือไม่
การตรวจด้วยกล้องขยายผิวหนัง
สำหรับไฝและรอยโรคที่มีเม็ดสี รวมถึงก้อนผิวหนังบางชนิด แพทย์อาจตรวจด้วย กล้องขยายผิวหนัง (Dermoscopy) ก่อนพิจารณาว่าจำเป็นต้องตัดชิ้นเนื้อหรือไม่
การตรวจด้วยกล้องขยายผิวหนังช่วยให้แพทย์มองเห็นโครงสร้างที่อยู่ใต้ผิวซึ่งไม่สามารถเห็นได้ชัดด้วยตาเปล่า
อย่างไรก็ตาม หากจำเป็นต้องยืนยันการวินิจฉัยจากเนื้อเยื่อ การตรวจด้วยกล้องขยายผิวหนังไม่สามารถทดแทนการตรวจทางพยาธิวิทยาได้
ขั้นตอนการตัดชิ้นเนื้อออกทั้งหมดเพื่อนำไปตรวจ
1. กำหนดตำแหน่งและแนวผ่าตัด
แพทย์ตรวจและทำเครื่องหมายบริเวณรอยโรค รวมถึงวางแนวของแผลผ่าตัด
รอยโรคขนาดเล็กมักถูกตัดเป็นรูปวงรี เพื่อให้สามารถเย็บปิดแผลเป็นแนวเส้นตรงได้
2. ทำความสะอาดผิวและฉีดยาชาเฉพาะที่
บริเวณที่จะทำหัตถการจะได้รับการทำความสะอาด จากนั้นแพทย์ฉีดยาชาเฉพาะที่
ขณะฉีดอาจรู้สึกแสบหรือเจ็บชั่วครู่ เมื่อยาชาออกฤทธิ์แล้ว โดยทั่วไปไม่ควรรู้สึกเจ็บแปลบจากการตัดผิวหนัง แต่อาจยังรู้สึกถึงแรงกดหรือการเคลื่อนไหวได้
3. ตัดรอยโรคออก
แพทย์ใช้เครื่องมือผ่าตัดตัดรอยโรคผ่านความหนาของผิวหนังและนำรอยโรคออกทั้งหมด
ปริมาณผิวหนังปกติที่ตัดร่วมด้วยขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์และโรคที่สงสัย
หากสงสัยมะเร็งผิวหนังเมลาโนมา การตัดครั้งแรกเพื่อวินิจฉัยไม่ควรถูกเข้าใจว่าเป็นการผ่าตัดรักษาขั้นสุดท้าย เพราะหากผลยืนยันว่าเป็นมะเร็ง อาจต้องผ่าตัดเพิ่มเติมตามผลทางพยาธิวิทยา
4. ห้ามเลือด
แพทย์ควบคุมเลือดออกด้วยวิธีที่เหมาะสม เช่น การกดห้ามเลือดหรือการจี้ไฟฟ้า
5. เย็บปิดแผล
การตัดชิ้นเนื้อออกทั้งหมดเพื่อนำไปตรวจส่วนใหญ่มักต้องเย็บแผล
อาจใช้ไหมที่อยู่ใต้ผิวหนังและละลายได้ ไหมบริเวณผิวที่ต้องตัดออกภายหลัง หรือใช้ร่วมกันทั้งสองชนิด
6. ส่งชิ้นเนื้อตรวจทางพยาธิวิทยา
เนื้อเยื่อที่ตัดออกจะถูกเก็บอย่างเหมาะสมและส่งไปยังห้องปฏิบัติการทางพยาธิวิทยา
พยาธิแพทย์จะเตรียมเนื้อเยื่อเป็นชิ้นบาง ย้อมสี และตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์
ขั้นตอนนี้เป็นส่วนสำคัญ เพราะเป้าหมายไม่ได้มีเพียงการนำรอยโรคออก แต่คือ การทราบว่ารอยโรคนั้นคืออะไร
การตรวจทางพยาธิวิทยาคืออะไร?
