หูดจากเชื้อไวรัส
หูด (Viral Warts) เป็นตุ่มหรือก้อนที่ผิวหนังซึ่งเกิดจากการติดเชื้อ Human Papillomavirus หรือ HPVสามารถเกิดได้หลายตำแหน่ง เช่น มือ นิ้วมือ ฝ่าเท้า เข่า ใบหน้า รอบเล็บและบริเวณอวัยวะเพศ

หูดที่ผิวหนังทั่วไปส่วนใหญ่เป็นรอยโรคชนิดไม่ร้ายแรง แต่สามารถแพร่ไปยังผิวหนังบริเวณอื่น ติดต่อไปยังผู้อื่น ทำให้เจ็บ หรือรบกวนการเดินและการใช้ชีวิตประจำวันได้
ที่สำคัญคือ ตุ่มที่ดูเหมือนหูดไม่ได้เป็นหูดทุกก้อน โรคผิวหนังบางชนิด รวมถึงเนื้องอกบางประเภท อาจมีลักษณะคล้ายหูด จึงควรได้รับการตรวจหากก้อนมีลักษณะผิดปกติ โตเร็วเลือดออก เป็นแผล หรือรักษาแบบหูดแล้วไม่ดีขึ้น
การรักษาหูดมีหลายวิธี ตั้งแต่ยาทา Salicylic Acid การจี้เย็นด้วย Liquid Nitrogen (Cryotherapy) การใช้สารเคมี การรักษาที่กระตุ้นภูมิคุ้มกัน ไปจนถึงการใช้หัตถการหรือเลเซอร์ในผู้ป่วยบางราย
สิ่งสำคัญไม่ใช่เพียงการเลือกวิธี “เอาหูดออก” แต่ต้องเริ่มจากการวินิจฉัยก่อนว่า เป็นหูดจริงหรือไม่ เป็นหูดชนิดใด และวิธีใดเหมาะกับตำแหน่งนั้นมากที่สุด
หูด (Viral Wart) คืออะไร?
หูด หรือในทางการแพทย์เรียกว่า Verruca เป็นรอยโรคที่เกิดจากเชื้อ HPV เข้าสู่ผิวหนังหรือเยื่อบุ
เชื้อสามารถเข้าสู่ผิวผ่านรอยแตกหรือบาดแผลขนาดเล็กมาก ซึ่งบางครั้งมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า
หลังติดเชื้อ ผิวบริเวณนั้นอาจมีลักษณะ
- หนาขึ้น
- ขรุขระ
- นูนขึ้น
- แข็ง
- มี Keratin หนา
- บางชนิดมีลักษณะแบน
- บางตำแหน่งอาจเจ็บเมื่อกดหรือเดิน
HPV มีหลายชนิด และ HPV แต่ละชนิดมีแนวโน้มทำให้เกิดหูดในตำแหน่งและลักษณะที่แตกต่างกัน
หูดติดต่อไหม?
ติดต่อได้
HPV สามารถแพร่ผ่านการสัมผัสผิวหนังโดยตรง และในบางสถานการณ์อาจแพร่ผ่านสิ่งของหรือพื้นผิวที่ปนเปื้อนเชื้อ
นอกจากนี้ ผู้ป่วยสามารถแพร่หูดจากบริเวณหนึ่งไปยังอีกบริเวณหนึ่งของร่างกายตัวเองได้ เรียกว่า Autoinoculation
ความเสี่ยงในการแพร่เชื้ออาจเพิ่มขึ้นเมื่อผิวหนังมีบาดแผล เช่น
- แกะหูด
- กัดเล็บ
- โกนขนผ่านบริเวณที่เป็นหูด
- เกาผิว
- มีแผลถลอก
- มีการเสียดสีซ้ำ ๆ
- ผิวเปื่อยจากความชื้น
อย่างไรก็ตาม การสัมผัสคนที่มีหูดไม่ได้หมายความว่าจะต้องเกิดหูดทุกคน เพราะการเกิดโรคยังขึ้นอยู่กับชนิดของ HPV สภาพผิว และภูมิคุ้มกันของแต่ละบุคคล
หูดเกิดจากอะไร?
หูดเกิดจากเชื้อ Human Papillomavirus หรือ HPV
HPV เป็นไวรัสกลุ่มใหญ่ที่มีหลายชนิด
บางชนิดชอบติดผิวหนังและทำให้เกิด
- หูดที่มือ
- หูดที่นิ้ว
- หูดที่เท้า
- หูดแบน
ขณะที่ HPV บางชนิดชอบบริเวณอวัยวะเพศและทำให้เกิด Genital Warts หรือหูดหงอนไก่
ดังนั้นคำว่า HPV ไม่ได้หมายถึงเชื้อชนิดเดียว และ หูดที่มือกับหูดหงอนไก่ไม่ได้หมายความว่าเป็น HPV ชนิดเดียวกัน
เชื้อ HPV เข้าสู่ผิวหนังได้อย่างไร?
HPV สามารถเข้าสู่ผิวหนังผ่านรอยแตกเล็ก ๆ เช่นจาก
- การโกนขน
- การกัดเล็บ
- การแกะผิว
- การเสียดสี
- รอยขีดข่วน
- บาดแผล
- ผิวที่เปื่อยจากความชื้น
- การบาดเจ็บซ้ำ ๆ
หลังได้รับเชื้อ อาจใช้เวลาระยะหนึ่งก่อนที่จะเห็นหูดชัดเจน
หูดมีกี่ชนิด?
