Surgical Excision
Surgical Excision เป็นหนึ่งในวิธีหลักที่ใช้รักษามะเร็งผิวหนัง โดยแพทย์จะตัดก้อนมะเร็งออกพร้อมกับผิวหนังปกติรอบก้อนในระยะที่เหมาะสม จากนั้นส่งชิ้นเนื้อทั้งหมดตรวจทางพยาธิวิทยา เพื่อประเมินว่าเซลล์มะเร็งลุกลามไปถึงขอบของชิ้นเนื้อหรือไม่ ซึ่งเรียกว่า surgical margin

Surgical Excision เป็นแนวทางการรักษาที่ใช้บ่อยสำหรับ basal cell carcinoma และ squamous cell carcinoma ที่ยังอยู่เฉพาะบริเวณ และการผ่าตัดยังเป็นการรักษาหลักของ Melanoma ระยะที่ยังจำกัดอยู่เฉพาะที่ แม้การวางแผนขอบการผ่าตัดและการกำหนดระยะของ Melanoma จะแตกต่างจากมะเร็งผิวหนังชนิดอื่น
สำหรับผู้ป่วยที่กำลังพิจารณาผ่าตัดมะเร็งผิวหนังในกรุงเทพ คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่า “สามารถตัดออกได้หรือไม่” แต่ควรทราบว่า
- เป็นมะเร็งผิวหนังชนิดใด
- ยืนยันการวินิจฉัยด้วยการตรวจชิ้นเนื้อแล้วหรือไม่
- ต้องตัดผิวหนังรอบก้อนออกมากเพียงใด
- Surgical Excision เหมาะสมหรือควรพิจารณา Mohs surgery
- ชิ้นเนื้อจะถูกส่งตรวจทางพยาธิวิทยาหรือไม่
- หลังตัดออกจะปิดแผลด้วยวิธีใด
- หากขอบชิ้นเนื้อยังพบเซลล์มะเร็งจะทำอย่างไร
ต้องติดตามผลอย่างไร โดยเฉพาะผู้ป่วยต่างชาติที่อาจต้องเดินทางกลับประเทศ
Surgical Excision สำหรับมะเร็งผิวหนังคืออะไร?
Surgical Excision คือการผ่าตัดตัดมะเร็งผิวหนังออกพร้อมกับผิวหนังที่ดูปกติรอบก้อนตามระยะที่วางแผนไว้
โดยทั่วไปประกอบด้วย 3 ส่วนสำคัญ ได้แก่
- ตัดก้อนมะเร็งหรือบริเวณที่เคยตรวจชิ้นเนื้อออก
- ตัดผิวหนังปกติรอบก้อนตาม surgical margin ที่เหมาะสม
- ส่งชิ้นเนื้อทั้งหมดตรวจทาง histopathology
มะเร็งผิวหนังระยะแรกจำนวนมากสามารถผ่าตัดภายใต้ยาชาเฉพาะที่ โดยผู้ป่วยยังรู้สึกตัวตลอดการผ่าตัด
การผ่าตัดมะเร็งผิวหนังจึงไม่ใช่เพียง “การตัดไฝออก” แต่ต้องวางแผนตามชนิดของมะเร็ง ลักษณะทางพยาธิวิทยา ตำแหน่งของก้อน ความเสี่ยงของการกลับเป็นซ้ำ และวิธีที่จะปิดแผลหลังการผ่าตัด
มะเร็งผิวหนังชนิดใดรักษาด้วย Surgical Excision ได้?
Surgical Excision สามารถใช้รักษามะเร็งผิวหนังได้หลายชนิด
Basal Cell Carcinoma
Surgical Excision เป็นวิธีรักษาที่ใช้บ่อยสำหรับ basal cell carcinoma ที่ยังจำกัดอยู่เฉพาะบริเวณ
แพทย์จะตัดก้อนมะเร็งพร้อมขอบผิวหนังรอบก้อน จากนั้นส่งชิ้นเนื้อไปตรวจว่าขอบการผ่าตัดสะอาดหรือไม่
อย่างไรก็ตาม basal cell carcinoma ทุกก้อนไม่จำเป็นต้องใช้ Surgical Excision แบบเดียวกัน
ปัจจัยที่มีผลต่อการเลือกวิธีรักษา ได้แก่
- ตำแหน่ง
- ขนาด
- ชนิดทางพยาธิวิทยา
- เป็นก้อนแรกหรือกลับเป็นซ้ำ
- ขอบของก้อนชัดหรือไม่
- ความสำคัญของการสงวนเนื้อเยื่อปกติ
บางกรณี Mohs surgery อาจเหมาะสมกว่า
Squamous Cell Carcinoma
การผ่าตัดเป็นแนวทางสำคัญในการรักษา squamous cell carcinoma ของผิวหนัง และ Surgical Excision สามารถใช้ในก้อนที่ยังอยู่เฉพาะบริเวณได้หลายกรณี
อย่างไรก็ตาม squamous cell carcinoma ที่มีความเสี่ยงสูงจำเป็นต้องวางแผนอย่างระมัดระวังมากขึ้น เนื่องจากมีความเสี่ยงต่อการกลับเป็นซ้ำ การลุกลามเฉพาะที่ หรือการแพร่กระจายไปต่อมน้ำเหลืองมากกว่า
Melanoma
Melanoma ที่ยังจำกัดอยู่เฉพาะบริเวณมักรักษาด้วยการผ่าตัด
หลังจากตรวจชิ้นเนื้อเพื่อยืนยัน Melanoma แล้ว มักต้องทำ wide local excision โดยตัดบริเวณเดิมและผิวหนังปกติรอบข้างตามระยะที่กำหนดจากลักษณะทางพยาธิวิทยา โดยเฉพาะ Breslow thickness
ดังนั้นการผ่าตัด Melanoma ไม่ควรวางแผนแบบเดียวกับ basal cell carcinoma หรือ squamous cell carcinoma
Surgical Excision เหมือนกับการตรวจชิ้นเนื้อหรือไม่?
ไม่เหมือนกัน
การตรวจชิ้นเนื้อ มีจุดประสงค์หลักเพื่อวินิจฉัยว่าเป็นโรคอะไร
ส่วน Surgical Excision มีจุดประสงค์หลักเพื่อรักษาโดยตัดมะเร็งออก
อย่างไรก็ตาม ในบางกรณีทั้งสองขั้นตอนอาจเกิดขึ้นพร้อมกัน เช่น รอยโรคขนาดเล็กอาจถูกตัดออกทั้งหมดเพื่อส่งตรวจ ซึ่งเรียกว่า excisional biopsy
หากผลพยาธิวิทยาพบว่าเป็น Melanoma หรือมะเร็งที่จำเป็นต้องมี surgical margin เพิ่มเติม ผู้ป่วยอาจยังต้องได้รับการผ่าตัดอีกครั้ง แม้ว่ารอยโรคเดิมจะถูกตัดออกหมดแล้วก็ตาม
ทำไมการตรวจชิ้นเนื้อจึงสำคัญก่อนผ่าตัดมะเร็งผิวหนัง?