การตรวจทางพยาธิวิทยาคือการตรวจโครงสร้างของเนื้อเยื่อและลักษณะของเซลล์ด้วยกล้องจุลทรรศน์
รายงานอาจให้ข้อมูล เช่น
- การวินิจฉัย
- รอยโรคเป็นชนิดไม่ร้ายหรือมะเร็ง
- ชนิดของเนื้องอก
- ชนิดย่อยทางพยาธิวิทยา
- ความลึกหรือความหนาของมะเร็งในกรณีที่เกี่ยวข้อง
- ลักษณะที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงของมะเร็ง
- รอยโรคถึงขอบของชิ้นเนื้อที่ตัดออกหรือไม่
ผลทางพยาธิวิทยาควรได้รับการแปลผลร่วมกับประวัติและลักษณะของรอยโรคที่แพทย์ตรวจพบ
“ขอบชิ้นเนื้อปกติ” หมายความว่าอย่างไร?
หลังจากตัดรอยโรคออก พยาธิแพทย์สามารถตรวจบริเวณขอบของเนื้อเยื่อที่ส่งตรวจได้
หากรายงานว่า ขอบชิ้นเนื้อไม่พบรอยโรค โดยทั่วไปหมายความว่าไม่พบเซลล์ผิดปกติบริเวณขอบที่ตรวจ
หากรายงานว่า รอยโรคถึงขอบชิ้นเนื้อ หมายความว่ายังพบเซลล์ผิดปกติบริเวณขอบของเนื้อเยื่อที่นำออก
อย่างไรก็ตาม ความหมายของผลดังกล่าวขึ้นอยู่กับชนิดของโรค วิธีการตัดชิ้นเนื้อ ตำแหน่ง และลักษณะของรอยโรคเดิม
ดังนั้น
“ตัดรอยโรคออกหมดด้วยตาเปล่า” ไม่ได้มีความหมายเท่ากับ “ไม่จำเป็นต้องรักษาเพิ่มเติม” เสมอไป
หากตัดรอยโรคออกทั้งหมดแล้ว ยังต้องรักษาต่อหรือไม่?
ขึ้นอยู่กับผลตรวจ
หากเป็นรอยโรคชนิดไม่ร้ายและตัดออกเรียบร้อยแล้ว อาจไม่จำเป็นต้องรักษาเพิ่มเติม
แต่หากเป็นมะเร็งผิวหนัง การตัดเพื่อวินิจฉัยครั้งแรกอาจยังไม่เพียงพอสำหรับการรักษาขั้นสุดท้าย
การตัดสินใจจึงต้องอาศัยผลตรวจทางพยาธิวิทยา ไม่ควรพิจารณาจากการที่รอยโรคหายไปจากผิวเพียงอย่างเดียว
หากผลตรวจพบมะเร็งผิวหนังชนิดเบซัลเซลล์
หากตรวจพบ มะเร็งผิวหนังชนิดเบซัลเซลล์ การรักษาต่อไปจะพิจารณาจาก
- ชนิดย่อยทางพยาธิวิทยา
- ขนาด
- ตำแหน่ง
- ขอบเขตของก้อน
- ผลการตรวจขอบชิ้นเนื้อ
- เคยได้รับการรักษามาก่อนหรือไม่
- เป็นมะเร็งที่กลับเป็นซ้ำหรือไม่
ผู้ป่วยบางรายอาจต้องได้รับการผ่าตัดเพิ่มเติมหรือการรักษาด้วยวิธีอื่นตามความเหมาะสม
หากผลตรวจพบมะเร็งผิวหนังชนิดสความัสเซลล์
การวางแผนรักษาจะพิจารณาปัจจัยต่าง ๆ เช่น
- ขนาดของมะเร็ง
- ตำแหน่ง
- ความลึก
- ลักษณะของเซลล์มะเร็ง
- ผลการตรวจขอบชิ้นเนื้อ
- ปัจจัยเสี่ยงอื่นทางพยาธิวิทยา
- ภาวะภูมิคุ้มกันของผู้ป่วย
