Shave Biopsy
Shave Skin Biopsy เป็นวิธีตรวจชิ้นเนื้อผิวหนังที่แพทย์ตัดหรือปาดส่วนตื้นของรอยโรคออกเพื่อนำไปตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์ โดยทั่วไปทำภายใต้ยาชาเฉพาะที่ เป็นหัตถการแบบผู้ป่วยนอก และในหลายกรณีไม่จำเป็นต้องเย็บแผล

Shave Biopsy เหมาะกับรอยโรคที่นูนหรือตื้นหลายชนิด เช่น basal cell carcinoma บางชนิด, SCC in situ, Actinic Keratosis บางรอยโรค, Seborrheic Keratosis, Skin Tag และไฝนูนบางชนิด
อย่างไรก็ตาม Shave Biopsy ไม่ได้เป็นวิธีที่เหมาะสมสำหรับรอยโรคทุกชนิด หากแพทย์จำเป็นต้องประเมินความลึกทั้งหมดของรอยโรค โดยเฉพาะเมื่อสงสัย melanoma หรือมะเร็งที่อาจลุกลามลงสู่ชั้นผิวหนังที่ลึกกว่า อาจต้องเลือก Biopsy ชนิดอื่นที่ให้ชิ้นเนื้อลึกกว่า
สำหรับผู้ป่วยในกรุงเทพ ไม่ว่าจะเป็นคนไทย ชาวต่างชาติที่อาศัยอยู่ในประเทศไทย นักท่องเที่ยว หรือผู้ป่วยต่างชาติ สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่า “สามารถทำ Shave Biopsy ได้หรือไม่” แต่คือ Shave Biopsy เป็นวิธีตรวจชิ้นเนื้อที่เหมาะกับรอยโรคนั้นหรือไม่
Skin Biopsy คืออะไร
Skin Biopsy คือการนำเนื้อเยื่อผิวหนังบางส่วนออกเพื่อตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์
การตรวจนี้ไม่ได้ใช้เฉพาะเพื่อวินิจฉัยมะเร็งผิวหนัง แต่สามารถช่วยวินิจฉัยโรคผิวหนังได้หลายกลุ่ม เช่น
- มะเร็งผิวหนัง
- โรคผิวหนังอักเสบ
- การติดเชื้อ
- โรคตุ่มพอง
- ผื่นที่ไม่สามารถวินิจฉัยได้แน่ชัดจากการตรวจเพียงอย่างเดียว
- เนื้องอกผิวหนังชนิดต่าง ๆ
ในกรณีที่สงสัยมะเร็งผิวหนัง การตรวจ Histopathology จากชิ้นเนื้อช่วยยืนยันว่าเป็นมะเร็งหรือไม่ และเป็นมะเร็งชนิดใด
วิธี Skin Biopsy ที่ใช้บ่อย ได้แก่
- Shave Biopsy
- Punch Biopsy
- Incisional Biopsy
- Excisional Biopsy
แพทย์จะเลือกวิธีตามลักษณะของรอยโรค ความลึกที่ต้องการตรวจ ตำแหน่ง และข้อมูลที่จำเป็นสำหรับการวินิจฉัย
Shave Biopsy คืออะไร
Shave Biopsy หรือบางครั้งเรียกว่า Tangential Biopsy เป็นการใช้ใบมีดผ่าตัดหรืออุปกรณ์เฉพาะปาดชิ้นเนื้อออกในแนวเกือบขนานกับผิวหนัง
อาจตัดออกเพียงบางส่วนหรือทั้งรอยโรคที่นูนขึ้นมา ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์
เนื่องจาก Shave Biopsy แบบตื้นไม่ได้ตัดผิวหนังออกเต็มความหนา จึงเหมาะกับรอยโรคที่คาดว่าความผิดปกติหลักอยู่บริเวณผิวหนังชั้นบน
ในหลายกรณีสามารถปล่อยให้แผลหายเองโดยไม่ต้องเย็บ
ทำไมแพทย์ผิวหนังจึงเลือกทำ Shave Biopsy
Shave Biopsy สามารถมีวัตถุประสงค์หลักได้สองแบบ
Diagnostic Shave Biopsy
เป้าหมายคือการนำชิ้นเนื้อไปตรวจ Histopathology เพื่อหาการวินิจฉัย
อาจใช้ในรอยโรคที่สงสัย เช่น
- basal cell carcinoma
- SCC in situ
- เนื้องอกของ Keratinocyte บางชนิด
- รอยโรคนูนที่คาดว่าเป็นชนิดไม่ร้ายแรง
Shave Removal เพื่อรักษาหรือกำจัดรอยโรค
บางครั้ง Shave สามารถนำรอยโรคที่มองเห็นออกได้พร้อมกัน
ตัวอย่างรอยโรคที่อาจใช้วิธีนี้ในผู้ป่วยที่เหมาะสม ได้แก่
- Skin Tag
- Seborrheic Keratosis
- ไฝนูนชนิดไม่ร้ายแรงบางชนิด
- หูดบางชนิด
- Cutaneous Horn
- Hyperkeratotic Actinic Keratosis
อย่างไรก็ตาม การที่รอยโรคมองเห็นว่าถูกตัดออกหมด ไม่ได้หมายความว่ามะเร็งถูกกำจัดหมดในระดับจุลทรรศน์
หาก Histopathology พบมะเร็ง อาจยังจำเป็นต้องรักษาเพิ่มเติม
รอยโรคแบบใดเหมาะกับ Shave Biopsy