หูดมีหลายชนิด การแยกชนิดมีความสำคัญเพราะตำแหน่งและวิธีรักษาแตกต่างกัน
หูดธรรมดา (Common Warts / Verruca Vulgaris)
เป็นหูดที่พบได้บ่อย ลักษณะมักเป็นตุ่มแข็ง ผิวขรุขระ
พบบ่อยที่
- มือ
- นิ้วมือ
- ข้อนิ้ว
- เข่า
- ข้อศอก
พื้นผิวอาจขรุขระคล้ายดอกกะหล่ำ
บางครั้งมองเห็น จุดดำเล็ก ๆ ภายในหูด ซึ่งมักเป็นเส้นเลือดฝอยขนาดเล็กที่เกิดลิ่มเลือด ไม่ใช่ “รากของหูด”
หูดที่ฝ่าเท้า (Plantar Warts)
หูดที่ฝ่าเท้า หรือ Verruca Plantaris เกิดบริเวณฝ่าเท้า
เนื่องจากถูกแรงกดจากน้ำหนักตัว หูดอาจไม่ได้ยื่นออกมามากเหมือนหูดที่มือ แต่ถูกกดลงไปในผิวและอาจมีหนังหนาปกคลุม
ผู้ป่วยบางรายเจ็บเวลา
- เดิน
- วิ่ง
- ออกกำลังกาย
- ยืนเป็นเวลานาน
ถ้ามีหูดหลายก้อนรวมกันเป็นกลุ่ม อาจเรียกว่า Mosaic Warts
หูดที่เท้า vs ตาปลา ต่างกันอย่างไร?
เป็นคำถามที่พบบ่อยมาก เพราะ Plantar Wart และตาปลาสามารถดูคล้ายกัน
หูดที่เท้าอาจมีลักษณะ
- ลายผิวหนังปกติขาดหาย
- มีจุดดำเล็ก ๆ
- ผิวขรุขระ
- เจ็บเมื่อได้รับแรงกดในบางทิศทาง
ส่วนตาปลาหรือ Callus เกิดจากแรงกดและการเสียดสีเป็นหลัก ไม่ได้เกิดจาก HPV
เนื่องจากการรักษาต่างกัน ก้อนเจ็บเรื้อรังที่ฝ่าเท้าควรได้รับการวินิจฉัยให้ถูกต้องก่อนรักษาซ้ำ ๆ
หูดแบน (Flat Warts / Verruca Plana)
หูดแบนมักมีลักษณะ
- ขนาดเล็ก
- ผิวค่อนข้างเรียบ
- นูนเล็กน้อย
- สีเดียวกับผิว ชมพู หรือน้ำตาลอ่อน
อาจขึ้นพร้อมกันจำนวนมาก
พบบ่อยที่
- ใบหน้า
- หน้าผาก
- มือ
- แขน
- ขา
การโกนขนอาจทำให้หูดแบนกระจายตามแนวที่โกนได้
หูดเส้นเล็กบริเวณใบหน้า (Filiform Warts)
Filiform Wart มักมีลักษณะยาวหรือเป็นเส้นเล็ก ๆ ยื่นออกจากผิว
พบได้บริเวณ
- รอบตา
- จมูก
- รอบปาก
- หนวดเครา
- คอ
เนื่องจากผิวหน้ามีความสำคัญด้านความสวยงาม ไม่แนะนำให้ใช้กรดกำจัดหูดที่มีความเข้มข้นสูงด้วยตัวเอง เพราะอาจทำให้ผิวไหม้ เป็นรอยดำ หรือเกิดแผลเป็นได้
หูดรอบเล็บ (Periungual Warts)
หูดชนิดนี้เกิดบริเวณรอบเล็บมือหรือเล็บเท้า
มักรักษายากกว่าหูดทั่วไป
หากมีขนาดใหญ่หรือเป็นเรื้อรัง อาจ
- ทำให้รูปเล็บผิดปกติ
- รบกวน Nail Fold
- เจ็บ
- กระจายไปนิ้วอื่น
การกัดเล็บและแกะผิวรอบเล็บสามารถช่วยให้เชื้อแพร่กระจายได้
การรักษาต้องระมัดระวัง เพราะการทำลายเนื้อเยื่อมากเกินไปใกล้ Nail Matrix อาจมีผลต่อการเจริญของเล็บ
หูดหงอนไก่ (Genital Warts)
หูดหงอนไก่ หรือ Condyloma Acuminata เป็นหูดบริเวณอวัยวะเพศที่เกิดจาก HPV และติดต่อผ่านการสัมผัสทางเพศเป็นหลัก
สามารถเกิดบริเวณ
- อวัยวะเพศชาย
- Vulva
- ขาหนีบ
- Perineum
- ถุงอัณฑะ
- รอบทวารหนัก
- Anal Canal
- ช่องคลอด
- ปากมดลูก
- บริเวณรูเปิดท่อปัสสาวะ
ลักษณะอาจเป็น
- ตุ่มสีเดียวกับผิว
- ตุ่มแบน
- ตุ่มหลายก้อนรวมกัน
- ก้อนยื่นออกจากผิว
- ลักษณะคล้ายดอกกะหล่ำ
บางรอยโรคมีขนาดเล็กมากและแยกจากผิวปกติได้ยาก
หูดหงอนไก่คือ HPV ที่ทำให้เกิดมะเร็งหรือไม่?
โดยทั่วไป HPV ที่เป็นสาเหตุของหูดหงอนไก่ส่วนใหญ่จัดอยู่ในกลุ่ม Low-risk HPV
ส่วน HPV ที่เกี่ยวข้องกับมะเร็งปากมดลูก มะเร็งทวารหนัก และมะเร็งที่สัมพันธ์กับ HPV อื่น ๆ ส่วนใหญ่เป็น High-risk HPV คนละกลุ่ม
อย่างไรก็ตาม การมีหูดหงอนไก่ไม่ได้หมายความว่าไม่จำเป็นต้องตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกหรือการตรวจ HPV ตามข้อบ่งชี้การรักษาหูดและการคัดกรองมะเร็งจาก HPV เป็นคนละเรื่องกัน
เป็นหูดหงอนไก่แปลว่าแฟนนอกใจหรือไม่?
ไม่สามารถสรุปได้
HPV สามารถอยู่ในร่างกายโดยไม่มีอาการเป็นระยะเวลาหนึ่ง และหูดอาจปรากฏหลังจากได้รับเชื้อไปแล้วหลายเดือนหรือนานกว่านั้น
โดยทั่วไปไม่สามารถระบุได้อย่างแน่นอนว่า
- ติดเชื้อเมื่อไร
- ติดจากใคร
- ใครเป็นคนมีเชื้อก่อน
ดังนั้นการตรวจพบหูดหงอนไก่ ไม่ใช่หลักฐานว่าเพิ่งติดเชื้อหรือว่าคู่นอนนอกใจ
ตุ่มบริเวณอวัยวะเพศทุกก้อนเป็นหูดหงอนไก่หรือไม่?