ดังนั้นผลตรวจชิ้นเนื้อจึงเป็นส่วนหนึ่งของการวางแผนรักษา ไม่ใช่เพียงการยืนยันชื่อโรคเท่านั้น
หากผลตรวจพบมะเร็งผิวหนังเมลาโนมา
มะเร็งผิวหนังเมลาโนมาจำเป็นต้องเข้าสู่กระบวนการประเมินและรักษาเฉพาะ
รายงานทางพยาธิวิทยาอาจระบุข้อมูลสำคัญ เช่น
- เป็นเมลาโนมาเฉพาะในชั้นหนังกำพร้าหรือมีการลุกลาม
- ความหนาของมะเร็ง
- มีแผลที่ผิวของก้อนมะเร็งหรือไม่
- ผลการตรวจขอบชิ้นเนื้อ
- ลักษณะทางพยาธิวิทยาอื่นที่เกี่ยวข้อง
หลังการวินิจฉัย โดยทั่วไปจะต้องพิจารณาผ่าตัดบริเวณรอบตำแหน่งเดิมเพิ่มเติม โดยระยะของการตัดขึ้นอยู่กับผลตรวจและระยะของโรค
ผู้ป่วยบางรายอาจจำเป็นต้องได้รับการประเมินเพิ่มเติมตามระยะของมะเร็ง
การตัดชิ้นเนื้อออกทั้งหมดเพื่อนำไปตรวจทำให้เกิดแผลเป็นหรือไม่?
เกิดแผลเป็น
เมื่อมีการตัดผ่านความหนาของผิวหนัง ย่อมเกิดรอยแผลเป็นถาวรในระดับหนึ่ง
เป้าหมายของการวางแนวแผลและการเย็บอย่างเหมาะสมคือช่วยให้แผลหายได้ดีที่สุดเท่าที่สภาพผิวและตำแหน่งนั้นจะเอื้ออำนวย ไม่ใช่การรับประกันว่าจะไม่มีแผลเป็น
ลักษณะของแผลเป็นขึ้นอยู่กับ
- ขนาดของรอยโรค
- ขนาดของแผลผ่าตัด
- ตำแหน่ง
- ความตึงของผิวหนัง
- แนวของแผล
- การหายของแผลในแต่ละบุคคล
- การติดเชื้อ
- การแยกของแผล
- การยืดหรือดึงแผลซ้ำ
- แนวโน้มการเกิดแผลเป็นนูนหรือคีลอยด์
แผลเป็นจะมีลักษณะอย่างไร?
หลังตัดรอยโรคเป็นรูปวงรีและเย็บปิดโดยตรง แผลเป็นมักมีลักษณะเป็นเส้น
ในระยะแรกแผลเป็นอาจ
- มีสีชมพูหรือแดง
- นูนขึ้นเล็กน้อย
- แข็ง
- เห็นชัดกว่าที่คาดไว้
ลักษณะของแผลจะค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงในระหว่างกระบวนการสร้างและปรับโครงสร้างของแผลเป็น
ผู้ป่วยบางรายอาจเกิดแผลเป็นกว้าง แผลเป็นนูน หรือคีลอยด์ได้ แม้ได้รับการเย็บแผลอย่างเหมาะสม
การฟื้นตัวหลังตัดชิ้นเนื้อ
ระยะฟื้นตัวขึ้นอยู่กับ ขนาดและตำแหน่งของแผล เป็นสำคัญ
แผลขนาดเล็กในบริเวณที่ไม่ค่อยเคลื่อนไหวแตกต่างจากแผลบริเวณหัวไหล่ หลัง ข้อเข่า หรือบริเวณที่ผิวหนังถูกดึงรั้งบ่อย
หลังทำอาจมี
- เจ็บหรือตึงเล็กน้อย
- บวมเล็กน้อย
- รอยช้ำ
- รู้สึกตึงบริเวณไหมเย็บ
แม้ผิวหนังจะปิดและแผลหายแล้ว แต่รอยแผลเป็นยังสามารถเปลี่ยนแปลงต่อไปได้อีกหลายเดือน
ต้องเย็บแผลหรือไม่?