มะเร็งผิวหนังแต่ละชนิดมีแนวทางการผ่าตัดแตกต่างกัน
ผลพยาธิวิทยาสามารถบอกข้อมูลสำคัญ เช่น
- เป็นมะเร็งหรือไม่
- เป็นมะเร็งชนิดใด
- ชนิดย่อยทางพยาธิวิทยา
- ระดับ differentiation ในมะเร็งบางชนิด
- ความลึกหรือความหนาของก้อน
- ลักษณะทางพยาธิวิทยาที่บ่งชี้ความเสี่ยงสูง
หากไม่มีข้อมูลเหล่านี้ อาจไม่สามารถกำหนดวิธีผ่าตัดหรือ surgical margin ที่เหมาะสมได้
ในบางกรณีแพทย์อาจตัดรอยโรคออกทั้งหมดตั้งแต่ครั้งแรกได้ แต่หากรอยโรคมีลักษณะน่าสงสัย ไม่ควรรีบทำลายด้วยเลเซอร์ การจี้ หรือการจี้เย็น หากยังจำเป็นต้องได้ชิ้นเนื้อเพื่อการวินิจฉัย
Surgical Margin คืออะไร?
Surgical margin คือพื้นที่ของเนื้อเยื่อที่ดูปกติซึ่งแพทย์ตัดออกไปพร้อมกับก้อนมะเร็ง
เหตุผลคือเซลล์มะเร็งอาจลุกลามในระดับจุลทรรศน์ออกไปไกลกว่าขอบก้อนที่มองเห็นด้วยตาเปล่า
ดังนั้นการตัดเฉพาะส่วนที่เห็นอาจไม่เพียงพอ
ขนาดของ surgical margin ไม่เท่ากันในมะเร็งทุกชนิด และขึ้นอยู่กับ
- ชนิดของมะเร็ง
- ขนาดก้อน
- ตำแหน่ง
- ชนิดย่อยทางพยาธิวิทยา
- ระดับ differentiation
- เป็นก้อนแรกหรือกลับเป็นซ้ำ
- ขอบเขตของก้อนชัดเจนหรือไม่
- ความลึกของก้อน
- ปัจจัยเสี่ยงอื่น
Surgical Margin ต้องกว้างเท่าไร?
ไม่มีขนาดเดียวที่ใช้ได้กับมะเร็งผิวหนังทุกก้อน
สำหรับ basal cell carcinoma และ squamous cell carcinoma การกำหนด surgical margin ต้องประเมินจากระดับความเสี่ยงของก้อน
ก้อนขนาดเล็ก ขอบชัด และความเสี่ยงต่ำ อาจใช้ขอบการผ่าตัดแตกต่างจากก้อนขนาดใหญ่ เป็นซ้ำ อยู่ในตำแหน่งความเสี่ยงสูง หรือมีลักษณะทางพยาธิวิทยาที่ก้าวร้าว
สำหรับ Melanoma การกำหนด surgical margin แตกต่างออกไป โดยพิจารณาจาก Breslow thickness และระยะของโรคเป็นสำคัญ
ดังนั้นไม่ควรเปรียบเทียบว่า “คนอื่นตัด 4 มิลลิเมตร ทำไมของฉันต้องตัดกว้างกว่า” โดยไม่ได้เปรียบเทียบชนิดและความเสี่ยงของมะเร็งด้วย
ทำไมต้องตัดผิวหนังที่ดูปกติรอบก้อนออก?
เพราะผิวหนังที่ดูปกติด้วยตาเปล่าอาจมีเซลล์มะเร็งขนาดเล็กแทรกอยู่ได้
การตัดเฉพาะก้อนที่มองเห็นอาจทำให้มีเซลล์มะเร็งเหลืออยู่
ดังนั้นแพทย์จึงวาง surgical margin รอบก้อนเพื่อเพิ่มโอกาสในการนำเซลล์มะเร็งที่อาจลุกลามออกไปในระดับจุลทรรศน์ออกด้วย
ไม่ได้หมายความว่าผิวหนังทั้งหมดที่อยู่ใน surgical margin เป็นมะเร็ง
Clear Margin หมายความว่าอะไร?
หลังผ่าตัด ชิ้นเนื้อจะถูกส่งให้แพทย์พยาธิวิทยาตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์
หากไม่พบเซลล์มะเร็งที่ขอบชิ้นเนื้อที่ตรวจ อาจรายงานว่า
- clear margin
- negative margin
- uninvolved margin
โดยทั่วไปหมายความว่าไม่พบมะเร็งไปถึงขอบชิ้นเนื้อที่ตรวจ
ข้อมูลนี้มีความสำคัญ เพราะศัลยแพทย์ไม่สามารถมองเห็นเซลล์มะเร็งระดับจุลทรรศน์ได้จากแผลผ่าตัดเพียงอย่างเดียว
Positive Margin หมายความว่าอะไร?
Positive margin หมายถึงพบเซลล์มะเร็งไปถึงขอบชิ้นเนื้อที่ถูกตัดออก
จึงมีความเป็นไปได้ว่าอาจยังมีเซลล์มะเร็งหลงเหลืออยู่ในบริเวณที่ผ่าตัด
แนวทางต่อไปอาจรวมถึง
- ผ่าตัดซ้ำ
- Mohs surgery
- การผ่าตัดที่สามารถควบคุมขอบชิ้นเนื้อได้ละเอียดขึ้น
- รังสีรักษาในบางกรณี
การรักษาอื่นตามชนิดของมะเร็ง
Positive margin ไม่ได้หมายความว่ามะเร็งแพร่กระจายไปทั่วร่างกาย
คำนี้อธิบายเพียงความสัมพันธ์ระหว่างเซลล์มะเร็งกับขอบของชิ้นเนื้อที่ตัดออก
Narrow but Clear Margin เหมือน Positive Margin หรือไม่?
ไม่เหมือนกัน
Clear margin หมายถึงไม่พบเซลล์มะเร็งที่ขอบชิ้นเนื้อ
ส่วน narrow margin หมายถึงระยะห่างระหว่างมะเร็งกับขอบชิ้นเนื้อมีน้อย แต่ยังไม่พบมะเร็งไปถึงขอบ
การที่ narrow but clear margin เพียงพอหรือไม่ขึ้นอยู่กับ
- ชนิดมะเร็ง
- ระดับความเสี่ยง
- ตำแหน่ง
- ผลพยาธิวิทยา
- ประวัติการรักษาก่อนหน้า
จึงต้องแปลผลร่วมกับข้อมูลทางคลินิก ไม่ควรดูเพียงตัวเลขเดียว
ขั้นตอน Surgical Excision ทำอย่างไร?
รายละเอียดอาจแตกต่างกัน แต่โดยทั่วไปมีขั้นตอนดังนี้
1. ยืนยันตำแหน่งผ่าตัด
- แพทย์ตรวจสอบ
- ตำแหน่งก้อน
- รอยแผลจากการตรวจชิ้นเนื้อ
- ผลพยาธิวิทยา
- แผนการผ่าตัด
หากก้อนเดิมเล็กมากหรือหายไปหลังตรวจชิ้นเนื้อ ภาพถ่ายก่อนทำ biopsy สามารถมีประโยชน์อย่างมาก
2. วาดขอบเขตการผ่าตัด
แพทย์กำหนด surgical margin รอบก้อนหรือรอยแผลเดิม
รูปร่างของการผ่าตัดอาจถูกออกแบบเพื่อให้สามารถปิดแผลได้เหมาะสม
3. ฉีดยาชาเฉพาะที่
แพทย์ฉีดยาชารอบบริเวณผ่าตัด
มะเร็งผิวหนังระยะแรกจำนวนมากสามารถผ่าตัดได้โดยผู้ป่วยยังรู้สึกตัว
4. ตัดก้อนมะเร็งออก
แพทย์ตัดก้อนและเนื้อเยื่อรอบข้างตามขอบที่วางแผนไว้
ความลึกของการผ่าตัดขึ้นอยู่กับชนิดและความลึกของก้อน
5. ส่งชิ้นเนื้อทางพยาธิวิทยา
ชิ้นเนื้อจะถูกส่งตรวจด้วย histopathology
ในบางกรณีอาจมีการทำเครื่องหมายทิศทางของชิ้นเนื้อ เพื่อให้แพทย์พยาธิวิทยาสามารถระบุได้ว่าขอบด้านใดมีปัญหา
6. ปิดแผล
วิธีปิดแผลขึ้นอยู่กับขนาดและตำแหน่ง เช่น
- เย็บปิดโดยตรง
- ปล่อยให้แผลหายเอง
- ใช้ skin flap
- ใช้ skin graft
- ใช้วิธี reconstruction อื่น
ทำไมแผลเป็นหลังผ่าตัดจึงยาวกว่าก้อนมะเร็ง?