ไม่
มีหลายภาวะที่สามารถดูคล้าย Genital Warts เช่น
- Pearly Penile Papules
- Fordyce Spots
- Skin Tags
- Molluscum Contagiosum
- Seborrheic Keratosis
- Condyloma Lata จาก Secondary Syphilis
- ตุ่มปกติของอวัยวะเพศบางชนิด
- Precancerous หรือ Malignant Lesion บางชนิด
ดังนั้นไม่ควรเห็นตุ่มบริเวณอวัยวะเพศแล้วสรุปว่าเป็น HPV ทันทีโดยไม่ตรวจ
หูดในเด็ก
หูดพบได้บ่อยในเด็ก โดยเฉพาะ
- มือ
- นิ้ว
- เข่า
- เท้า
หูดบางก้อนสามารถหายได้เองเมื่อระบบภูมิคุ้มกันเริ่มควบคุมเชื้อ
การตัดสินใจรักษาขึ้นกับ
- อายุ
- อาการ
- ตำแหน่ง
- จำนวน
- การกระจาย
- ความเจ็บ
- ความสามารถในการทนต่อ Treatment
หูดเล็กที่ไม่เจ็บในเด็กบางรายอาจไม่จำเป็นต้องใช้หัตถการที่เจ็บทันที
ทำไมบางคนเป็นหูดเยอะหรือเป็นซ้ำบ่อย?
การตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันต่อ HPV แตกต่างกันในแต่ละคน
คนสุขภาพดีสามารถมีหูดเรื้อรังหรือหลายก้อนได้
อย่างไรก็ตาม หากมีหูดจำนวนมากผิดปกติ กระจายมาก หรือดื้อต่อการรักษา อาจต้องพิจารณาปัจจัยเกี่ยวกับภูมิคุ้มกันในบางราย เช่น
- การใช้ Immunosuppressive Medication
- Organ Transplantation
- Immune Disorder บางชนิด
- HIV Infection
- Cancer Treatment บางประเภท
แต่ การมีหูดเรื้อรังไม่ได้หมายความว่าผู้ป่วยทุกคนมีภูมิคุ้มกันบกพร่อง
ต้องพิจารณาจากบริบททางการแพทย์ร่วมด้วย
หูดหายเองได้ไหม?
ได้
ระบบภูมิคุ้มกันสามารถค่อย ๆ ควบคุมเซลล์ที่ติดเชื้อ HPV และหูดบางก้อนสามารถหายได้เอง
แต่บางก้อนอาจ
- อยู่เท่าเดิม
- โตขึ้น
- เพิ่มจำนวน
- กระจาย
- เป็นเรื้อรัง
ดังนั้นการสังเกตอาการอาจเหมาะกับหูดเล็กที่ไม่รบกวน
ส่วนหูดที่เจ็บ กระจาย รบกวนด้านความสวยงาม หรือเป็นเรื้อรัง อาจพิจารณารักษา
แพทย์วินิจฉัยหูดอย่างไร?
หูดส่วนใหญ่สามารถวินิจฉัยจากการตรวจผิวหนัง
แพทย์จะประเมิน
- Surface Texture
- รูปร่าง
- ตำแหน่ง
- Skin Lines
- จุดเส้นเลือดภายใน
- จำนวน
- Distribution
บางกรณีอาจใช้ Dermoscopy ช่วยตรวจ
สำหรับ Plantar Wart อาจต้องลด Keratin หรือหนังหนาบริเวณผิวด้านบนเพื่อดูรายละเอียดของรอยโรค
หูดต้องตัดชิ้นเนื้อหรือไม่?
ส่วนใหญ่ไม่จำเป็น
แต่ Skin Biopsy อาจพิจารณาหาก
- Diagnosis ไม่ชัด
- รูปร่างผิดปกติ
- โตเร็วผิดปกติ
- เลือดออกซ้ำ ๆ
- เป็นแผล
- มีสีผิดปกติ
- แข็งหรือติดกับเนื้อเยื่อด้านล่าง
- รักษาหูดอย่างเหมาะสมแล้วไม่ตอบสนอง
- ผู้ป่วยมีภูมิคุ้มกันบกพร่อง
- ต้องแยก Skin Cancer
มะเร็งผิวหนังดูเหมือนหูดได้ไหม?
ได้ในบางกรณี
Skin Cancer และ Precancerous Lesion บางชนิดอาจมีผิวขรุขระหรือนูนจนดูคล้ายหูด เช่น Squamous Cell Carcinoma บางรูปแบบ
ดังนั้นไม่ควรจี้เย็นก้อนเดิมซ้ำไปเรื่อย ๆ เพียงเพราะ “ดูเหมือนหูด” หากพฤติกรรมของก้อนไม่ปกติ
ควรระวังหากก้อน
- โตเร็ว
- เลือดออกเอง
- เป็นแผลเรื้อรัง
- เจ็บผิดปกติ
- มีสีผิดปกติ
- แข็งขึ้น
- ติดกับเนื้อเยื่อด้านล่าง
- ไม่ตอบสนองต่อการรักษาหูดตามที่คาด
ในกรณีดังกล่าวอาจต้องประเมิน Diagnosis ใหม่และพิจารณา Biopsy
วิธีรักษาหูดมีอะไรบ้าง?