โดยทั่วไป ต้องเย็บแผล
เนื่องจากเป็นการนำรอยโรคออกผ่านความหนาของผิวหนัง จึงมักเหลือแผลที่จำเป็นต้องเย็บขอบเข้าหากัน
อาจใช้ไหมละลายใต้ผิวหนัง ไหมที่ต้องตัดภายหลัง หรือใช้ทั้งสองแบบร่วมกัน
ต้องตัดไหมเมื่อใด?
ไม่มีระยะเวลาตัดไหมเดียวที่ใช้ได้กับทุกตำแหน่ง
แพทย์จะพิจารณาจาก
- ตำแหน่งของแผล
- ความตึงของผิวหนัง
- การหายของแผล
- ชนิดของไหม
- ปัจจัยเฉพาะของผู้ป่วย
ผู้ป่วยควรปฏิบัติตามวันที่แพทย์นัด ไม่ควรใช้ระยะเวลาทั่วไปจากอินเทอร์เน็ตแทนคำแนะนำสำหรับแผลของตนเอง
หากเป็นนักท่องเที่ยวหรือมีแผนเดินทางออกจากกรุงเทพ ควรวางแผนเรื่องการตัดไหมก่อนทำหัตถการ
สามารถอาบน้ำหลังตัดชิ้นเนื้อได้เมื่อใด?
คำแนะนำขึ้นอยู่กับชนิดของแผล วิธีเย็บ และวัสดุปิดแผล
แพทย์จะแนะนำว่า
- ต้องปิดแผลไว้นานเท่าใด
- เริ่มให้แผลโดนน้ำได้เมื่อใด
- ควรทำความสะอาดอย่างไร
- จำเป็นต้องทายาหรือไม่
- ต้องเปลี่ยนวัสดุปิดแผลหรือไม่
ไม่ควรนำยาฆ่าเชื้อ สมุนไพร หรือผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางที่ไม่ได้รับคำแนะนำมาทาบนแผลสด
สามารถออกกำลังกายหลังตัดชิ้นเนื้อได้หรือไม่?
การออกกำลังกายอาจทำให้แผลถูกดึง โดยเฉพาะบริเวณหัวไหล่ หลัง หน้าอก หน้าท้อง แขน ขา หรือใกล้ข้อต่อ
แรงดึงมากเกินไปอาจเพิ่มโอกาสเลือดออก แผลแยก หรือทำให้แผลเป็นกว้างขึ้น
ระยะเวลาที่ควรงดออกกำลังกายจึงควรพิจารณาจากตำแหน่งและขนาดของแผลเป็นรายบุคคล
ผลข้างเคียงและภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น
แม้จะเป็นการผ่าตัดขนาดเล็ก แต่ยังสามารถเกิดภาวะแทรกซ้อนได้
อาการเจ็บ
อาจรู้สึกเจ็บหรือตึงหลังยาชาหมดฤทธิ์
เลือดออก
อาจมีเลือดซึมหลังทำได้ ผู้ที่รับประทานยาที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือดควรแจ้งแพทย์ก่อนทำหัตถการ และไม่ควรหยุดยาประจำด้วยตนเอง
รอยช้ำหรือเลือดคั่ง
อาจมีเลือดสะสมใต้แผลในบางกรณี
การติดเชื้อ
อาการที่ควรระวัง ได้แก่
- แดงมากขึ้น
- ร้อนบริเวณแผล
- บวมเพิ่มขึ้น
- ปวดมากขึ้นแทนที่จะดีขึ้น
- มีหนอง
- มีไข้หรือรู้สึกไม่สบาย
แผลแยก
ขอบแผลอาจแยกออก โดยเฉพาะบริเวณที่มีแรงดึงสูงหรือเมื่อเกิดการติดเชื้อ
แผลเป็น
การตัดผ่านความหนาของผิวหนังทำให้เกิดแผลเป็นถาวรในระดับหนึ่ง
แผลเป็นนูนหรือคีลอยด์
ผู้ป่วยบางรายมีแนวโน้มเกิดแผลเป็นหนาและนูนมากกว่าปกติ
อาการชาหรือความรู้สึกเปลี่ยนแปลง
เส้นประสาทรับความรู้สึกขนาดเล็กอาจได้รับผลกระทบ ทำให้เกิดอาการชา เสียว หรือความรู้สึกเปลี่ยนแปลงบริเวณรอบแผลได้
ยังพบรอยโรคที่ขอบชิ้นเนื้อ
แม้แพทย์จะนำรอยโรคที่มองเห็นออกทั้งหมดแล้ว การตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์อาจพบว่าเซลล์ผิดปกติยังถึงขอบของชิ้นเนื้อ
ในกรณีดังกล่าวอาจต้องพิจารณาการรักษาเพิ่มเติมตามชนิดของโรค
ควรกลับมาพบแพทย์เมื่อใดหลังทำหัตถการ?