เป็นเรื่องที่พบได้บ่อย
ก้อนมะเร็งที่มีรูปร่างกลมหรือรี ไม่สามารถตัดออกเป็นรูวงกลมแล้วเย็บให้เรียบได้ทุกกรณี
แพทย์จึงมักออกแบบแผลเป็นรูปวงรีเพื่อให้ขอบผิวหนังสามารถดึงเข้าหากันได้โดยไม่เกิดการย่นหรือแรงตึงมากเกินไป
ดังนั้นแผลเป็นอาจยาวกว่าขนาดของก้อนเดิมหลายเท่า
ไม่ได้หมายความว่ามะเร็งมีขนาดยาวเท่ากับแผลเป็น
หลังตัดมะเร็งออก ปิดแผลด้วยวิธีใดได้บ้าง?
Direct Closure
นำขอบแผลทั้งสองด้านเข้าหากันและเย็บปิดโดยตรง
เหมาะเมื่อมีผิวหนังรอบบริเวณเพียงพอและสามารถปิดได้โดยไม่เกิดแรงตึงมากเกินไป
Secondary Intention Healing
ไม่เย็บปิดแผล แต่ปล่อยให้แผลค่อย ๆ สร้างเนื้อเยื่อและหายจากด้านล่างขึ้นมา
อาจเหมาะกับแผลบางตำแหน่งและบางขนาด
Skin Flap
นำผิวหนังบริเวณใกล้เคียงเลื่อนหรือหมุนมาปิดแผล โดยยังคงมีเลือดมาเลี้ยงจากฐานเดิม
สามารถช่วยปิดแผลที่ไม่เหมาะกับการเย็บตรง หรือบริเวณที่ต้องหลีกเลี่ยงการดึงรั้งอวัยวะสำคัญ
Skin Graft
นำผิวหนังจากบริเวณอื่นของร่างกายมาปิดบริเวณแผล
อาจใช้เมื่อแผลมีขนาดใหญ่หรือไม่สามารถนำผิวหนังข้างเคียงมาปิดได้ง่าย
การเลือกวิธี reconstruction ต้องคำนึงถึง
- การกำจัดมะเร็ง
- การหายของแผล
- การทำงานของอวัยวะ
- ตำแหน่ง
- รูปลักษณ์หลังรักษา
Surgical Excision ใช้ยาชาเฉพาะที่หรือดมยาสลบ?
การผ่าตัดมะเร็งผิวหนังจำนวนมากสามารถทำภายใต้ยาชาเฉพาะที่
ผู้ป่วยยังรู้สึกตัว แต่บริเวณผ่าตัดจะชา
การผ่าตัดที่ซับซ้อนมากขึ้นอาจต้องใช้วิธีระงับความรู้สึกแบบอื่น โดยขึ้นอยู่กับ
- ขนาดก้อน
- ตำแหน่ง
- ขนาดแผลหลังตัด
- reconstruction
- ความลึก
- มีการผ่าตัดต่อมน้ำเหลืองร่วมด้วยหรือไม่
- สุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย
การผ่าตัดมะเร็งผิวหนังใช้เวลานานเท่าไร?
ไม่มีระยะเวลาตายตัว
การตัดก้อนขนาดเล็กและเย็บปิดโดยตรงอาจใช้เวลาไม่มาก
แต่หากเป็นการผ่าตัดที่ต้องมี
- แผลขนาดใหญ่
- reconstruction ที่ซับซ้อน
- skin graft
- skin flap
- การผ่าตัดต่อมน้ำเหลือง
อาจใช้เวลานานขึ้น
สำหรับ Surgical Excision ทั่วไป ผลพยาธิวิทยามักไม่ได้ทราบทันทีระหว่างผ่าตัด ซึ่งแตกต่างจาก Mohs surgery ที่มีการตรวจเนื้อเยื่อระหว่างขั้นตอนการผ่าตัด
Surgical Excision ต่างจาก Mohs Surgery อย่างไร?
| Surgical Excision | Mohs Surgery |
|---|---|
| ตัดก้อนออกพร้อมขอบที่กำหนดไว้ล่วงหน้า | ตัดก้อนออกเป็นชั้น ๆ |
| ส่งชิ้นเนื้อไปตรวจทางพยาธิวิทยาหลังผ่าตัด | ตรวจเนื้อเยื่อระหว่างการผ่าตัด |
| การตรวจพยาธิวิทยาทั่วไปมักตรวจตัวอย่างจากบางส่วนของขอบ | ออกแบบมาเพื่อประเมินขอบการผ่าตัดอย่างเป็นระบบ |
| เหมาะสำหรับมะเร็งผิวหนังเฉพาะที่หลายกรณี | มีประโยชน์ในก้อนความเสี่ยงสูงหรือบริเวณที่ต้องสงวนเนื้อเยื่อ |
| มักปิดแผลหลังตัดก้อนในวันเดียวกัน | ปิดแผลหลังยืนยันว่าขอบที่ตรวจไม่พบมะเร็ง |
Mohs surgery มีข้อดีสำคัญคือสามารถควบคุมขอบของมะเร็งได้ละเอียดและสงวนผิวหนังปกติให้ได้มากที่สุดในบริเวณที่เหมาะสม
เมื่อไรอาจเลือก Mohs Surgery มากกว่า Surgical Excision?
การเลือกไม่ได้ขึ้นกับขนาดก้อนอย่างเดียว
ปัจจัยที่ควรพิจารณา ได้แก่
- ชนิดมะเร็ง
- ตำแหน่ง
- เป็นก้อนกลับเป็นซ้ำหรือไม่
- ขอบเขตก้อนชัดหรือไม่
- ชนิดทางพยาธิวิทยา
- ความเสี่ยงของก้อน
- ความสำคัญของการสงวนผิวหนังปกติ
Mohs surgery มีประโยชน์มากในบางตำแหน่งที่เนื้อเยื่อมีจำกัดหรือมีโครงสร้างสำคัญ เช่น
- จมูก
- เปลือกตา
- หู
- บริเวณบางส่วนของใบหน้า
แต่ไม่ได้หมายความว่ามะเร็งผิวหนังทุกก้อนต้องใช้ Mohs surgery
Mohs Surgery ดีกว่า Surgical Excision เสมอหรือไม่?