ไม่มีวิธีเดียวที่ดีที่สุดสำหรับหูดทุกชนิด
แพทย์จะพิจารณาจาก
- ชนิดของหูด
- ตำแหน่ง
- ขนาด
- จำนวน
- ระยะเวลาที่เป็น
- อายุ
- Pain Tolerance
- Treatment เดิม
- Scarring Risk
- Pigmentation Risk
- Immune Status
เป้าหมายคือกำจัดเนื้อเยื่อที่ติดเชื้อ HPV โดยพยายามลดการทำลายผิวปกติให้น้อยที่สุด
ที่สำคัญคือ การกำจัดหูดที่มองเห็นออกไม่ได้รับประกันว่า HPV รอบบริเวณนั้นจะหายไปทันที จึงเป็นเหตุผลหนึ่งที่หูดสามารถกลับมาเป็นซ้ำได้
Salicylic Acid รักษาหูด
Salicylic Acid เป็นวิธีรักษาที่ใช้มานานสำหรับ Common Wart และ Plantar Wart
ยาช่วยค่อย ๆ ลด Keratin และเนื้อเยื่อของหูด
เหมาะกับบางกรณี เช่น
- หูดที่มือ
- หูดที่นิ้ว
- หูดที่เท้า
- หูดบางชนิดในบริเวณที่ไม่ Sensitive
ข้อดี
- ใช้ที่บ้านได้ในกรณีที่เหมาะสม
- ไม่ต้องทำหัตถการ
- ใช้ได้กับหูดทั่วไปหลายชนิด
- สามารถใช้ร่วมกับ Office Treatment บางชนิดได้
ข้อจำกัด
- ต้องใช้ต่อเนื่อง
- ไม่ได้หายทันที
- ระคายเคืองผิวปกติได้
- ไม่เหมาะกับทุกตำแหน่ง
ไม่ควรนำกรดกำจัดหูดสำหรับมือหรือเท้าไปใช้เองบริเวณ
- ใบหน้า
- อวัยวะเพศ
ผู้ที่มี Diabetes, Neuropathy หรือ Poor Circulation ควรปรึกษาแพทย์ก่อนรักษารอยโรคที่เท้าด้วยตัวเอง
จี้เย็นหูดด้วย Liquid Nitrogen หรือ Cryotherapy
Cryotherapy หรือการจี้เย็น เป็นการใช้ Liquid Nitrogen ที่มีอุณหภูมิต่ำมากเพื่อทำลายเนื้อเยื่อหูด
สามารถใช้กับหูดหลายชนิด เช่น
- Common Warts
- Plantar Warts
- Flat Warts บางตำแหน่ง
- Filiform Warts
- Genital Warts บางกรณี
หลังจี้เย็น เนื้อเยื่อจะเกิด Controlled Injury และค่อย ๆ หลุดออกระหว่างการหายของผิว
จี้เย็นหูดเจ็บไหม?
อาจเจ็บได้
ความรู้สึกระหว่าง Treatment อาจเป็น
- แสบ
- ร้อน
- เจ็บขณะจี้
- ระบมหลังทำ
ระดับความเจ็บขึ้นกับ
- ตำแหน่ง
- ขนาด
- ความหนา
- ระยะเวลาในการ Freeze
Plantar Wart และ Periungual Wart อาจเจ็บมากกว่าบางตำแหน่ง
หลังจี้เย็นหูดจะเป็นอย่างไร?
หลัง Cryotherapy อาจเกิด
- แดง
- บวม
- เจ็บ
- ตุ่มพอง
- สีคล้ำขึ้น
- สะเก็ด
การเกิดตุ่มพองหลังจี้เย็นสามารถเป็นปฏิกิริยาปกติจากการรักษาได้
จากนั้นเนื้อเยื่อที่ถูกทำลายจะค่อย ๆ แห้งและหลุดออกขณะที่ผิวใหม่ฟื้นตัว
จี้เย็นกี่ครั้งหูดถึงหาย?
ไม่มีจำนวนครั้งที่แน่นอนสำหรับทุกคน
หูดจำนวนมากต้องรักษาซ้ำมากกว่า 1 ครั้ง
จำนวนครั้งขึ้นกับ
- ขนาด
- ตำแหน่ง
- ระยะเวลาที่เป็น
- ความหนา
- Immune Response
- Previous Treatment
หูดที่ฝ่าเท้าและหูดรอบเล็บมักรักษายากกว่าหูดทั่วไป
ผลข้างเคียงของการจี้เย็นหูด
อาจเกิด
- Pain
- Blister
- Crusting
- Swelling
- Hyperpigmentation
- Hypopigmentation
- Scar ซึ่งพบได้แต่ไม่ใช่ผลลัพธ์ที่ต้องการ
เรื่องสีผิวมีความสำคัญโดยเฉพาะในคนไทยและ Asian Skin เพราะหลังการอักเสบสามารถเกิดรอยดำได้ง่ายกว่าในบางคน
การใช้กรดรักษาหูด
สารเคมีบางชนิดสามารถทำลาย Keratin และ Wart Tissue
ตัวอย่างที่อาจใช้ตามชนิดและตำแหน่ง ได้แก่
- Salicylic Acid
- Trichloroacetic Acid หรือ TCA
- Keratolytic หรือ Destructive Agent อื่นตามความเหมาะสม
ความเข้มข้นและวิธีใช้มีความสำคัญ
กรดความเข้มข้นสูงสามารถทำให้ผิวปกติไหม้ได้ จึงไม่ควรทดลองใช้สารกัดผิวด้วยตัวเองโดยไม่ทราบชนิดและความเข้มข้น
Curettage และ Electrosurgery
หูดบางชนิดสามารถกำจัดออกด้วย Curettage, Electrosurgery หรือใช้ร่วมกัน
ข้อดี
- กำจัด Visible Wart Tissue ได้รวดเร็ว
- อาจเหมาะกับหูดขนาดใหญ่หรือดื้อต่อการรักษาบางชนิด
ข้อจำกัด
- อาจต้องใช้ Local Anesthesia
- ต้องดูแลแผล
- มีเลือดออกได้
- เกิด Pigment Change ได้
- มีความเสี่ยงต่อ Scar
- กลับมาเป็นซ้ำได้
Laser รักษาหูด
Laser อาจมีบทบาทในหูดบางกรณี เช่น
- Resistant Wart
- หูดจำนวนมาก
- หูดที่รักษาด้วยวิธีอื่นแล้วไม่ดีขึ้น
- ตำแหน่งที่ต้องพิจารณาวิธีรักษาเฉพาะ
Laser แต่ละชนิดมีกลไกแตกต่างกัน
ข้อดี
สามารถทำลาย Visible Wart Tissue อย่างควบคุมได้ใน Selected Case
ข้อจำกัด
- อาจต้องฉีดยาชา
- อาจมีแผลหลังทำ
- เจ็บได้
- เกิดรอยดำหรือรอยขาวได้
- มีโอกาสเกิด Scar
- หูดกลับมาเป็นซ้ำได้
ดังนั้น Laser ไม่ได้หมายความว่าดีกว่า Cryotherapy เสมอไป
CO₂ Laser รักษาหูด
CO₂ Laser เป็น Ablative Laser ที่สามารถ Vaporize หรือทำลายเนื้อเยื่อหูดโดยตรง
อาจพิจารณาใน Selected Case เช่น
- หูดขนาดใหญ่
- Resistant Wart
- Multiple Clustered Warts
- Genital Warts บางกรณี
- รอยโรคที่ต้องการ Physical Removal
ข้อจำกัดอาจมี
- แผลหลังทำ
- เลือดออก
- เจ็บ
- Downtime
- Post-inflammatory Hyperpigmentation
- Hypopigmentation
- Scar
- Recurrence
สำหรับหัตถการที่ทำให้เกิดควันจากเนื้อเยื่อ HPV ควรมีมาตรการ Infection Control และ Smoke Evacuation ที่เหมาะสม
Laser กับจี้เย็น อะไรดีกว่าสำหรับหูด?