Shave Biopsy มักเหมาะกับรอยโรคที่ค่อนข้างตื้นหรือนูนขึ้นจากผิวหนัง
ตัวอย่าง ได้แก่
- basal cell carcinoma บางชนิด
- SCC in situ
- Bowen’s Disease
- Seborrheic Keratosis
- Skin Tag
- ไฝนูนชนิดไม่ร้ายแรงบางชนิด
- Actinic Keratosis
- Cutaneous Horn
- รอยโรคผิวหนังที่มีการสร้าง Keratin บางชนิด
อย่างไรก็ตาม ไม่ควรเลือกวิธีตรวจจากชื่อโรคเพียงอย่างเดียว
แพทย์ต้องประเมินลักษณะจริงของรอยโรคก่อน เพราะรอยโรคที่ดูคล้ายก้อนธรรมดาหรือรอยโรคไม่ร้ายแรงบางครั้งอาจเป็นมะเร็งผิวหนังได้
Shave Biopsy เหมาะสำหรับ basal cell carcinoma หรือไม่
เหมาะในบางกรณี
Shave Biopsy สามารถให้ชิ้นเนื้อเพียงพอสำหรับวินิจฉัย basal cell carcinoma ได้หลายชนิด โดยเฉพาะรอยโรคที่ดูตื้นหรือนูน
ผล Histopathology อาจช่วยระบุ
- เป็น basal cell carcinoma หรือไม่
- Histologic Subtype
- ลักษณะที่บ่งชี้การลุกลามลึก หากชิ้นเนื้อครอบคลุมบริเวณนั้น
อย่างไรก็ตาม Shave Biopsy จะให้ข้อมูลเฉพาะส่วนของเนื้อเยื่อที่ถูกตัดออกเท่านั้น
หากมะเร็งยื่นลึกกว่าระดับที่ Biopsy ไปถึง ผลตรวจอาจไม่แสดงความลึกหรือโครงสร้างทั้งหมดของก้อน
แพทย์จึงต้องเลือกความลึกของการ Biopsy ให้เหมาะกับลักษณะที่สงสัย
Shave Biopsy เหมาะสำหรับ SCC หรือ SCC in situ หรือไม่
Shave Biopsy สามารถใช้ได้ดีใน SCC in situ หรือเนื้องอกของ Keratinocyte ที่อยู่ค่อนข้างตื้น
แต่ข้อจำกัดสำคัญจะเกิดขึ้นเมื่อสงสัยว่าเป็น invasive SCC
หาก Shave Biopsy ตื้นเกินไป พยาธิแพทย์อาจไม่สามารถประเมินได้ชัดเจนว่าเซลล์มะเร็งได้ลุกลามลงไปใน Dermis หรือไม่
ในกรณีที่ต้องประเมินความลึก อาจเหมาะกับ
- Deep Shave Biopsy
- Punch Biopsy
- Incisional Biopsy
- Excisional Biopsy
มากกว่า
Shave Biopsy สำหรับไฝเหมาะหรือไม่
ต้องพิจารณาอย่างระมัดระวัง
ไฝนูนบางชนิดที่ลักษณะทางคลินิกดูไม่ร้ายแรงสามารถใช้ Shave Technique เพื่อเอาออกได้ โดยเฉพาะเมื่อความสงสัย melanoma ต่ำมาก
แต่ ไฝหรือรอยโรคที่มีเม็ดสีผิดปกติไม่ควรถูกมองว่าเป็นเพียงไฝธรรมดาโดยอัตโนมัติ
หากมีความเป็นไปได้ว่าเป็น melanoma วิธี Biopsy ต้องให้ชิ้นเนื้อมากพอสำหรับ
- ยืนยันการวินิจฉัย
- ประเมินความลึกของ melanoma
- วางแผนการรักษาต่อไป
ดังนั้น หากเลือก Shave Technique ในรอยโรคที่สงสัย melanoma ต้องมีความลึกเพียงพอ ไม่ควรตัดตื้นจนตัดผ่านส่วนลึกที่สุดของก้อน
Shave Biopsy เหมาะสำหรับรอยโรคที่สงสัย melanoma หรือไม่
Superficial Shave Biopsy ไม่เหมาะหากมีความเสี่ยงว่าจะตัดผ่านส่วนลึกของ melanoma จนไม่สามารถประเมินความลึกได้อย่างถูกต้อง
ความลึกของ melanoma มีความสำคัญต่อการวางระยะโรคและการวางแผนรักษา
หากสงสัย melanoma ควรเลือกวิธี Biopsy ที่สามารถเก็บชิ้นเนื้อได้เพียงพอ
ขึ้นอยู่กับลักษณะรอยโรค อาจเลือก
- Excisional Biopsy
- Deep Shave หรือ Saucerization
- วิธีอื่นที่ได้ความลึกเหมาะสม
การเลือกวิธีขึ้นอยู่กับขนาด ตำแหน่ง รูปร่าง และระดับความสงสัยทางคลินิก
Superficial Shave Biopsy กับ Deep Shave Biopsy ต่างกันอย่างไร
Shave Biopsy ไม่ได้มีความลึกเท่ากันทุกแบบ
Superficial Shave Biopsy
เป็นการตัดเนื้อเยื่อบริเวณผิวหนังชั้นบนเป็นหลัก
เหมาะกับรอยโรค เช่น
- รอยโรคตื้น
- ก้อนนูนชนิดไม่ร้ายแรง
- basal cell carcinoma บางชนิด
- SCC in situ
- รอยโรคที่ไม่สงสัยการลุกลามลึก