ไม่
ไม่มีวิธีใดที่ดีที่สุดสำหรับมะเร็งผิวหนังทุกก้อน
Surgical Excision สามารถเป็นวิธีที่เหมาะสมมากสำหรับมะเร็งผิวหนังที่มีขอบชัด อยู่เฉพาะบริเวณ และมีความเสี่ยงเหมาะสม
Mohs surgery มีข้อได้เปรียบในบางสถานการณ์ โดยเฉพาะก้อนความเสี่ยงสูง ก้อนกลับเป็นซ้ำ หรือก้อนในตำแหน่งที่ต้องสงวนเนื้อเยื่อ
คำถามที่เหมาะสมจึงไม่ใช่
“วิธีไหนดีกว่ากันเสมอ?”
แต่คือ
“วิธีใดเหมาะกับมะเร็งก้อนนี้มากที่สุด?”
Surgical Excision สำหรับ Basal Cell Carcinoma
basal cell carcinoma สามารถรักษาด้วย Surgical Excision ได้บ่อย
แพทย์จะตัดบริเวณก้อนหรือบริเวณที่ยืนยันจาก biopsy พร้อม surgical margin รอบก้อน และส่งตรวจทางพยาธิวิทยา
Surgical Excision อาจเหมาะกับ basal cell carcinoma ที่
- อยู่เฉพาะบริเวณ
- ขอบเขตค่อนข้างชัด
- มีความเสี่ยงเหมาะสม
แต่ basal cell carcinoma บางก้อนอาจเหมาะกับ Mohs surgery หรือวิธีอื่นมากกว่า โดยพิจารณาจาก
- ตำแหน่ง
- ขนาด
- การกลับเป็นซ้ำ
- ชนิดทางพยาธิวิทยา
- ความชัดเจนของขอบ
- ปัจจัยเฉพาะของผู้ป่วย
Surgical Excision สำหรับ Squamous Cell Carcinoma
Surgical Excision เป็นหนึ่งในวิธีที่ใช้บ่อยในการรักษา squamous cell carcinoma ของผิวหนังที่ยังอยู่เฉพาะบริเวณ
ก่อนวางแผนการรักษาควรประเมินปัจจัยที่อาจทำให้ก้อนมีความเสี่ยงสูง เช่น
- ก้อนขนาดใหญ่
- ลุกลามลึก
- poorly differentiated
- อยู่ในตำแหน่งความเสี่ยงสูง
- เป็นก้อนกลับเป็นซ้ำ
- มีลักษณะทางพยาธิวิทยาความเสี่ยงสูง
- perineural invasion
- ผู้ป่วยมีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง
ก้อนความเสี่ยงสูงอาจต้องใช้ Mohs surgery การผ่าตัดที่ควบคุมขอบละเอียดขึ้น การตรวจเพิ่มเติม หรือติดตามต่อมน้ำเหลืองตามความเหมาะสม
Surgical Excision สำหรับ Melanoma
การผ่าตัด Melanoma มีรายละเอียดแตกต่างจาก basal cell carcinoma และ squamous cell carcinoma
หลังได้รับการวินิจฉัย Melanoma ควรทบทวนข้อมูลในรายงานพยาธิวิทยา เช่น
- Melanoma in situ หรือ invasive melanoma
- Breslow thickness
- ulceration
- margin status
- ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการกำหนดระยะ
หลังจากนั้นจึงวางแผน wide local excision
ขนาด surgical margin ขึ้นอยู่กับความหนาของ Melanoma และสถานการณ์ทางคลินิก
invasive melanoma บางกรณีอาจต้องพิจารณา sentinel lymph node biopsy ร่วมด้วย
การผ่าตัดสามารถกำจัดมะเร็งผิวหนังได้ถาวรหรือไม่?
จุดประสงค์ของการผ่าตัดคือการนำก้อนมะเร็งออกให้ครบถ้วน
อย่างไรก็ตาม ไม่ควรรับประกันว่ามะเร็งจะไม่มีวันกลับเป็นซ้ำ
ความเสี่ยงของการกลับเป็นซ้ำขึ้นอยู่กับ
- ชนิดของมะเร็ง
- ลักษณะของก้อน
- ตำแหน่ง
- ชนิดทางพยาธิวิทยา
- เคยรักษามาก่อนหรือไม่
- margin status
- ภูมิคุ้มกันของผู้ป่วย
แม้ผลพยาธิวิทยาจะรายงาน clear margin ผู้ป่วยยังควรได้รับการติดตาม
นอกจากนี้ ผู้ที่เคยเป็นมะเร็งผิวหนังสามารถเกิดมะเร็งผิวหนังก้อนใหม่ที่ไม่เกี่ยวข้องกับก้อนเดิมได้
มะเร็งผิวหนังกลับเป็นซ้ำหลัง Surgical Excision ได้หรือไม่?
ได้
แม้ว่าจะได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม มะเร็งผิวหนังบางก้อนยังสามารถกลับเป็นซ้ำได้
ความเสี่ยงแตกต่างกันตามชนิดและลักษณะของมะเร็ง
ปัจจัยที่อาจสัมพันธ์กับการกลับเป็นซ้ำ ได้แก่
- การลุกลามระดับจุลทรรศน์
- พฤติกรรมของก้อนที่ก้าวร้าว
- เคยกลับเป็นซ้ำมาก่อน
- ตำแหน่งความเสี่ยงสูง
- ขอบของก้อนซับซ้อน
- ภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง
หากเกิดก้อนใหม่บริเวณหรือใกล้แผลเป็นเดิม ควรได้รับการตรวจ ไม่ควรสรุปว่าเป็นเพียงแผลเป็น
มะเร็งผิวหนังกลับเป็นซ้ำมีลักษณะอย่างไร?
สัญญาณที่ควรประเมิน ได้แก่
- มีก้อนใหม่ในหรือข้างแผลเป็น
- มีสะเก็ดเรื้อรัง
- แผลไม่หาย
- เลือดออกซ้ำ
- เป็นแผลลึก
- ผิวหนังหนาตัวขึ้นเรื่อย ๆ
- มีสีใหม่เกิดในแผลเป็นของ Melanoma
- ปวด ชา หรือรู้สึกผิดปกติในมะเร็งความเสี่ยงสูงบางชนิด
อาการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็งกลับเป็นซ้ำเสมอ แต่ควรได้รับการประเมิน
ข้อดีของ Surgical Excision
นำก้อนมะเร็งออกโดยตรง
มะเร็งถูกตัดออกจากร่างกาย ไม่ได้เป็นเพียงการรักษาผิวด้านบน
สามารถตรวจทาง Histopathology ได้
ชิ้นเนื้อที่ตัดออกสามารถตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์
สามารถประเมิน Surgical Margin ได้
แพทย์พยาธิวิทยาสามารถประเมินว่ามะเร็งลุกลามไปถึงขอบชิ้นเนื้อหรือไม่
ผลพยาธิวิทยาช่วยวางแผนการรักษาต่อ
หากพบลักษณะความเสี่ยงสูงหรือ margin มีปัญหา สามารถใช้ข้อมูลในการวางแผนการรักษาขั้นต่อไป
ใช้ได้กับมะเร็งผิวหนังหลายชนิด
รวมถึง basal cell carcinoma, squamous cell carcinoma และ Melanoma ในสถานการณ์ที่เหมาะสม
ข้อจำกัดของ Surgical Excision
Surgical Excision ไม่ได้เหมาะที่สุดสำหรับทุกก้อน
ข้อจำกัดอาจรวมถึง
- ต้องตัดผิวหนังปกติบางส่วน
- เกิดแผลเป็น
- ต้องเย็บแผล
- บางกรณีต้องใช้ skin flap หรือ skin graft
- อาจพบ positive margin
- อาจต้องผ่าตัดซ้ำ
บางตำแหน่งมีข้อจำกัดด้านการทำงานหรือรูปลักษณ์
นอกจากนี้ การตรวจพยาธิวิทยาหลัง Surgical Excision ทั่วไปมักตรวจตัวอย่างของขอบชิ้นเนื้อเป็นบางส่วน ซึ่งแตกต่างจากหลักการตรวจขอบของ Mohs surgery
ผลข้างเคียงและภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น
การผ่าตัดทุกชนิดมีความเสี่ยง
ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิด ได้แก่
- ปวด
- บวม
- ช้ำ
- เลือดออก
- การติดเชื้อ
- แผลแยก
- แผลหายช้า
- แผลเป็น
- ชา
- รู้สึกเสียวหรือความรู้สึกเปลี่ยนแปลง
- ปฏิกิริยาต่อยาชา
- ปฏิกิริยาต่อไหมเย็บ
- ต้องผ่าตัดเพิ่มเติม
ความเสี่ยงขึ้นอยู่กับขนาด ตำแหน่ง และสุขภาพของผู้ป่วยแต่ละราย
ผ่าตัดมะเร็งผิวหนังแล้วจะเป็นแผลเป็นหรือไม่?