ไม่มีคำตอบเดียว
Cryotherapy อาจเหมาะกับหูดทั่วไปขนาดเล็กหลายกรณี
Laser หรือ Surgical Destruction อาจเหมาะกับ Selected Resistant หรือ Larger Lesion
บางคนอาจเหมาะกับ Topical Treatment มากกว่า
ดังนั้นควรเลือกจาก ชนิดและตำแหน่งของหูด ไม่ใช่เลือกเพียงเพราะเทคโนโลยีใดใหม่กว่า
Immunotherapy สำหรับหูด
หูดบางชนิดที่รักษายากสามารถใช้ Treatment ที่กระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันให้ตอบสนองต่อ HPV-infected Cells
อาจมีทั้ง
- Topical Immunotherapy
- Intralesional Immunotherapy
ขึ้นกับชนิดของหูดและ Clinical Setting
ไม่ได้จำเป็นสำหรับหูดทุกคน
Imiquimod
Imiquimod เป็น Topical Immune-Response Modifier
มีบทบาทในการรักษา External Anogenital Warts บางชนิด และอาจใช้ในบริบทอื่นภายใต้ Medical Supervision
ยาทำงานโดยกระตุ้น Local Immune Response มากกว่าการกัดหรือจี้เนื้อเยื่อโดยตรง
อาจเกิด
- Redness
- Irritation
- Erosion
- Burning
- Crusting
การอักเสบมากไม่ได้หมายความว่าผลการรักษาจะดีกว่าเสมอ หากมีปฏิกิริยารุนแรงควรปรึกษาแพทย์
วิธีรักษาหูดหงอนไก่
การรักษา Genital Warts แตกต่างจากหูดมือหรือหูดเท้า
วิธีที่แพทย์เป็นผู้ทำอาจประกอบด้วย
- Cryotherapy
- TCA/BCA
- Surgical Removal
- Electrosurgery
- Laser ใน Selected Case
ส่วน Prescription Treatment ที่ผู้ป่วยใช้เองอาจมีตัวเลือก เช่น
- Imiquimod
- Podofilox
- Sinecatechins
ความเหมาะสมขึ้นกับ
- ตำแหน่ง
- จำนวน
- ขนาด
- Pregnancy Status
- Immune Status
- Patient Preference
- Previous Treatment
ไม่มีวิธีเดียวที่ดีที่สุดสำหรับ Genital Warts ทุกคน
ใช้น้ำยากัดหูดทั่วไปกับหูดหงอนไก่ได้ไหม?
ไม่ควร
Salicylic Acid หรือผลิตภัณฑ์กำจัดหูดที่ออกแบบสำหรับมือและเท้าไม่ควรนำไปใช้กับ Genital Skin
บริเวณอวัยวะเพศและ Mucosal Surface ต้องใช้วิธีรักษาที่เหมาะสมโดยเฉพาะ
เอาหูดหงอนไก่ออกแล้ว HPV หายไหม?
ไม่จำเป็น
Treatment สามารถกำจัด Visible Wart ได้ แต่ไม่ได้รับประกันว่า HPV ในผิวรอบ ๆ จะหายทันที
จึงสามารถเกิด Recurrence ได้หลัง Treatment
หูดหงอนไก่กลับมาเป็นซ้ำได้ไหม?
ได้
โดยเฉพาะในช่วงหลังการรักษา
การกลับมาเป็นซ้ำ ไม่ได้หมายความว่าต้องติดเชื้อใหม่จากคู่นอนเสมอไป
HPV อาจยังอยู่ในผิวที่ดูปกติบริเวณรอบ ๆ
เป็นหูดหงอนไก่ต้องตรวจ HPV ไหม?
โดยทั่วไป HPV Test ไม่ได้ใช้เพื่อยืนยันการวินิจฉัย Visible Genital Warts
เพราะผลไม่ได้ช่วยยืนยันว่าตุ่มนั้นเป็นหูดหรือเปลี่ยนวิธีรักษาหูดโดยตรง
HPV Testing มีบทบาทที่แตกต่างออกไป เช่น การคัดกรองมะเร็งปากมดลูกตามข้อบ่งชี้
คู่นอนต้องตรวจ HPV ไหม?
โดยทั่วไปไม่ได้แนะนำให้ตรวจ HPV ในคู่นอนทุกคนเพียงเพราะอีกฝ่ายมี Genital Warts
คู่นอนอาจได้รับ HPV ร่วมกันแล้วโดยไม่มี Visible Lesion
อย่างไรก็ตาม หากมีตุ่มผิดปกติควรได้รับการตรวจ และอาจพิจารณาการตรวจ STI อื่นตามความเสี่ยงของแต่ละคน
ถุงยางอนามัยป้องกัน HPV ได้ไหม?