ควรติดต่อแพทย์หากพบ
- เลือดออกต่อเนื่องแม้กดแผลแล้ว
- บวมเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
- ปวดมากขึ้นแทนที่จะค่อย ๆ ดีขึ้น
- รอยแดงลาม
- มีหนองหรือกลิ่นผิดปกติ
- มีไข้
- แผลแยก
- มีอาการชาหรือความผิดปกติของระบบประสาทที่มากผิดปกติ
- มีอาการอื่นที่แย่ลงอย่างรวดเร็ว
ผลตรวจชิ้นเนื้อใช้เวลานานเท่าใด?
ระยะเวลาขึ้นอยู่กับห้องปฏิบัติการและความซับซ้อนของชิ้นเนื้อ
บางกรณีสามารถวินิจฉัยได้จากการตรวจพื้นฐาน แต่บางกรณีอาจต้องตรวจเพิ่มเติม เช่น
- ตัดชิ้นเนื้อเพิ่มเพื่อดูด้วยกล้องจุลทรรศน์
- ย้อมสีพิเศษ
- การตรวจภูมิคุ้มกันทางพยาธิวิทยา
- การประเมินโดยพยาธิแพทย์ที่มีความเชี่ยวชาญด้านโรคผิวหนัง
- การขอความเห็นเพิ่มเติมในกรณีที่วินิจฉัยยาก
จึงไม่ควรกำหนดระยะเวลาตายตัวสำหรับผลตรวจทุกกรณี
การวางแผนสำหรับนักท่องเที่ยวและผู้ป่วยต่างชาติ
ผู้ที่มารักษาในกรุงเทพชั่วคราวควรวางแผนก่อนตัดชิ้นเนื้อ โดยสอบถามว่า
- คาดว่าจะได้รับผลตรวจเมื่อใด
- จะได้รับผลด้วยวิธีใด
- สามารถติดตามผลหลังเดินทางออกจากประเทศไทยได้อย่างไร
- ต้องตัดไหมเมื่อใด
- สามารถให้แพทย์ที่ประเทศปลายทางตัดไหมได้หรือไม่
- ควรขอสำเนารายงานผลตรวจหรือภาพถ่ายทางการแพทย์หรือไม่
- หากผลตรวจพบมะเร็ง จะดำเนินการรักษาต่ออย่างไร
การวางแผนเรื่องเหล่านี้ ก่อนตัดชิ้นเนื้อ ช่วยให้การรักษาต่อเนื่องมากกว่ารอจนผู้ป่วยเดินทางออกจากประเทศไทยแล้ว
สามารถเดินทางโดยเครื่องบินหลังตัดชิ้นเนื้อได้หรือไม่?
การมีแผลผ่าตัดผิวหนังขนาดเล็กไม่ได้หมายความว่าจะเดินทางโดยเครื่องบินไม่ได้โดยอัตโนมัติ
สิ่งที่ควรพิจารณามากกว่าคือ
- การดูแลแผล
- ความเสี่ยงเลือดออก
- ข้อจำกัดด้านกิจกรรม
- วันตัดไหม
- การเข้าถึงการรักษาหากเกิดภาวะแทรกซ้อน
- การรับผลตรวจ
- ความเป็นไปได้ที่จะต้องรักษาหรือผ่าตัดเพิ่มเติม
หากมีแผนเดินทางหลังทำหัตถการไม่นาน ควรแจ้งแพทย์ตั้งแต่ก่อนตัดชิ้นเนื้อ
ไฝที่เปลี่ยนแปลงทุกเม็ดจำเป็นต้องตัดหรือไม่?