เป็น
การผ่าตัดที่ตัดผ่านผิวหนังย่อมเกิดแผลเป็น
ลักษณะของแผลเป็นขึ้นอยู่กับ
- ขนาดก้อน
- surgical margin
- ตำแหน่ง
- แรงตึงของแผล
- วิธีปิดแผล
- ชนิดของผิวหนัง
- การสร้างแผลเป็นของแต่ละคน
- การติดเชื้อหรือภาวะแทรกซ้อน
- การได้รับแสงแดดระหว่างช่วงที่แผลเป็นกำลังปรับตัว
เป้าหมายอันดับแรกคือการรักษามะเร็งอย่างเหมาะสม ขณะเดียวกันควรพยายามรักษาการทำงานของอวัยวะและเนื้อเยื่อปกติให้มากที่สุด
ผลด้านความสวยงามมีความสำคัญ โดยเฉพาะบริเวณใบหน้า แต่ไม่ควรแลกกับการรักษามะเร็งที่ไม่เพียงพอ
หลังผ่าตัดทันทีจะเป็นอย่างไร?
อาจพบ
- เจ็บเล็กน้อย
- บวม
- ช้ำ
- มีเลือดซึมเล็กน้อย
คำแนะนำดูแลแผลจะแตกต่างกันตามชนิดของแผลและวิธีปิด
อาจมีคำแนะนำเกี่ยวกับ
- ต้องให้แผลแห้งนานเท่าไร
- เริ่มล้างแผลเมื่อไร
- ใช้ยาทาหรือผ้าปิดแผลอย่างไร
- หลีกเลี่ยงกิจกรรมอะไร
- ตัดไหมเมื่อไร
- อาการใดควรกลับมาพบแพทย์
ควรยึดคำแนะนำของแพทย์ที่ทำการผ่าตัดเป็นหลัก
แผลหลังผ่าตัดใช้เวลาหายนานเท่าไร?
ขึ้นอยู่กับ
- ตำแหน่ง
- ขนาด
- ความลึก
- วิธีปิดแผล
- เลือดมาเลี้ยงบริเวณนั้น
- การสูบบุหรี่
- เบาหวานหรือโรคประจำตัว
- ยาที่ใช้อยู่
- การติดเชื้อ
แผลที่เย็บปิดโดยตรงจะหายแตกต่างจาก skin graft, skin flap หรือแผลที่ปล่อยให้หายเอง
แม้แผลปิดแล้ว แผลเป็นยังคงมีการเปลี่ยนแปลงต่อเนื่องเป็นเวลานาน
ตัดไหมเมื่อไร?
ไม่มีระยะเวลาที่เหมือนกันทุกตำแหน่ง
ขึ้นอยู่กับ
- ใบหน้า ลำตัว หรือแขนขา
- แรงตึงของแผล
- ชนิดไหม
- วิธีเย็บ
- การหายของแผล
ไหมบางชนิดละลายเองและไม่ต้องตัด
ผู้ป่วยต่างชาติควรวางแผนเรื่องตัดไหมก่อนออกจากกรุงเทพ
อาบน้ำหลังผ่าตัดได้หรือไม่?
โดยทั่วไปสามารถอาบน้ำได้หลังระยะเวลาที่เหมาะสม แต่ขึ้นอยู่กับแผลและชนิดของผ้าปิดแผล
แผลบางชนิดสามารถล้างอย่างอ่อนโยนได้ค่อนข้างเร็ว ขณะที่ skin graft หรือ reconstruction ที่ซับซ้อนอาจต้องดูแลต่างออกไป
ควรปฏิบัติตามคำแนะนำเฉพาะของแผลนั้น
ออกกำลังกายหลังผ่าตัดได้หรือไม่?
การออกกำลังกายหนักสามารถเพิ่ม
- แรงตึงของแผล
- เลือดออก
- บวม
- ความเสี่ยงที่แผลจะแยก
ระยะเวลาที่ต้องหลีกเลี่ยงขึ้นอยู่กับ
- ตำแหน่ง
- ขนาดแผล
- วิธี reconstruction
- ประเภทการออกกำลังกาย
- การเคลื่อนไหวของบริเวณนั้น
แผลเล็กบนใบหน้าและแผลขนาดใหญ่บริเวณขาไม่ควรได้รับคำแนะนำแบบเดียวกัน
ว่ายน้ำหลังผ่าตัดได้หรือไม่?
โดยทั่วไปไม่ควรว่ายน้ำขณะที่แผลยังไม่ปิดหรือยังไม่หายดี
น้ำในสระ ทะเล อ่างน้ำ หรือบริเวณแช่น้ำอาจเพิ่มการสัมผัสเชื้อโรคและรบกวนการหายของแผลหรือผ้าปิดแผล
ควรกลับไปว่ายน้ำเมื่อแพทย์เห็นว่าแผลเหมาะสมแล้ว
ขึ้นเครื่องบินหลังผ่าตัดมะเร็งผิวหนังได้หรือไม่?
หลายกรณีสามารถเดินทางได้ แต่ขึ้นอยู่กับการผ่าตัด
ผู้ป่วยต่างชาติควรคำนึงถึง
- ความเสี่ยงเลือดออก
- อาการบวม
- การดูแลแผล
- การเปลี่ยนผ้าปิดแผล
- วันที่ตัดไหม
- ผลพยาธิวิทยา
- ความเป็นไปได้ที่จะต้องผ่าตัดเพิ่มเติม
การติดตาม skin graft หรือ skin flap
สิ่งสำคัญในหลายกรณีไม่ใช่เพียงว่าสามารถขึ้นเครื่องได้หรือไม่ แต่คือ ผลพยาธิวิทยาจะออกก่อนเดินทางหรือไม่
ทำไมผู้ป่วยต่างชาติจึงควรวางแผนรอผลพยาธิวิทยา?
การผ่าตัดไม่ได้ถือว่าจบเพียงเพราะเย็บแผลเรียบร้อยแล้ว
ผลพยาธิวิทยาอาจพบว่า
- clear margin
- positive margin
- การวินิจฉัยแตกต่างจากที่คาดไว้
- มีลักษณะทางพยาธิวิทยาความเสี่ยงสูง
- ต้องได้รับการรักษาเพิ่มเติม
ดังนั้นหากผู้ป่วยจำเป็นต้องเดินทางออกจากประเทศไทยก่อนผลออก ควรมีแผนชัดเจนว่าจะรับผลอย่างไร ใครเป็นผู้แปลผล และหากต้องรักษาต่อจะดำเนินการที่ใด
ผู้ป่วยต่างชาติควรนำเอกสารอะไรกลับประเทศ?