ช่วยลดความเสี่ยง แต่ไม่สามารถป้องกันได้ 100%
เพราะ HPV สามารถอยู่บนผิวหนังบริเวณอวัยวะเพศที่ถุงยางไม่ได้ปกคลุม
วัคซีน HPV ช่วยรักษาหูดไหม?
วัคซีน HPV ใช้เพื่อป้องกัน ไม่ได้ใช้กำจัดหูดที่มีอยู่แล้ว
วัคซีนช่วยป้องกันการติด HPV ชนิดสำคัญที่อยู่ในวัคซีน แต่ไม่ได้ทำให้หูดที่เกิดขึ้นแล้วหายทันที
ผู้ที่เคยมีหูดหงอนไก่อาจยังมีเหตุผลในการพิจารณาวัคซีน ขึ้นกับ
- อายุ
- ประวัติการฉีดวัคซีน
- ปัจจัยเฉพาะบุคคล
หูดระหว่างตั้งครรภ์
การรักษาหูด โดยเฉพาะ Genital Warts ระหว่างตั้งครรภ์ต้องเลือก Treatment อย่างระมัดระวัง
ยาบางชนิดไม่ควรใช้ใน Pregnancy
ผู้ที่ตั้งครรภ์หรือวางแผนตั้งครรภ์ควรแจ้งแพทย์ก่อนใช้ Prescription หรือ OTC Wart Treatment
ตัดหูดเองได้ไหม?
ไม่แนะนำ
การตัด เผา หรือแกะหูดด้วยตัวเองอาจทำให้
- เลือดออก
- Infection
- Scar
- HPV กระจาย
- Diagnosis ล่าช้า หากก้อนนั้นไม่ใช่หูดจริง
แกะหูดแล้วหูดกระจายไหม?
มีโอกาส
การแกะสามารถสร้าง Microtrauma และพาเชื้อไปยังผิวบริเวณใกล้เคียง
ควรหลีกเลี่ยง
- แกะ
- กัด
- ตัด
- เกา
- โกนผ่านหูด
เป็นหูดว่ายน้ำได้ไหม?
การมีหูดทั่วไปไม่ได้หมายความว่าห้ามว่ายน้ำเสมอไป
แต่ควรลดโอกาสแพร่เชื้อ เช่น
- ปิดรอยโรคเมื่อเหมาะสม
- ใส่รองเท้าในพื้นที่ส่วนกลาง
- ไม่ใช้ผ้าเช็ดตัวร่วมกัน
- ไม่แกะหูด
หลัง Cryotherapy, Laser หรือ Curettage หากยังมีแผลเปิด อาจต้องหลีกเลี่ยงการว่ายน้ำจนกว่า Skin Barrier จะฟื้นตัว
เป็นหูดไปฟิตเนสได้ไหม?
โดยทั่วไปได้ หากหูดหรือแผลจาก Treatment ไม่รบกวนการออกกำลังกาย
ควรหลีกเลี่ยงการใช้ของส่วนตัวร่วมกัน เช่น
- ผ้าเช็ดตัว
- มีดโกน
- อุปกรณ์ตัดเล็บ
- Skin-care Tools
การโกนขนทำให้หูดกระจายไหม?
ได้
Razor สามารถทำให้เกิด Microtrauma และช่วยให้ HPV กระจายไปตามบริเวณที่โกน
พบได้โดยเฉพาะใน
- Flat Warts บนใบหน้า
- Flat Warts ที่ขา
- Genital Warts บริเวณที่โกนขน
หูดทำให้เกิดแผลเป็นไหม?
ตัวหูดเองโดยทั่วไปไม่ทำให้เกิด Scar
ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นจาก
- การแกะ
- การรักษาที่ทำลายเนื้อเยื่อลึก
- Infection
- Surgery
- Repeated Trauma
ดังนั้น Treatment ต้องสมดุลระหว่างการกำจัดหูดกับ Cosmetic Outcome
รักษาหูดแล้วเกิดรอยดำได้ไหม?
ได้
Post-inflammatory Hyperpigmentation หรือ PIH สามารถเกิดหลัง
- Cryotherapy
- Laser
- Acid Treatment
- Electrosurgery
- Destructive Procedure อื่น
มีความสำคัญใน Thai และ Asian Skin
ในทางกลับกัน การรักษาที่รุนแรงเกินไปก็สามารถทำให้เกิด Hypopigmentation หรือรอยขาวได้เช่นกัน
ทำไมหูดกลับมาเป็นซ้ำ?
อาจเกิดจาก
- Residual HPV-infected Tissue
- กำจัด Wart Tissue ไม่หมด
- Autoinoculation
- Persistent Local Infection
- ตำแหน่งรักษายาก
- Immune Response ของผู้ป่วย
Recurrence ไม่ได้หมายความว่า Treatment ครั้งก่อนทำผิดเสมอไป
ทำไมหูดที่ฝ่าเท้ารักษายาก?
เพราะ
- มีผิวหนาปกคลุม
- แรงกดทำให้หูดถูกดันเข้าด้านใน
- มี Callus ปิดทับ
- อาจเป็นมานาน
- Mosaic Wart อาจกินพื้นที่กว้าง
- ถ้ารักษารุนแรงเกินไป ผู้ป่วยอาจเดินเจ็บหลังทำ
บางรายจึงต้องใช้ Combination Treatment
ทำไมหูดรอบเล็บรักษายาก?
Periungual Wart สามารถลามรอบหรือใต้เล็บ
การรักษารุนแรงเกินไปอาจกระทบ
- Nail Fold
- Nail Bed
- Nail Matrix
และอาจมีผลต่อการงอกของเล็บ
เมื่อไรควรพบแพทย์ผิวหนังเรื่องหูด?