Deep Shave หรือ Saucerization Biopsy
Saucerization Biopsy เป็น Shave Biopsy ที่ลึกกว่า โดยตัดชิ้นเนื้อเป็นลักษณะคล้ายแอ่งหรือชามและลงลึกใน Dermis มากขึ้น
อาจใช้เมื่อแพทย์ต้องการข้อมูลเรื่องความลึกมากกว่า Superficial Shave
เนื่องจากตัดลึกกว่า จึงอาจมีโอกาสเกิดแผลเป็นชัดกว่า และบางกรณีอาจต้องเย็บแผล
Shave Biopsy กับ Punch Biopsy ต่างกันอย่างไร
ไม่มีวิธีใดดีกว่าอีกวิธีในทุกกรณี
แพทย์เลือกตามสิ่งที่ต้องการวินิจฉัย
Shave Biopsy
โดยทั่วไปตัดเนื้อเยื่อในแนวนอน
ข้อดี ได้แก่
- ขั้นตอนไม่ซับซ้อน
- ใช้เวลาค่อนข้างสั้น
- หลายกรณีไม่ต้องเย็บแผล
- เหมาะกับรอยโรคตื้นหรือนูน
- สามารถเก็บตัวอย่างพื้นที่ผิวค่อนข้างกว้างได้
ข้อจำกัดหลักคือ Superficial Shave อาจไม่ได้เนื้อเยื่อเต็มความหนาของผิวหนัง
Punch Biopsy
Punch Biopsy ใช้อุปกรณ์ทรงกระบอกตัดชิ้นเนื้อเป็นแท่งลงไปตามแนวตั้ง
ชิ้นเนื้อมักประกอบด้วย
- Epidermis
- Dermis
- และอาจรวมถึง Subcutaneous Tissue ชั้นตื้น
จึงช่วยให้พยาธิแพทย์เห็นโครงสร้างผิวหนังหลายชั้น
Punch Biopsy อาจเหมาะกว่าเมื่อแพทย์ต้องประเมิน
- โรคผิวหนังอักเสบที่อยู่ลึก
- ความลึกของเนื้องอก
- โรคที่เกี่ยวข้องกับผิวหนังหลายชั้น
- ผื่นบางชนิด
- Vasculitis
- โรคตุ่มพอง
Punch Biopsy ขนาดเล็กบางแผลอาจปล่อยให้หายเองได้ แต่หลายกรณีต้องเย็บหนึ่งหรือหลายเข็ม
Shave Biopsy กับ Excisional Biopsy ต่างกันอย่างไร
Excisional Biopsy มีเป้าหมายเพื่อตัดรอยโรคทั้งหมดออก โดยทั่วไปตัดเต็มความหนาของผิวหนัง
จึงแตกต่างจาก Shave Biopsy ที่ตัดในแนวราบ
Excisional Biopsy อาจเหมาะกว่าเมื่อ
- ต้องการดูโครงสร้างของรอยโรคทั้งหมด
- สงสัย melanoma และสามารถตัดทั้งก้อนได้
- รอยโรคอยู่ลึก
- ต้องการทั้งการวินิจฉัยและตัดออกเต็มความหนา
โดยทั่วไป Excisional Biopsy ต้องเย็บแผล
Shave Biopsy กับ Shave Excision เหมือนกันหรือไม่
คำสองคำนี้มีความเกี่ยวข้องกัน แต่ไม่ได้หมายถึงสิ่งเดียวกันเสมอไป
Shave Biopsy เน้นวัตถุประสงค์ด้านการวินิจฉัย
Shave Excision มักหมายถึงการปาดรอยโรคออกโดยมีเป้าหมายให้นำรอยโรคที่มองเห็นออกทั้งหมด
อย่างไรก็ตาม ชิ้นเนื้อจาก Shave Excision สามารถส่ง Histopathology ได้เช่นกัน
ดังนั้นหัตถการหนึ่งอาจมีทั้งวัตถุประสงค์เพื่อวินิจฉัยและรักษาในเวลาเดียวกัน
แต่ถ้ารอยโรคมีโอกาสเป็นมะเร็ง ผล Histopathology ยังคงเป็นตัวกำหนดว่าจำเป็นต้องรักษาเพิ่มเติมหรือไม่
ขั้นตอน Shave Skin Biopsy เป็นอย่างไร
1. แพทย์ประเมินรอยโรค
ก่อน Biopsy แพทย์ผิวหนังจะตรวจว่ารอยโรคมีลักษณะอย่างไร และ Shave Biopsy เหมาะสมหรือไม่
ในบางกรณีอาจใช้ Dermoscopy
แพทย์อาจประเมิน
- สี
- รูปร่าง
- พื้นผิว
- ขอบเขต
- ความหนา
- เลือดออก
- Ulceration
- การเปลี่ยนแปลงของรอยโรค
- ตำแหน่ง
- ประวัติการรักษาเดิม
- ประวัติมะเร็งผิวหนัง
2. ทำความสะอาดผิวหนัง
บริเวณที่จะทำ Biopsy จะได้รับการทำความสะอาดและฆ่าเชื้อก่อนหัตถการ
3. ฉีดยาชาเฉพาะที่
แพทย์ฉีดยาชารอบหรือใต้รอยโรค
ขณะฉีดอาจมีอาการแสบหรือเจ็บชั่วคราว
หลังยาชาออกฤทธิ์แล้ว ระหว่างตัดชิ้นเนื้อไม่ควรรู้สึกเจ็บแหลม
4. ตัดชิ้นเนื้อ
แพทย์ใช้ใบมีดหรืออุปกรณ์สำหรับ Shave Biopsy ตัดส่วนของรอยโรคตามความลึกที่ต้องการ
ความลึกขึ้นอยู่กับโรคที่กำลังสงสัย
5. ห้ามเลือด
หลังตัดชิ้นเนื้อ อาจใช้
- การกดแผล
- สารช่วยห้ามเลือด
- Electrocautery
- หรือวิธีอื่นที่เหมาะสม