เอกสารที่มีประโยชน์ ได้แก่
- ผล biopsy เดิม
- รายงานพยาธิวิทยาหลังผ่าตัด
- รายงานการผ่าตัด
- การวินิจฉัยและชนิดของมะเร็ง
- margin status
- คำแนะนำดูแลแผล
- แผนตัดไหม
- รายชื่อยาที่ได้รับ
- คำแนะนำการติดตามผล
- ภาพถ่ายทางคลินิกที่จำเป็น
หากต้องรักษาต่อที่ประเทศอื่น เอกสารครบถ้วนช่วยให้การดูแลต่อเนื่องง่ายขึ้น
เมื่อไรควรติดต่อแพทย์หลังผ่าตัด?
ควรพบแพทย์หากมี
- เลือดออกไม่หยุดแม้กดแผลอย่างเหมาะสม
- บวมเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
- ปวดรุนแรงขึ้น
- แดงลาม
- แผลร้อนขึ้น
- มีหนอง
- มีกลิ่นผิดปกติ
- มีไข้ร่วมกับแผลอักเสบ
- แผลแยก
- skin flap หรือ skin graft มีสีเปลี่ยนผิดปกติ
- มีอาการทางระบบประสาทใหม่ใกล้บริเวณผ่าตัดที่มีความเสี่ยงสูง
อาการช้ำหรือบวมเล็กน้อยสามารถเกิดหลังผ่าตัดได้ แต่หากอาการแย่ลงควรได้รับการประเมิน
สามารถใช้เลเซอร์แทนการผ่าตัดมะเร็งผิวหนังได้หรือไม่?
เลเซอร์ไม่ใช่สิ่งทดแทน Surgical Excision ในมะเร็งผิวหนังทุกชนิด
ข้อดีสำคัญของ Surgical Excision คือ
- ได้ชิ้นเนื้อสำหรับตรวจทางพยาธิวิทยา
- สามารถประเมินชนิดของมะเร็ง
- สามารถประเมิน surgical margin
หากทำลายก้อนที่สงสัยมะเร็งโดยไม่มีชิ้นเนื้อที่เหมาะสม อาจสูญเสียข้อมูลสำคัญสำหรับการวินิจฉัยและวางแผนรักษา
โดยเฉพาะ invasive skin cancer ไม่ควรใช้เลเซอร์แทนการผ่าตัดโดยอัตโนมัติ
ใช้การจี้เย็นแทนการผ่าตัดได้หรือไม่?
Cryosurgery สามารถใช้กับรอยโรคบางชนิดหรือมะเร็งความเสี่ยงต่ำที่เหมาะสมได้
แต่ไม่สามารถทดแทน Surgical Excision ในทุกกรณี
โดยเฉพาะมะเร็งที่
- มีความเสี่ยงสูง
- ลุกลามลึก
- ต้องประเมิน surgical margin
- ต้องการชิ้นเนื้อเพื่อประเมินความรุนแรง
การเลือกวิธีรักษาควรขึ้นอยู่กับการวินิจฉัย ไม่ใช่เลือกเพียงเพราะวิธีหนึ่งดูง่ายกว่า
Curettage and Electrodessication คืออะไร?
เป็นการขูดเนื้อเยื่อของก้อนออกและใช้กระแสไฟฟ้าทำลายเนื้อเยื่อที่เหลือ
สามารถใช้กับ basal cell carcinoma หรือ squamous cell carcinoma ความเสี่ยงต่ำบางกรณี
ข้อจำกัดคือไม่ได้ให้ชิ้นเนื้อที่สมบูรณ์และไม่สามารถประเมิน surgical margin ได้เหมือน Surgical Excision
จึงไม่เหมาะกับมะเร็งทุกชนิด
Radiation Therapy ใช้แทนการผ่าตัดได้หรือไม่?
Radiation therapy สามารถใช้กับ basal cell carcinoma หรือ squamous cell carcinoma บางกรณีได้
อาจพิจารณาเมื่อ
- ไม่เหมาะกับการผ่าตัด
- ไม่สามารถตัดก้อนออกได้เพียงพอ
- ผู้ป่วยมีปัจจัยที่ทำให้ผ่าตัดได้ยาก
- ต้องใช้ร่วมกับการรักษาอื่นในมะเร็งความเสี่ยงสูง
อย่างไรก็ตามแนวทางการรักษาแตกต่างจากการทำ Surgical Excision เพียงครั้งเดียว และควรพิจารณาเป็นรายกรณี
การผ่าตัดมะเร็งผิวหนังแบบใดถือว่าซับซ้อน?
การวางแผนมักซับซ้อนขึ้นเมื่อก้อนอยู่บริเวณ
- เปลือกตา
- จมูก
- หู
- ริมฝีปาก
- หนังศีรษะ
- มือ
- นิ้วมือ
- อวัยวะเพศ
- บริเวณสำคัญบนใบหน้า
- ใกล้เส้นประสาทหรือโครงสร้างสำคัญ
นอกจากนี้ยังซับซ้อนขึ้นเมื่อ
- ก้อนขนาดใหญ่
- เป็นมะเร็งกลับเป็นซ้ำ
- ขอบเขตไม่ชัด
- ผลพยาธิวิทยามีลักษณะก้าวร้าว
- ลุกลามลึก
- เคยได้รับรังสีบริเวณนั้น
- ผู้ป่วยมีภูมิคุ้มกันบกพร่อง
บางกรณีอาจต้องใช้ความร่วมมือจากแพทย์หลายสาขาตามลักษณะของโรค
ต้องหยุดยาละลายลิ่มเลือดก่อนผ่าตัดหรือไม่?
ไม่ควรหยุดยา anticoagulant หรือ antiplatelet ด้วยตนเอง
ยากลุ่มนี้อาจถูกใช้เพื่อ
- atrial fibrillation
- ป้องกัน stroke
- โรคหัวใจ
- coronary stent
- ประวัติลิ่มเลือด
การหยุดยาโดยไม่จำเป็นอาจมีความเสี่ยงรุนแรง
แพทย์ผู้ผ่าตัดควรทบทวนรายชื่อยา และพิจารณาร่วมกับแพทย์ที่ดูแลยานั้นว่าจำเป็นต้องปรับยาหรือไม่
ต้องกินยาปฏิชีวนะหลังผ่าตัดทุกคนหรือไม่?
ไม่
การผ่าตัดมะเร็งผิวหนังไม่ได้จำเป็นต้องได้รับยาปฏิชีวนะทุกกรณี
การพิจารณาขึ้นอยู่กับ
- ตำแหน่งผ่าตัด
- วิธี reconstruction
- ความเสี่ยงติดเชื้อ
- สุขภาพของผู้ป่วย
- ลักษณะแผล
- สถานการณ์เฉพาะราย
ไม่ควรใช้ยาปฏิชีวนะโดยอัตโนมัติหลังผ่าตัดทุกครั้ง
การผ่าตัดมะเร็งผิวหนังต้องนอนโรงพยาบาลหรือไม่?