ควรพิจารณาพบแพทย์หาก
- ไม่แน่ใจว่าเป็นหูดหรือไม่
- อยู่บนใบหน้า
- อยู่บริเวณอวัยวะเพศ
- อยู่รอบเล็บ
- เจ็บ
- เลือดออก
- โตเร็ว
- เป็นแผล
- มีหลายก้อน
- กำลังกระจาย
- ใช้ยารักษาเองแล้วไม่ดีขึ้น
- กลับมาเป็นซ้ำ
- มี Diabetes หรือ Poor Circulation
- มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง
- กำลังตั้งครรภ์
- ต้องการรักษาบริเวณที่มีความสำคัญด้านความสวยงาม
Warning Signs: เมื่อ “หูด” อาจต้องตรวจชิ้นเนื้อ
ควรได้รับการประเมินเพิ่มเติมหากก้อน
- โตเร็วผิดปกติ
- เลือดออกเอง
- เป็นแผลเรื้อรัง
- แข็งผิดปกติ
- ติดกับเนื้อเยื่อข้างใต้
- มีสีผิดปกติ
- เจ็บเรื้อรังโดยอธิบายไม่ได้
- ไม่ตอบสนองต่อการรักษาหูดอย่างเหมาะสม
- มีพฤติกรรมแตกต่างจากหูดก้อนอื่น
ตุ่มขรุขระทุกก้อนไม่ได้เป็น Viral Wart
มาพบแพทย์เรื่องหูดในกรุงเทพ ต้องตรวจอะไรบ้าง?
แพทย์จะประเมิน
- ตำแหน่ง
- จำนวน
- ขนาด
- Surface
- ระยะเวลาที่เป็น
- อาการ
- Treatment เดิม
อาจถามว่า
- เป็นมานานเท่าไร?
- โตขึ้นหรือไม่?
- มีก้อนใหม่เพิ่มหรือไม่?
- เจ็บหรือไม่?
- เลือดออกหรือไม่?
- เคยใช้ Salicylic Acid หรือไม่?
- เคยจี้เย็นหรือไม่?
- กลับมาเป็นซ้ำหลัง Treatment หรือไม่?
- ใช้ Immunosuppressive Medication หรือไม่?
- มี Diabetes หรือไม่?
- ตั้งครรภ์หรือไม่?
- หากเป็น Genital Lesion มี Sexual-health Concern อื่นหรือไม่? หูดทั่วไปส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องตรวจเลือด
Biopsy จะพิจารณาเมื่อ Diagnosis ไม่ชัด หรือ Lesion มีลักษณะผิดปกติ
จากนั้นจึงเลือก Treatment ตามชนิดและตำแหน่งของหูด แทนที่จะใช้หัตถการแบบเดียวกับทุกก้อน
การรักษาหูดที่ดี เริ่มจากการวินิจฉัยให้ถูกต้อง
หูดส่วนใหญ่เป็นโรคผิวหนังชนิดไม่ร้ายแรง แต่ไม่ได้หมายความว่าหูดทุกก้อนควรรักษาด้วยวิธีเดียวกัน
หูดที่นิ้วมือขนาดเล็กแตกต่างจาก
- หูดที่ฝ่าเท้าที่เจ็บเวลาเดิน
- หูดแบนจำนวนมากบนใบหน้า
- หูดรอบเล็บ
- หูดหงอนไก่
- หูดขนาดใหญ่ที่รักษาหลายครั้งแล้วไม่หาย
- ก้อนเนื้องอกที่ดูคล้ายหูด
ก่อนเลือก Treatment ควรตอบให้ได้ว่า
- เป็น Viral Wart จริงหรือไม่?
- เป็นหูดชนิดใด?
- อยู่ตำแหน่งไหน?
- กำลังกระจายหรือไม่?
- เจ็บหรือรบกวนการใช้ชีวิตหรือไม่?
- เคยรักษาด้วยวิธีใดมาแล้ว?
- มีความเสี่ยงต่อ Scar หรือ Pigment Change มากน้อยแค่ไหน?
- มีปัจจัยเรื่องภูมิคุ้มกันหรือไม่?
- หากเป็น Genital Lesion จำเป็นต้องประเมิน Sexual Health เพิ่มเติมหรือไม่?
- มีลักษณะใดที่ควร Biopsy แทนการจี้หรือไม่?
เมื่อได้ Diagnosis ที่ถูกต้อง จึงสามารถเลือกตั้งแต่การสังเกตอาการ ยาทา การจี้เย็น หรือหัตถการอื่นตามความเหมาะสม
เป้าหมายไม่ใช่เพียงการ “จี้ก้อนออก” แต่คือการรักษาอย่างเหมาะสม พร้อมลดความเจ็บ แผลเป็น รอยดำ รอยขาว และโอกาสกลับมาเป็นซ้ำเท่าที่สามารถทำได้
คำถามที่พบบ่อย
หูดเกิดจากอะไร?
เกิดจาก Human Papillomavirus หรือ HPV
หูดติดต่อไหม?
ติดต่อได้ และสามารถแพร่จากบริเวณหนึ่งไปยังอีกบริเวณหนึ่งของร่างกายตัวเองได้
หูดทุกชนิดเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ไหม?
ไม่
หูดที่มือ เท้า หรือใบหน้าทั่วไปไม่ได้จัดเป็น STI
Genital HPV ติดต่อผ่าน Sexual Skin-to-skin Contact เป็นหลัก
หูดที่มือกับหูดหงอนไก่เหมือนกันไหม?
เกิดจาก HPV เหมือนกัน แต่โดยทั่วไปเป็น HPV คนละชนิดและมีแนวทางดูแลแตกต่างกัน
จุดดำในหูดคือรากหูดหรือไม่?
ไม่ จุดดำมักเป็นเส้นเลือดฝอยเล็ก ๆ ที่เกิด Thrombosis
หูดมีรากไหม?
ไม่ได้มีรากแบบรากต้นไม้ หูดเกิดจากการเพิ่มจำนวนของเซลล์ผิวที่ติดเชื้อ HPV
หูดหายเองได้ไหม?
ได้ในบางราย
หูดทุกก้อนต้องรักษาไหม?