6. ปิดแผล
Superficial Shave Biopsy ส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องเย็บ
แผลจะถูกปิดด้วยวัสดุปิดแผลและปล่อยให้ค่อย ๆ หายจากฐานขึ้นมา
7. ส่งชิ้นเนื้อไปตรวจ Histopathology
ชิ้นเนื้อจะถูกส่งไปยังห้องปฏิบัติการพยาธิวิทยา เพื่อเตรียม ตัด ย้อม และตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์
พยาธิแพทย์ตรวจอะไรจากชิ้นเนื้อ
พยาธิแพทย์จะตรวจโครงสร้างและลักษณะของเซลล์ในชิ้นเนื้อ
ผลตรวจอาจระบุว่าเป็น
- รอยโรคชนิดไม่ร้ายแรง
- รอยโรคก่อนมะเร็ง
- basal cell carcinoma
- SCC in situ
- invasive SCC
- melanoma
- เนื้องอกชนิดอื่น
- โรคผิวหนังอักเสบ
- การติดเชื้อ
- โรคผิวหนังชนิดอื่น
บางกรณีอาจต้องใช้ Special Stain หรือการตรวจเพิ่มเติม หากการย้อมปกติยังไม่สามารถให้คำตอบได้ชัดเจน
Shave Biopsy เอารอยโรคออกหมดหรือไม่
บางครั้งอาจดูเหมือนออกหมด แต่ไม่ได้หมายความว่าออกหมดเสมอไป
รอยโรคขนาดเล็กที่นูนอาจถูกเอาออกจนมองไม่เห็นหลัง Shave Biopsy
แต่ การมองไม่เห็นรอยโรคจากภายนอกไม่ได้ยืนยันว่าไม่มีเซลล์ผิดปกติเหลืออยู่ในระดับจุลทรรศน์
หาก Histopathology พบมะเร็ง แพทย์ต้องประเมินต่อว่า
- มะเร็งอาจอยู่ลึกกว่าชิ้นเนื้อหรือไม่
- Margin มีเซลล์มะเร็งหรือไม่
- ต้องผ่าตัดเพิ่มเติมหรือไม่
- มีวิธีรักษาอื่นที่เหมาะสมหรือไม่
ดังนั้น Shave Biopsy ไม่ควรถูกถือว่าเป็นการรักษามะเร็งที่สมบูรณ์โดยอัตโนมัติ
รอยโรคสามารถกลับขึ้นมาใหม่หลัง Shave Biopsy ได้หรือไม่
ได้
หากยังมีส่วนของรอยโรคเหลืออยู่ใต้ผิวหนังหรือรอบบริเวณที่ปาดออก รอยโรคอาจกลับขึ้นมาได้
ตัวอย่างที่พบได้คือไฝบางชนิดที่มี Nevus Cell อยู่ในผิวหนังชั้นลึก
หลัง Shave Removal หากเซลล์ยังเหลืออยู่ ไฝอาจกลับมามีสีหรือนูนขึ้นอีก
บางครั้ง Recurrent Nevus หลังการตัดออกไม่หมดอาจมีรูปร่างหรือสีผิดปกติจนดูคล้าย melanoma ได้
สำหรับรอยโรคมะเร็ง การมีเนื้องอกเหลืออยู่หรือกลับเป็นซ้ำมีความสำคัญมากกว่า และอาจต้องรักษาเพิ่มเติม
Shave Biopsy ต้องเย็บแผลหรือไม่
โดยทั่วไปไม่ต้อง
Superficial Shave Biopsy ส่วนใหญ่มักปล่อยให้หายแบบ Secondary Intention คือปล่อยให้เนื้อเยื่อใหม่ค่อย ๆ เติมแผลจากด้านล่างขึ้นมา
Deep Shave หรือ Saucerization ที่ลึกมากบางกรณีอาจจำเป็นต้องเย็บ
Shave Biopsy ใช้เวลานานเท่าไรจึงหาย
แผลขนาดเล็กและตื้นมักหายค่อนข้างเร็ว แต่ไม่มีระยะเวลาที่เหมือนกันทุกคน
แผล Shave Biopsy ที่ไม่มีภาวะแทรกซ้อนจำนวนมากอาจใช้เวลาประมาณ 1–3 สัปดาห์ ในการปิดแผล แต่แผลบางตำแหน่งหรือแผลที่ลึกกว่าอาจใช้เวลานานกว่านั้น
ปัจจัยที่มีผลต่อการหายของแผล ได้แก่
- ความลึกของ Biopsy
- ขนาดแผล
- ตำแหน่ง
- เลือดมาเลี้ยงบริเวณนั้น
- อายุ
- การสูบบุหรี่
- เบาหวานหรือโรคประจำตัวบางชนิด
- การติดเชื้อ
- วิธีดูแลแผล
แผลบริเวณขาส่วนล่างอาจหายช้ากว่าแผลบนใบหน้าหรือลำตัวส่วนบน
ดูแลแผลหลัง Shave Biopsy อย่างไร
คำแนะนำทั่วไปอาจประกอบด้วย
- ปฏิบัติตามคำแนะนำเรื่อง Dressing
- ทำความสะอาดแผลอย่างอ่อนโยน
- ทา Petroleum Jelly บาง ๆ หากแพทย์แนะนำ
- ปิดด้วยวัสดุปิดแผลที่สะอาด
- หลีกเลี่ยงการแกะสะเก็ด
- สังเกตเลือดออกและการติดเชื้อ
โดยทั่วไป การรักษาแผลให้มีความชุ่มชื้นอย่างเหมาะสมด้วย Petroleum Jelly และปิดแผล สามารถช่วยให้แผลหายได้ดีกว่าการปล่อยให้แผลแห้งมากเกินไป