ไม่จำเป็นทุกคน
Surgical Excision ที่ไม่ซับซ้อนจำนวนมากสามารถทำภายใต้ยาชาเฉพาะที่และกลับบ้านได้
กรณีที่ซับซ้อนอาจต้องใช้ห้องผ่าตัดหรือการดูแลในโรงพยาบาล เช่น
- reconstruction ขนาดใหญ่
- ก้อนลุกลามลึก
- การผ่าตัดใบหน้าที่ซับซ้อน
- ผ่าตัดต่อมน้ำเหลือง
- Melanoma ระยะสูง
- ผู้ป่วยมีโรคประจำตัวที่ต้องเฝ้าระวัง
รอยโรคแบบไหนควรพบแพทย์ก่อนพิจารณาผ่าตัด?
ควรพบแพทย์ผิวหนังหากมี
- แผลเรื้อรังไม่หาย
- ก้อนที่เลือดออกซ้ำ
- ก้อนมันวาวหรือคล้ายไข่มุกที่โตขึ้น
- ก้อนมีสะเก็ดและโตขึ้น
- รอยโรคโตเร็ว
- ไฝใหม่หรือไฝที่เปลี่ยนแปลง
- รอยโรคสีเข้มรูปร่างผิดปกติ
- ก้อนที่กลับขึ้นมาใหม่หลังเคยรักษา
- ก้อนเจ็บหรือกดเจ็บ
- มีอาการชาหรือความรู้สึกผิดปกติร่วมกับก้อนน่าสงสัย
ควรวินิจฉัยโรคก่อนเลือกวิธีผ่าตัด
สิ่งที่ควรคาดหวังในการปรึกษาก่อนผ่าตัดมะเร็งผิวหนัง
เป็นโรคอะไร?
แพทย์ควรประเมินรอยโรค ผล biopsy และผลพยาธิวิทยา
เป็นมะเร็งผิวหนังชนิดใด?
การรักษา basal cell carcinoma, squamous cell carcinoma และ Melanoma แตกต่างกัน
เป็นก้อนความเสี่ยงต่ำหรือสูง?
ต้องประเมิน
- ตำแหน่ง
- ขนาด
- ชนิดทางพยาธิวิทยา
- การกลับเป็นซ้ำ
- ความลึก
- ปัจจัยความเสี่ยงอื่น
Surgical Excision เหมาะสมหรือไม่?
มะเร็งเฉพาะที่จำนวนมากสามารถรักษาได้ด้วยวิธีนี้
แต่บางก้อนอาจเหมาะกับ Mohs surgery หรือวิธีอื่นมากกว่า
ต้องตัดออกกว้างเท่าไร?
ขึ้นอยู่กับชนิดและความเสี่ยงของมะเร็ง
จะปิดแผลอย่างไร?
อาจใช้
- direct closure
- secondary intention healing
- skin flap
- skin graft
จะส่งชิ้นเนื้อไปตรวจหรือไม่?
การตรวจ histopathology และ surgical margin เป็นส่วนสำคัญของการรักษามะเร็งผิวหนังด้วย Surgical Excision
หาก Positive Margin จะทำอย่างไร?
ควรอธิบายให้ผู้ป่วยทราบตั้งแต่ก่อนผ่าตัดว่าอาจต้องมีการรักษาเพิ่มเติมในบางกรณี
คำถามที่ควรถามก่อนผ่าตัดมะเร็งผิวหนัง
- เป็นมะเร็งผิวหนังชนิดใด?
- ยืนยันด้วยผลพยาธิวิทยาแล้วหรือยัง?
- ก้อนนี้เป็นความเสี่ยงต่ำหรือความเสี่ยงสูง?
- Surgical Excision เหมาะสมหรือไม่?
- Mohs surgery เหมาะสมกว่าหรือไม่?
- ต้องตัดผิวหนังรอบก้อนออกเท่าไร?
- ต้องตัดลึกเท่าไร?
- จะส่งชิ้นเนื้อไปตรวจ histopathology หรือไม่?
- จะตรวจ surgical margin อย่างไร?
- จะปิดแผลด้วยวิธีใด?
- ต้องใช้ skin flap หรือ skin graft หรือไม่?
- แผลเป็นประมาณใด?
- ผลพยาธิวิทยาจะออกเมื่อไร?
- ถ้า positive margin ต้องทำอย่างไร?
- ต้องตัดไหมเมื่อไร?
- กลับไปออกกำลังกาย ว่ายน้ำ หรือเดินทางเมื่อไร?
- ต้องติดตามผลอย่างไร?
คำถามที่พบบ่อย
Surgical Excision สำหรับมะเร็งผิวหนังคืออะไร?
คือการผ่าตัดตัดมะเร็งออกพร้อมกับผิวหนังรอบข้างตาม surgical margin แล้วส่งชิ้นเนื้อไปตรวจทางพยาธิวิทยา
Surgical Excision เป็นวิธีรักษามะเร็งผิวหนังที่ใช้บ่อยหรือไม่?
ใช่ เป็นแนวทางมาตรฐานสำหรับ basal cell carcinoma และ squamous cell carcinoma หลายกรณี และการผ่าตัดยังเป็นการรักษาหลักของ Melanoma ที่ยังอยู่เฉพาะบริเวณ
ผ่าตัดมะเร็งผิวหนังเจ็บไหม?
ก่อนผ่าตัดจะมีการฉีดยาชาเฉพาะที่ในกรณีที่เหมาะสม ผู้ป่วยอาจรู้สึกเจ็บขณะฉีดยาชา แต่หลังยาชาออกฤทธิ์ไม่ควรรู้สึกเจ็บแปลบจากการผ่าตัด
ต้องหลับระหว่างผ่าตัดหรือไม่?
Surgical Excision ขนาดเล็กและไม่ซับซ้อนจำนวนมากสามารถทำได้โดยผู้ป่วยยังรู้สึกตัว
มะเร็งผิวหนังทุกก้อนต้องผ่าตัดหรือไม่?
ไม่ วิธีรักษาขึ้นอยู่กับชนิด ความเสี่ยง ตำแหน่ง สุขภาพของผู้ป่วย และปัจจัยอื่น
Surgical Excision เหมือน Mohs Surgery หรือไม่?
ไม่ Surgical Excision ตัดก้อนออกพร้อมขอบที่กำหนดแล้วส่งตรวจทางพยาธิวิทยา ส่วน Mohs surgery มีการตัดและตรวจเนื้อเยื่อเป็นชั้น ๆ ระหว่างการผ่าตัด
Mohs Surgery กับ Surgical Excision แบบไหนดีกว่า?
ไม่มีวิธีใดดีกว่าสำหรับทุกก้อน ต้องเลือกตามลักษณะของมะเร็งแต่ละราย
Surgical Margin คืออะไร?
คือเนื้อเยื่อที่ดูปกติรอบมะเร็งซึ่งตัดออกไปพร้อมก้อนเพื่อจัดการเซลล์มะเร็งที่อาจลุกลามในระดับจุลทรรศน์
ทำไมต้องตัดผิวหนังปกติออกด้วย?
เพราะเซลล์มะเร็งอาจลุกลามเกินกว่าขอบที่มองเห็นด้วยตาเปล่า
ต้องตัดกว้างเท่าไร?
ขึ้นอยู่กับชนิด ขนาด ตำแหน่ง ผลพยาธิวิทยา และความเสี่ยงของก้อน
Clear Margin หมายถึงอะไร?
หมายถึงไม่พบเซลล์มะเร็งที่ขอบชิ้นเนื้อที่ตรวจ
Positive Margin หมายถึงอะไร?
หมายถึงพบเซลล์มะเร็งไปถึงขอบของชิ้นเนื้อ
Positive Margin หมายถึงมะเร็งแพร่กระจายแล้วหรือไม่?