ไม่จำเป็น
หลังตรวจแล้ว แพทย์อาจเลือก
- ติดตามอาการ
- ติดตามด้วยกล้องขยายผิวหนัง
- ถ่ายภาพเพื่อเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลง
- ตัดชิ้นเนื้อตรวจ
- ตัดรอยโรคออกทั้งหมดเพื่อนำไปตรวจ
การตัดไฝทุกเม็ดโดยไม่จำเป็นทำให้เกิดแผลเป็นโดยไม่เกิดประโยชน์
ในทางกลับกัน การจี้หรือทำลายรอยโรคที่มีเม็ดสีซึ่งมีลักษณะน่าสงสัยโดยไม่ได้ประเมินการวินิจฉัยก่อน อาจทำให้สูญเสียเนื้อเยื่อที่จำเป็นสำหรับการตรวจทางพยาธิวิทยา
รอยโรคที่น่าสงสัยควรได้รับการวินิจฉัยอย่างเหมาะสมก่อนทำลายรอยโรค
เมื่อใดควรพบแพทย์เพื่อตรวจไฝหรือรอยโรคผิวหนัง?
ควรเข้ารับการประเมินหากพบรอยโรคที่
- เกิดขึ้นใหม่และมีลักษณะผิดปกติ
- เปลี่ยนแปลงต่อเนื่อง
- โตขึ้น
- สีเปลี่ยนหรือมีสีไม่สม่ำเสมอ
- รูปร่างเปลี่ยน
- ขอบไม่เรียบ
- มีเลือดออกซ้ำ
- เป็นแผล
- ไม่หาย
- ตกสะเก็ดซ้ำ
- กลายเป็นก้อนที่โตขึ้น
- มีลักษณะแตกต่างจากไฝอื่นอย่างชัดเจน
อาการเหล่านี้ไม่ได้ยืนยันว่าเป็นมะเร็ง แต่เป็นเหตุผลที่ควรได้รับการตรวจโดยแพทย์
เมื่อมาพบแพทย์เพื่อตัดชิ้นเนื้อในกรุงเทพ จะได้รับการประเมินอะไรบ้าง?
การประเมินที่เหมาะสมควรเริ่มจากคำถามว่า รอยโรคนี้น่าจะเป็นอะไร และจำเป็นต้องได้ข้อมูลอะไรจากชิ้นเนื้อ
แพทย์อาจซักประวัติเกี่ยวกับระยะเวลาที่เป็น การเปลี่ยนแปลง อาการ ประวัติมะเร็งผิวหนัง การใช้ยา การแพ้ยา ปัญหาเลือดออก และประวัติแผลเป็นผิดปกติ
จากนั้นจะตรวจขนาด รูปร่าง สี พื้นผิว ขอบ ความลึก และตำแหน่งของรอยโรค รวมถึงตรวจด้วยกล้องขยายผิวหนังเมื่อเหมาะสม
หลังการประเมิน แพทย์จึงเลือกวิธีเก็บชิ้นเนื้อที่เหมาะสม เช่น
- การตัดชิ้นเนื้อจากผิวรอยโรค
- การตัดชิ้นเนื้อแบบแผลเล็กด้วยอุปกรณ์เฉพาะ
- การตัดชิ้นเนื้อเพียงบางส่วน
- การตัดชิ้นเนื้อออกทั้งหมดเพื่อนำไปตรวจ
วิธีที่ตัดเนื้อเยื่อมากที่สุดไม่ได้หมายความว่าเป็นวิธีที่ดีที่สุดเสมอไป
คำถามที่พบบ่อย
การตัดชิ้นเนื้อออกทั้งหมดเพื่อนำไปตรวจคืออะไร?
เป็นการผ่าตัดนำรอยโรคผิวหนังที่มองเห็นออกทั้งหมด แล้วส่งเนื้อเยื่อไปตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์เพื่อหาการวินิจฉัย
เจ็บหรือไม่?