อย่างไรก็ตาม ควรปฏิบัติตามคำแนะนำเฉพาะที่ได้รับจากแพทย์ เนื่องจากแผลแต่ละตำแหน่งอาจดูแลแตกต่างกัน
Shave Biopsy มีแผลเป็นหรือไม่
มีโอกาส
การตัดผิวหนังทุกชนิดสามารถทำให้เกิดแผลเป็นหรือการเปลี่ยนแปลงของผิวหนังได้
หลังหายแล้วบริเวณ Biopsy อาจ
- มีสีอ่อนกว่าผิวรอบข้าง
- มีสีเข้มกว่า
- บุ๋มเล็กน้อย
- นูนเล็กน้อย
- หรือเกือบเรียบเสมอกับผิวปกติ
ลักษณะสุดท้ายขึ้นอยู่กับ
- ความลึกของ Biopsy
- ตำแหน่ง
- สีผิว
- วิธีการหายของแผล
- การโดนแดด
- แนวโน้มการเกิดแผลเป็นของแต่ละคน
Deep Shave มีโอกาสทำให้เห็นแผลเป็นชัดกว่า Superficial Shave
Shave Biopsy ทำให้สีผิวเปลี่ยนได้หรือไม่
ได้
หลังแผลหายอาจเกิด
- Post-Inflammatory Hyperpigmentation หรือ PIH
- Hypopigmentation
- รอยแดงที่คงอยู่นาน
การเปลี่ยนแปลงของสีผิวอาจเห็นชัดกว่าในผู้ที่มีสีผิวเข้ม
หลังแผลปิดดีแล้ว การป้องกันแสงแดดมีความสำคัญต่อการลดโอกาสเกิดรอยสีที่คงอยู่นาน
Shave Biopsy มีเลือดออกหรือไม่
เลือดออกเล็กน้อยระหว่างและหลัง Biopsy เป็นสิ่งที่สามารถเกิดขึ้นได้
แพทย์จะห้ามเลือดก่อนปิดแผล
ผู้ที่รับประทานยาที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือดควรแจ้งแพทย์ก่อนทำหัตถการ
เช่น
- Aspirin
- Antiplatelet
- Anticoagulant
ไม่ควรหยุดยาที่แพทย์สั่งด้วยตนเอง เพียงเพราะกำลังจะทำ Biopsy เว้นแต่ได้รับคำแนะนำเฉพาะจากแพทย์ผู้ดูแล
แผล Shave Biopsy ติดเชื้อได้หรือไม่
มีโอกาส แต่ไม่ใช่สิ่งที่ควรเกิดในแผลที่หายตามปกติ
สัญญาณที่ควรระวัง ได้แก่
- รอยแดงเพิ่มขึ้น
- ปวดมากขึ้น
- ร้อนบริเวณแผล
- บวม
- มีหนอง
- มีกลิ่นผิดปกติ
- มีไข้
หากมีอาการเหล่านี้ควรให้แพทย์ประเมินแผล
เมื่อใดควรติดต่อแพทย์หลัง Biopsy
ควรติดต่อแพทย์หากมี
- เลือดออกต่อเนื่องแม้กดแผลแล้ว
- บวมเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
- ปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ
- รอยแดงลาม
- มีหนองหรือของเหลวผิดปกติ
- มีไข้
- แผลแยกหรือเสียหายมาก
- แผลหายช้ากว่าที่คาดอย่างผิดปกติ
หากเลือดออกรุนแรงหรืออาการเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว ควรได้รับการประเมินอย่างเร่งด่วน
ผล Skin Biopsy ใช้เวลากี่วัน
ระยะเวลาในการออกผลขึ้นอยู่กับ
- ห้องปฏิบัติการ
- ความซับซ้อนของชิ้นเนื้อ
- จำเป็นต้องตัดชิ้นเนื้อเพิ่มเติมหรือไม่
- ต้องใช้ Special Stain หรือไม่
- ต้องให้ Dermatopathologist หรือพยาธิแพทย์เพิ่มเติมทบทวนหรือไม่
ชิ้นเนื้อทั่วไปอาจวินิจฉัยได้ค่อนข้างตรงไปตรงมา แต่รอยโรค Melanocytic ที่ซับซ้อน โรคอักเสบบางชนิด หรือเนื้องอกที่พบได้น้อยอาจต้องใช้การตรวจเพิ่มเติม
ผู้ป่วยจึงควรถามระยะเวลาที่คาดว่าจะได้รับผลจากสถานพยาบาลที่ทำ Biopsy โดยตรง
หาก Shave Biopsy พบ basal cell carcinoma ต้องทำอย่างไรต่อ
ขั้นตอนต่อไปขึ้นอยู่กับ
- Histologic Subtype
- ตำแหน่ง
- ขนาด
- ความลึก
- ลักษณะ Margin
- เป็นก้อนแรกหรือก้อนกลับเป็นซ้ำ
- ปัจจัยของผู้ป่วย
ทางเลือกอาจรวมถึง
- Standard Surgical Excision
- Mohs Surgery ในก้อนความเสี่ยงสูงบางกรณี
- วิธีรักษาอื่นใน basal cell carcinoma ตื้นและความเสี่ยงต่ำบางชนิด
ดังนั้น การพบ basal cell carcinoma จาก Shave Biopsy ไม่ควรตีความว่า Shave Biopsy ได้รักษามะเร็งจบแล้วโดยอัตโนมัติ
หากผลเป็น SCC in situ ต้องทำอย่างไรต่อ
หาก Histopathology พบ SCC in situ หรือ Bowen’s Disease การรักษาจะพิจารณาจาก