ไม่ หมายถึงมีเซลล์มะเร็งถึงขอบชิ้นเนื้อ ไม่ได้หมายถึงการแพร่ไปอวัยวะอื่น
ถ้า Positive Margin ต้องทำอย่างไร?
อาจต้องผ่าตัดเพิ่มหรือใช้การรักษาอื่น ขึ้นอยู่กับชนิดและสถานการณ์ของมะเร็ง
Surgical Excision ตรวจขอบชิ้นเนื้อทั้งหมดหรือไม่?
การตรวจพยาธิวิทยาแบบทั่วไปมักประเมินตัวอย่างจากบางส่วนของขอบ แตกต่างจากวิธีประเมินขอบอย่างเป็นระบบใน Mohs surgery
ชิ้นเนื้อต้องส่งตรวจหรือไม่?
การตรวจ histopathology เป็นส่วนสำคัญในการประเมินชนิดของมะเร็งและ margin status
ผ่าตัดแล้วมีแผลเป็นหรือไม่?
มี
ทำไมแผลเป็นยาวกว่าก้อนเดิม?
เพราะการออกแบบแผลมักต้องทำให้สามารถเย็บปิดได้เรียบและลดการย่นของผิวหนัง
มะเร็งผิวหนังบนใบหน้าผ่าตัดได้ไหม?
ได้ แต่ตำแหน่งบนใบหน้าอาจมีผลต่อการเลือก Surgical Excision, Mohs surgery และวิธี reconstruction
มะเร็งผิวหนังบนจมูกผ่าตัดได้ไหม?
ได้ วิธีที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับชนิด ความเสี่ยง และตำแหน่งของก้อน
มะเร็งผิวหนังบนหูผ่าตัดได้ไหม?
ได้ แต่ต้องให้ความสำคัญกับ surgical margin และการสงวนเนื้อเยื่อ
มะเร็งผิวหนังบนเปลือกตาผ่าตัดได้ไหม?
ได้ แต่อาจต้องมีการวางแผนเฉพาะเนื่องจากเปลือกตามีความสำคัญต่อการทำงานของดวงตา
Skin Flap คืออะไร?
คือการนำผิวหนังบริเวณใกล้เคียงมาเลื่อนหรือหมุนปิดแผล โดยยังมีเลือดมาเลี้ยงจากฐานเดิม
Skin Graft คืออะไร?
คือการนำผิวหนังจากตำแหน่งอื่นมาปิดบริเวณแผลผ่าตัด
ทุกคนต้องใช้ Skin Graft หรือไม่?
ไม่ ใช้เฉพาะบางแผล
แผลสามารถหายโดยไม่ต้องเย็บได้หรือไม่?
ได้ในบางตำแหน่งและบางกรณี โดยใช้ secondary intention healing
ผ่าตัดใช้เวลานานเท่าไร?
ขึ้นอยู่กับขนาด ตำแหน่ง และวิธี reconstruction
ผลพยาธิวิทยาออกเมื่อไร?
ระยะเวลาแตกต่างกันตามห้องปฏิบัติการและความซับซ้อนของชิ้นเนื้อ และโดยทั่วไปไม่ได้ทราบทันทีหลัง Surgical Excision
มะเร็งกลับเป็นซ้ำหลังผ่าตัดได้หรือไม่?
ได้ ความเสี่ยงขึ้นอยู่กับชนิดและลักษณะของมะเร็ง
สามารถเกิดมะเร็งผิวหนังก้อนใหม่ได้หรือไม่?
ได้ ผู้ที่เคยมีมะเร็งผิวหนังสามารถเกิดมะเร็งก้อนใหม่ในตำแหน่งอื่นได้
Clear Margin แล้วยังต้องติดตามหรือไม่?
ควรติดตาม เพื่อเฝ้าระวังทั้งการกลับเป็นซ้ำและมะเร็งผิวหนังก้อนใหม่
ใช้เลเซอร์แทนการผ่าตัดได้หรือไม่?
ไม่ใช่สำหรับมะเร็งผิวหนังทุกชนิด โดยเฉพาะกรณีที่จำเป็นต้องได้เนื้อเยื่อเพื่อวินิจฉัยและประเมิน surgical margin
ใช้การจี้เย็นแทนได้หรือไม่?
Cryosurgery เหมาะกับรอยโรคบางชนิดเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทน Surgical Excision ในมะเร็งทุกก้อน
Radiation Therapy ใช้แทนการผ่าตัดได้หรือไม่?
สามารถใช้ในบางกรณี ขึ้นอยู่กับชนิดของมะเร็ง ตำแหน่ง และข้อจำกัดของผู้ป่วย
นักท่องเที่ยวสามารถผ่าตัดมะเร็งผิวหนังในกรุงเทพได้หรือไม่?
สามารถวางแผนการตรวจและรักษาได้ แต่ควรคำนึงถึงผลพยาธิวิทยา การดูแลแผล ตัดไหม และความเป็นไปได้ที่จะต้องรักษาเพิ่มเติมก่อนเดินทาง
สามารถบินกลับหลังผ่าตัดได้หรือไม่?
หลายกรณีสามารถทำได้ แต่ต้องพิจารณาจากขนาดแผล วิธีปิดแผล และแผนติดตามผล
ควรรอผลพยาธิวิทยาก่อนออกจากประเทศไทยหรือไม่?
หากสามารถทำได้ การได้รับผลและพูดคุยแผนก่อนเดินทางช่วยให้การดูแลต่อเนื่องง่ายขึ้น หากจำเป็นต้องเดินทางก่อน ควรมีแผนรับผลและรักษาต่อที่ชัดเจน
โรคอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง
-
การตรวจผิวหนังทั่วร่างกาย Full Body Skin Examination การตรวจผิวหนังทั่วร่างกาย คือการตรวจผิวหนังตั้งแต่ศีรษะจรดปลายเท้า เพื่อค้นหาไฝที่มีลักษณะผิดปกติ รอยโรคที่น่าสงสัย ความผิดปกติก่อนเป็นมะเร็ง และมะเร็งผิวหนังในระยะเริ่มต้น

-
ประเมินไฝน่าสงสัย Suspicious Mole Assessment ประเมินความผิกปกติของไฝ คือการตรวจไฝหรือรอยโรคที่มีสีซึ่งมีลักษณะใหม่ เปลี่ยนแปลง ดูผิดปกติ มีเลือดออก คัน หรือดูแตกต่างจากไฝอื่นบนร่างกาย

-
การตรวจผิวหนังด้วยกล้อง Dermoscopy Dermoscopy การตรวจผิวหนังด้วยกล้องขยาย เป็นวิธีตรวจที่ไม่ต้องเจาะหรือตัดผิวหนัง ช่วยให้แพทย์ผิวหนังสามารถมองเห็นรายละเอียดของไฝและรอยโรคได้มากกว่าการมองด้วยตาเปล่า

-
Skin Biopsy (การวินิจฉัย / Diagnosis) Skin Biopsy (การวินิจฉัย / Diagnosis) การตัดชิ้นเนื้อผิวหนังเพื่อการส่งตรวจ เป็นหัตถการขนาดเล็กที่แพทย์ผิวหนังนำเนื้อเยื่อผิวหนังบางส่วนหรือรอยโรคทั้งหมดออก แล้วส่งตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์เพื่อช่วยวินิจฉัยโรคอย่างแม่นยำ






