ไม่ หูดเล็กที่ไม่เจ็บและไม่รบกวนอาจเลือกสังเกตได้ในบางกรณี
วิธีรักษาหูดที่ดีที่สุดคืออะไร?
ไม่มีวิธีเดียวที่ดีที่สุด ต้องพิจารณาชนิด ตำแหน่ง ขนาด จำนวน และ Treatment เดิม
Salicylic Acid รักษาหูดได้ไหม?
ได้ โดยเฉพาะ Common และ Plantar Warts แต่ต้องใช้ต่อเนื่องอย่างเหมาะสม
ใช้กรดกำจัดหูดบนหน้าได้ไหม?
ไม่แนะนำให้ใช้ Strong Wart Acid บนใบหน้าด้วยตัวเอง
ใช้ยากัดหูดกับหูดหงอนไก่ได้ไหม?
ผลิตภัณฑ์ Salicylic Acid สำหรับหูดมือและเท้าไม่ควรใช้กับ Genital Skin
จี้เย็นหูดได้ผลไหม?
Cryotherapy เป็นวิธีรักษาที่ใช้บ่อย แต่บางก้อนต้องทำหลายครั้ง
จี้เย็นหูดเจ็บไหม?
อาจมีอาการแสบ เจ็บ หรือระบมได้
จี้เย็นแล้วเป็นตุ่มพองปกติไหม?
ตุ่มพองสามารถเป็น Expected Reaction หลัง Cryotherapy ได้
จี้เย็นกี่ครั้งถึงหาย?
ขึ้นกับชนิด ขนาด ตำแหน่ง ความหนา และการตอบสนองของแต่ละคน
จี้เย็นทำให้เป็นรอยดำไหม?
เป็นไปได้ โดยเฉพาะในผู้ที่เกิด PIH ง่าย
Laser ดีกว่าจี้เย็นไหม?
ไม่จำเป็น ขึ้นกับชนิดและตำแหน่งของหูด
CO₂ Laser เอาหูดออกได้ไหม?
สามารถใช้กับ Selected Warts ได้ แต่ยังมีโอกาสเกิดแผล รอยสีผิว Scar และ Recurrence
Laser แล้วหูดกลับมาได้ไหม?
ได้
ทำไมหูดกลับมาเป็นซ้ำ?
เพราะ HPV อาจยังคงอยู่ในผิวบริเวณรอบ ๆ หรือเกิด Autoinoculation
หูดที่ฝ่าเท้ากับตาปลาต่างกันอย่างไร?
Plantar Wart เกิดจาก HPV ส่วน Corn/Callus เกิดจาก Pressure และ Friction เป็นหลัก
หูดกลายเป็นมะเร็งได้ไหม?
หูดผิวหนังทั่วไปส่วนใหญ่เป็น Benign แต่ Skin Cancer บางชนิดสามารถดูคล้ายหูดได้
ก้อนที่โตเร็ว เลือดออก เป็นแผล แข็ง หรือรักษาแล้วไม่ตอบสนองควรได้รับการตรวจ
หูดหงอนไก่เป็นมะเร็งไหม?
หูดหงอนไก่ส่วนใหญ่เป็น Benign และมักเกิดจาก Low-risk HPV
เป็นหูดหงอนไก่แปลว่าแฟนนอกใจไหม?
ไม่สามารถสรุปได้ เพราะ HPV สามารถอยู่โดยไม่มีอาการเป็นเวลานาน
เอาหูดหงอนไก่ออกแล้ว HPV หายไหม?
ไม่จำเป็น Treatment กำจัด Visible Wart แต่ไม่ได้รับประกันว่า HPV จะหายทันที
หูดหงอนไก่กลับมาได้ไหม?
ได้
คู่นอนต้องตรวจ HPV ไหม?
Routine HPV Testing สำหรับคู่นอนไม่ได้จำเป็นเพียงเพราะอีกฝ่ายมี Genital Warts
ถุงยางป้องกัน HPV ได้ไหม?
ช่วยลดความเสี่ยงแต่ไม่สามารถป้องกันได้ทั้งหมด
วัคซีน HPV รักษาหูดที่มีอยู่แล้วไหม?
ไม่ วัคซีนมีบทบาทในการป้องกัน ไม่ใช่กำจัดหูดที่เกิดขึ้นแล้ว
เคยเป็นหูดหงอนไก่แล้วฉีดวัคซีน HPV ได้ไหม?
อาจยังมีประโยชน์ในบางคน ขึ้นกับอายุ ประวัติวัคซีน และปัจจัยเฉพาะบุคคล
โรคอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง
-
หูดหงอนไก่ Genital Warts หูดหงอนไก่ เป็นตุ่มหรือก้อนบริเวณอวัยวะเพศและรอบทวารหนักที่เกิดจากเชื้อ ไวรัสฮิวแมนแพพพิลโลมา หรือเชื้อเอชพีวีบางชนิด

-
Cryotherapy Cryotherapy การพ่นเย็น เป็นหัตถการทางผิวหนังที่ใช้ความเย็นจัดเพื่อทำลายเนื้อเยื่อผิดปกติ โดยสารที่ใช้บ่อยที่สุดคือ Liquid Nitrogen หรือไนโตรเจนเหลว แพทย์ผิวหนังสามารถใช้วิธีนี้รักษารอยโรคหลายชนิด เช่น หูดจากเชื้อไวรัส กระแดดชนิด Actinic Keratosis, กระเนื้อบางชนิด, Molluscum Contagiosum และติ่งเนื้อบางชนิด

-
Skin Tags Skin Tags Skin Tags หรือชื่อทางการแพทย์ว่า Acrochordons เป็นติ่งเนื้อผิวหนังชนิดไม่ร้ายที่มักพบบริเวณคอ รักแร้ ขาหนีบ รอบเปลือกตา ใต้ราวนม และบริเวณที่ผิวหนังเสียดสีกันหรือเสียดสีกับเสื้อผ้าบ่อย ๆ