- ขนาด
- ตำแหน่ง
- ขอบเขตของรอยโรค
- ปัจจัยของผู้ป่วย
- ความมั่นใจว่าไม่มี invasive SCC อยู่ด้านล่าง
แนวทางรักษาที่อาจใช้ ได้แก่
- Surgical Excision
- Curettage และ Electrodessication
- Cryotherapy ในบางกรณี
- ยาทา
- Photodynamic Therapy หรือ PDT
- วิธีอื่นที่เหมาะสม
หากผลเป็น invasive SCC ต้องทำอย่างไรต่อ
invasive SCC โดยทั่วไปต้องได้รับการประเมินและรักษาต่อ
ข้อมูลที่สำคัญอาจรวมถึง
- ความลึก
- Differentiation
- Perineural Invasion
- Lymphovascular Invasion
- ตำแหน่ง
- ขนาด
- ภาวะภูมิคุ้มกัน
- เป็นก้อนแรกหรือกลับเป็นซ้ำ
การรักษาอาจเป็น
- Standard Excision
- Mohs Surgery
- หรือการส่งต่อเพื่อรักษาเฉพาะทางในก้อนความเสี่ยงสูง
หาก Shave Biopsy ตื้นเกินไปจนประเมินความลึกไม่ได้ อาจจำเป็นต้องทำ Biopsy เพิ่มหรือผ่าตัดเพื่อตรวจและรักษาต่อหากผล Shave Biopsy เป็น melanoma ต้องทำอย่างไรต่อ
หากพบ melanoma การรักษาจะขึ้นอยู่กับรายละเอียด Histopathology
ข้อมูลสำคัญ เช่น
- Breslow Thickness
- Ulceration
- Margin
- ลักษณะทางพยาธิวิทยาอื่น
โดยทั่วไปจะต้องพิจารณา Wide Local Excision
ผู้ป่วยบางรายอาจต้องประเมินเพิ่มเติมเรื่อง Sentinel Lymph Node Biopsy หรือ SLNB ตามลักษณะของ melanoma
หาก Superficial Shave Biopsy ตัดผ่านส่วนลึกที่สุดของ melanoma การวัด Breslow Thickness ที่แท้จริงอาจทำได้ยากขึ้น
นี่เป็นเหตุผลสำคัญว่าทำไมการเลือกวิธี Biopsy ตั้งแต่แรกจึงมีความสำคัญเมื่อสงสัย melanoma
รอยโรคแบบใดควรทำ Biopsy
ไม่ใช่ไฝ จุด หรือก้อนผิวหนังทุกชนิดจำเป็นต้องทำ Biopsy
แพทย์อาจแนะนำ Biopsy เมื่อไม่สามารถยืนยันได้จากการตรวจเพียงอย่างเดียวว่ารอยโรคนั้นไม่ร้ายแรง หรือเมื่อพบลักษณะที่สงสัยมะเร็ง
ควรประเมินเพิ่มเติมหากรอยโรค
- โตต่อเนื่อง
- มีเลือดออกซ้ำ
- เป็นแผลไม่หาย
- มีสะเก็ดซ้ำ
- เกิด Ulceration
- เปลี่ยนแปลงรวดเร็ว
- สีผิดปกติ
- รูปร่างหรือขอบเปลี่ยน
- แตกต่างจากไฝอื่นอย่างชัดเจน
- กลับขึ้นมาใหม่หลังเคยรักษา
การมีลักษณะเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็งแน่นอน แต่เป็นเหตุผลที่ควรให้แพทย์ผิวหนังประเมิน
รอยโรคที่ดูไม่ร้ายแรงสามารถเอาออกโดยไม่ส่ง Histopathology ได้หรือไม่
รอยโรคที่แพทย์ประเมินแล้วว่าไม่ร้ายแรงอย่างชัดเจนบางชนิดอาจถูกนำออกเพราะรบกวนหรือเพื่อความสวยงาม
อย่างไรก็ตาม หากยังมีความไม่แน่ใจในการวินิจฉัย การส่งชิ้นเนื้อไปตรวจ Histopathology มีประโยชน์
ไม่ควรทำลายรอยโรคที่มีลักษณะสงสัยมะเร็งด้วยวิธีที่ไม่มีชิ้นเนื้อเหลือให้ตรวจ หากยังไม่ได้ยืนยันการวินิจฉัย
เรื่องนี้สำคัญเป็นพิเศษกับ
- รอยโรคมีสีที่เปลี่ยนแปลง
- ก้อนที่กลับเป็นซ้ำ
- แผลเรื้อรังไม่หาย
- ก้อนที่มีเลือดออก
- รอยโรคที่มีลักษณะผิดปกติ
สิ่งที่คาดหวังเมื่อมาปรึกษาเรื่อง Shave Biopsy ในกรุงเทพ
การปรึกษาควรเริ่มจากการประเมินรอยโรค ไม่ใช่เริ่มจากการทำ Shave Biopsy โดยอัตโนมัติ
แพทย์อาจสอบถาม
- เป็นมานานเท่าไร
- มีการเปลี่ยนแปลงหรือไม่
- มีเลือดออกหรือไม่
- ปวดหรือคันหรือไม่
- เคยรักษามาก่อนหรือไม่
- เคยเป็นมะเร็งผิวหนังหรือไม่
- ประวัติสัมผัสแดด
- ภาวะภูมิคุ้มกันต่ำ
- ยาที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือด
จากนั้นจะตรวจรอยโรค และอาจใช้ Dermoscopy หากเหมาะสม
แพทย์ควรอธิบายว่า
- ทำไมจึงแนะนำ Biopsy