แพทย์จะฉีดยาชาเฉพาะที่ก่อนทำ ขณะฉีดอาจรู้สึกเจ็บหรือแสบชั่วครู่ แต่เมื่อยาชาออกฤทธิ์แล้ว โดยทั่วไปไม่ควรรู้สึกเจ็บแปลบระหว่างการตัด
เหมือนกับการตัดไฝออกหรือไม่?
ไม่เหมือนกันเสมอไป การตัดไฝสามารถทำได้ด้วยหลายวิธีและหลายวัตถุประสงค์ ส่วนการตัดชิ้นเนื้อออกทั้งหมดเพื่อนำไปตรวจมีเป้าหมายสำคัญคือการนำเนื้อเยื่อไปตรวจทางพยาธิวิทยา
นำรอยโรคออกทั้งหมดจริงหรือไม่?
จุดประสงค์คือการนำรอยโรคที่มองเห็นออกทั้งหมด อย่างไรก็ตาม การตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์อาจยังพบเซลล์ผิดปกติบริเวณขอบชิ้นเนื้อได้
หากสงสัยเมลาโนมาควรตัดออกทั้งหมดหรือไม่?
หากสามารถทำได้อย่างเหมาะสม โดยทั่วไปการนำรอยโรคที่สงสัยออกทั้งหมดเพื่อการวินิจฉัยเป็นวิธีที่เหมาะสม เพราะช่วยให้พยาธิแพทย์ประเมินรอยโรคได้ครบถ้วน
สามารถใช้การตัดชิ้นเนื้อแบบแผลเล็กด้วยอุปกรณ์เฉพาะแทนได้หรือไม่?
ได้ในบางกรณี ขึ้นอยู่กับชนิด ขนาด และตำแหน่งของรอยโรค แต่สำหรับรอยโรคจากเซลล์สร้างเม็ดสีที่สงสัยเมลาโนมา การเก็บตัวอย่างเพียงบางส่วนอาจมีข้อจำกัด
ต้องเย็บแผลหรือไม่?
โดยทั่วไปต้องเย็บ เนื่องจากเป็นการนำรอยโรคออกผ่านความหนาของผิวหนัง
จะมีแผลเป็นหรือไม่?
มี การตัดผ่านความหนาของผิวหนังทำให้เกิดแผลเป็นถาวรในระดับหนึ่ง
ชิ้นเนื้อที่ตัดออกไปไหน?
ชิ้นเนื้อจะถูกส่งไปยังห้องปฏิบัติการทางพยาธิวิทยาเพื่อเตรียมและตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์
ถ้าผลตรวจไม่ใช่มะเร็งต้องทำอะไรต่อ?
หากเป็นรอยโรคชนิดไม่ร้ายและไม่มีเหตุผลอื่นที่ต้องรักษาต่อ หลังแผลหายอาจไม่จำเป็นต้องรักษาเพิ่มเติม
ถ้าผลตรวจเป็นมะเร็งต้องทำอย่างไร?
ขึ้นอยู่กับชนิดของมะเร็ง ตำแหน่ง ผลทางพยาธิวิทยา และผลการตรวจขอบชิ้นเนื้อ ผู้ป่วยบางรายอาจต้องผ่าตัดหรือรักษาเพิ่มเติม
หากตรวจพบเมลาโนมาและรอยโรคถูกตัดออกหมดแล้ว ยังต้องผ่าตัดอีกหรือไม่?
โดยทั่วไปยังต้องพิจารณาการผ่าตัดเพิ่มเติม เพราะการตัดเพื่อวินิจฉัยและการผ่าตัดรักษาเมลาโนมาขั้นสุดท้ายเป็นคนละขั้นตอน
ขอบชิ้นเนื้อเป็นบวกหมายความว่าอะไร?
หมายความว่ายังพบเซลล์ของรอยโรคบริเวณขอบของเนื้อเยื่อที่ส่งตรวจ การรักษาต่อไปขึ้นอยู่กับชนิดของรอยโรคและปัจจัยทางคลินิกอื่น
นักท่องเที่ยวสามารถตัดชิ้นเนื้อในกรุงเทพแล้วเดินทางกลับประเทศได้หรือไม่?