- ทำไม Shave Biopsy จึงเหมาะหรือไม่เหมาะ
- มีวิธี Biopsy อื่นที่ให้ข้อมูลดีกว่าหรือไม่
- แผลหลังทำจะมีลักษณะอย่างไร
- มีโอกาสเกิดแผลเป็นหรือไม่
- ดูแลแผลอย่างไร
- จะได้รับผล Histopathology อย่างไร
- หากผลเป็นมะเร็งต้องทำอะไรต่อ
Shave Biopsy สำหรับนักท่องเที่ยวและผู้ป่วยต่างชาติในกรุงเทพ
Shave Biopsy มักเป็นหัตถการขนาดเล็ก แต่ผู้ป่วยต่างชาติควรวางแผนสิ่งที่จะเกิดขึ้น หลังการ Biopsy ด้วยหากกำลังจะเดินทางออกจากประเทศไทย ควรถามให้ชัดเจนว่า
- จะได้รับผล Histopathology ผ่านช่องทางใด
- ใครเป็นผู้แปลผลและอธิบายผล
- หากพบมะเร็งจะต้องรักษาเพิ่มเติมหรือไม่
- สามารถกลับไปรักษาที่ประเทศของตนได้หรือไม่
- ต้องดูแลแผลอย่างไรระหว่างเดินทาง
หากรอยโรคสงสัย melanoma หรือมะเร็งผิวหนังความเสี่ยงสูง ไม่ควรให้แผนการเดินทางทำให้การตรวจและรักษาล่าช้า
ผู้ป่วยที่เคยทำ Biopsy หรือรักษามาจากที่อื่นควรนำ
- รายงาน Histopathology
- ภาพถ่าย
- รายงานการผ่าตัด
- ประวัติการรักษาที่เกี่ยวข้อง
มาด้วย
ข้อดีของ Shave Biopsy
เมื่อเลือกใช้อย่างเหมาะสม Shave Biopsy มีข้อดีหลายอย่าง ได้แก่
- ขั้นตอนไม่ซับซ้อน
- ใช้ยาชาเฉพาะที่
- หลายกรณีไม่ต้องเย็บ
- เหมาะกับรอยโรคตื้นหลายชนิด
- สามารถเก็บตัวอย่างพื้นที่ค่อนข้างกว้าง
- อาจนำรอยโรคชนิดไม่ร้ายแรงบางชนิดออกได้พร้อมกัน
- การดูแลแผลโดยทั่วไปไม่ซับซ้อน
อย่างไรก็ตาม ประโยชน์ของวิธีนี้ขึ้นอยู่กับการเลือกรอยโรคและความลึกของ Biopsy อย่างเหมาะสม
ข้อจำกัดของ Shave Biopsy
ข้อจำกัดสำคัญที่สุดคือ ความลึกของชิ้นเนื้อ
Superficial Shave อาจไม่ได้ผิวหนังเต็มความหนา
จึงอาจทำให้ประเมินได้ยากว่า
- SCC ลุกลามลง Dermis หรือไม่
- เนื้องอกลึกแค่ไหน
- Histologic Subtype ทั้งหมดเป็นอย่างไร
- Breslow Thickness ของ melanoma เท่าใด หากส่วนลึกถูกตัดผ่าน
- ตัดรอยโรคออกหมดหรือไม่
ดังนั้นไม่ควรเลือก Shave Biopsy เพียงเพราะทำเร็วหรือไม่ต้องเย็บแผล
วิธี Biopsy ควรถูกเลือกตามโรคที่กำลังสงสัยและข้อมูลที่จำเป็นต่อการวินิจฉัย
คำถามที่พบบ่อย
Shave Skin Biopsy คืออะไร?
เป็นการใช้ใบมีดหรืออุปกรณ์เฉพาะตัดส่วนของรอยโรคในแนวราบ จากนั้นส่งชิ้นเนื้อไปตรวจ Histopathology
Shave Biopsy เจ็บหรือไม่?
ใช้ยาชาเฉพาะที่ ระหว่างฉีดยาอาจรู้สึกแสบหรือเจ็บชั่วคราว แต่เมื่อยาชาออกฤทธิ์แล้วไม่ควรรู้สึกเจ็บขณะตัด
Shave Biopsy ต้องเย็บหรือไม่?
ส่วนใหญ่ไม่ต้อง แต่ Deep Shave หรือ Saucerization ที่ลึกบางกรณีอาจต้องเย็บ
แผล Shave Biopsy ใช้เวลานานแค่ไหนจึงหาย?
แผลที่ไม่ซับซ้อนจำนวนมากหายภายในประมาณ 1–3 สัปดาห์ แต่ขึ้นอยู่กับความลึกและตำแหน่ง
Shave Biopsy มีแผลเป็นหรือไม่?
มีโอกาสเกิดแผลเป็นหรือสีผิวเปลี่ยนได้ โดยขึ้นอยู่กับความลึก ตำแหน่ง และการหายของแผล
ไฝสามารถกลับขึ้นมาใหม่หลัง Shave Removal ได้หรือไม่?
ได้ หากยังมี Nevus Cell เหลืออยู่ในผิวหนังชั้นลึก
Shave Biopsy ใช้กับไฝได้หรือไม่?
ใช้ได้กับไฝบางชนิดที่ลักษณะไม่สงสัย melanoma แต่รอยโรคที่มีสีผิดปกติควรได้รับการประเมินอย่างรอบคอบก่อนเลือกวิธี Biopsy
Shave Biopsy วินิจฉัย basal cell carcinoma ได้หรือไม่?
ได้ใน basal cell carcinoma หลายลักษณะ โดยเฉพาะรอยโรคที่ตื้น
Shave Biopsy วินิจฉัย SCC ได้หรือไม่?
ได้ แต่ถ้าสงสัย invasive SCC ต้องได้ชิ้นเนื้อลึกเพียงพอสำหรับประเมิน Invasion
Shave Biopsy วินิจฉัย SCC in situ ได้หรือไม่?