สามารถพิจารณาได้ แต่ควรวางแผนล่วงหน้าเรื่องการดูแลแผล การตัดไหม การรับผลตรวจ และการรักษาต่อเนื่องหากผลตรวจพบความผิดปกติ
การตัดชิ้นเนื้อออกทั้งหมดเพื่อนำไปตรวจ เป็นทั้งหัตถการผ่าตัดและกระบวนการวินิจฉัย
ประโยชน์สำคัญไม่ได้อยู่เพียงที่รอยโรคถูกนำออกจากผิวหนัง แต่คือการที่พยาธิแพทย์สามารถตรวจรอยโรคทั้งหมดด้วยกล้องจุลทรรศน์ เพื่อระบุว่าเป็นรอยโรคชนิดไม่ร้าย มะเร็ง หรือภาวะที่ต้องได้รับการรักษาเพิ่มเติม
สำหรับไฝที่มีลักษณะน่าสงสัยและรอยโรคที่อาจเป็นมะเร็งผิวหนังเมลาโนมา การเลือกวิธีตัดชิ้นเนื้อตั้งแต่ครั้งแรกมีความสำคัญ เพราะตัวอย่างที่เหมาะสมจะให้ข้อมูลที่จำเป็นต่อการวางแผนรักษาขั้นต่อไป
สำหรับผู้ป่วยในกรุงเทพ โดยเฉพาะชาวต่างชาติและนักท่องเที่ยว ควรวางแผนให้ครอบคลุมทั้ง การตัดชิ้นเนื้อ การตรวจทางพยาธิวิทยา การดูแลแผล การตัดไหม การรับผล และ**แนวทางรักษาต่อหากพบมะเร็งผิวหนัง**
รูปภาพที่แนะนำและ ALT Text
ภาพหลัก: แพทย์ผิวหนังตรวจไฝที่มีลักษณะน่าสงสัยก่อนตัดชิ้นเนื้อ
โรคอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง
-
Skin Biopsy (การวินิจฉัย / Diagnosis) Skin Biopsy (การวินิจฉัย / Diagnosis) การตัดชิ้นเนื้อผิวหนังเพื่อการส่งตรวจ เป็นหัตถการขนาดเล็กที่แพทย์ผิวหนังนำเนื้อเยื่อผิวหนังบางส่วนหรือรอยโรคทั้งหมดออก แล้วส่งตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์เพื่อช่วยวินิจฉัยโรคอย่างแม่นยำ

-
Punch Biopsy Punch Biopsy เทคนิคการเจาะชิ้นเนื้อเพื่อตรวจวินิจฉัย (Punch Biopsy) เป็นหัตถการทางผิวหนังที่แพทย์นำเนื้อเยื่อผิวหนังชิ้นเล็ก ๆ รูปทรงกระบอกออกมาตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์ ช่วยให้ได้ข้อมูลที่การตรวจด้วยตาเปล่าเพียงอย่างเดียวอาจไม่สามารถให้ได้ จึงมีประโยชน์ในการวินิจฉัยผื่นเรื้อรัง โรคผิวหนังอักเสบ การติดเชื้อ ก้อนหรือรอยโรคที่ผิดปกติ รวมถึงรอยโรคที่สงสัยมะเร็งผิวหนัง

-
Shave Biopsy Shave Biopsy Shave Skin Biopsy เป็นวิธีตรวจชิ้นเนื้อผิวหนังที่แพทย์ตัดหรือปาดส่วนตื้นของรอยโรคออกเพื่อนำไปตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์ โดยทั่วไปทำภายใต้ยาชาเฉพาะที่ เป็นหัตถการแบบผู้ป่วยนอก และในหลายกรณีไม่จำเป็นต้องเย็บแผล

-
Histopathology Histopathology จุลพยาธิวิทยา คือการตรวจเนื้อเยื่อด้วยกล้องจุลทรรศน์เพื่อวินิจฉัยโรค ในทางผิวหนัง โดยทั่วไปหมายถึงการนำชิ้นเนื้อผิวหนังที่ได้จากการตรวจชิ้นเนื้อหรือการผ่าตัดออกมาตรวจอย่างละเอียด






