ได้ และสามารถเป็นวิธีที่เหมาะสมในรอยโรคที่สงสัย SCC in situ บางกรณี
Shave Biopsy วินิจฉัย melanoma ได้หรือไม่?
สามารถพบ melanoma ได้ แต่ Superficial Shave อาจไม่เหมาะหากตัดผ่านส่วนลึกของก้อนและทำให้ประเมิน Breslow Thickness ไม่ได้
Saucerization Biopsy คืออะไร?
เป็น Deep Shave Biopsy ที่ตัดชิ้นเนื้อลึกลงไปใน Dermis เป็นลักษณะคล้ายแอ่ง
Shave Biopsy หรือ Punch Biopsy แบบไหนดีกว่า?
ไม่มีวิธีใดดีกว่าในทุกกรณี Shave เหมาะกับรอยโรคตื้น ส่วน Punch ช่วยให้ได้ตัวอย่างผิวหนังตามแนวลึกหลายชั้น
Shave Biopsy เหมือน Excisional Biopsy หรือไม่?
ไม่ Excisional Biopsy มักตัดรอยโรคออกเต็มความหนาของผิวหนังและต้องเย็บแผล
Shave Biopsy กับ Shave Excision เหมือนกันหรือไม่?
มีวิธีทำคล้ายกัน แต่ Shave Biopsy เน้นการวินิจฉัย ส่วน Shave Excision มักมีเป้าหมายเพื่อนำรอยโรคที่มองเห็นออก
หากตัดรอยโรคที่เห็นออกหมด หมายความว่ารักษาหายแล้วหรือไม่?
ไม่เสมอไป อาจยังมีเซลล์ผิดปกติหรือมะเร็งเหลืออยู่ในระดับจุลทรรศน์ ต้องดู Histopathology ประกอบ
หากพบมะเร็งที่ Margin ต้องทำอย่างไร?
แพทย์จะพิจารณาชนิดของมะเร็ง ตำแหน่ง ความเสี่ยง และข้อมูล Histopathology เพื่อกำหนดว่าต้องรักษาเพิ่มเติมหรือไม่
หลัง Shave Biopsy อาบน้ำได้หรือไม่?
โดยทั่วไปสามารถอาบน้ำได้ตามช่วงเวลาที่แพทย์แนะนำ แต่ควรปฏิบัติตามคำแนะนำเรื่องแผลโดยเฉพาะ
หลัง Shave Biopsy ว่ายน้ำได้หรือไม่?
ควรหลีกเลี่ยงจนกว่าแผลจะปิดและหายเพียงพอ
หลัง Shave Biopsy ออกกำลังกายได้หรือไม่?
กิจกรรมเบาอาจทำได้ แต่หากแผลอยู่บริเวณที่มีการเคลื่อนไหวมาก หรือมีความเสี่ยงเลือดออก ควรจำกัดกิจกรรมตามคำแนะนำ
หลัง Shave Biopsy ขึ้นเครื่องบินได้หรือไม่?
ในกรณีทั่วไปมักเดินทางได้ แต่ต้องสามารถดูแลแผลและรับผล Histopathology หลังเดินทางได้อย่างต่อเนื่อง
Biopsy หมายความว่าแพทย์คิดว่าเป็นมะเร็งหรือไม่?
ไม่ Skin Biopsy ใช้วินิจฉัยโรคได้หลายชนิด ทั้งรอยโรคไม่ร้ายแรง โรคอักเสบ การติดเชื้อ และมะเร็งผิวหนัง
โรคอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง
-
Skin Biopsy (การวินิจฉัย / Diagnosis) Skin Biopsy (การวินิจฉัย / Diagnosis) การตัดชิ้นเนื้อผิวหนังเพื่อการส่งตรวจ เป็นหัตถการขนาดเล็กที่แพทย์ผิวหนังนำเนื้อเยื่อผิวหนังบางส่วนหรือรอยโรคทั้งหมดออก แล้วส่งตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์เพื่อช่วยวินิจฉัยโรคอย่างแม่นยำ

-
Punch Biopsy Punch Biopsy เทคนิคการเจาะชิ้นเนื้อเพื่อตรวจวินิจฉัย (Punch Biopsy) เป็นหัตถการทางผิวหนังที่แพทย์นำเนื้อเยื่อผิวหนังชิ้นเล็ก ๆ รูปทรงกระบอกออกมาตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์ ช่วยให้ได้ข้อมูลที่การตรวจด้วยตาเปล่าเพียงอย่างเดียวอาจไม่สามารถให้ได้ จึงมีประโยชน์ในการวินิจฉัยผื่นเรื้อรัง โรคผิวหนังอักเสบ การติดเชื้อ ก้อนหรือรอยโรคที่ผิดปกติ รวมถึงรอยโรคที่สงสัยมะเร็งผิวหนัง

-
Excisional Biopsy Excisional Biopsy เป็นการผ่าตัดนำ รอยโรคผิวหนังที่มองเห็นออกทั้งหมด โดยทั่วไปจะตัดผ่านความหนาของผิวหนัง จากนั้นส่งเนื้อเยื่อทั้งหมดไปตรวจทางพยาธิวิทยา

-
Histopathology Histopathology จุลพยาธิวิทยา คือการตรวจเนื้อเยื่อด้วยกล้องจุลทรรศน์เพื่อวินิจฉัยโรค ในทางผิวหนัง โดยทั่วไปหมายถึงการนำชิ้นเนื้อผิวหนังที่ได้จากการตรวจชิ้นเนื้อหรือการผ่าตัดออกมาตรวจอย่างละเอียด





























