Male & Female Pattern Hair Loss
ผมบางจากพันธุกรรมเป็นหนึ่งในสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของภาวะผมบางเรื้อรัง ทั้งในผู้ชายและผู้หญิง โดยในผู้ชายมักเริ่มจากแนวผมบริเวณขมับถอยร่นหรือผมบางบริเวณกระหม่อมส่วนในผู้หญิงมักเห็นเป็นแนวแสกผมกว้างขึ้นและความหนาแน่นของเส้นผมบริเวณกลางศีรษะลดลง

ภาวะนี้เกิดจากรูขุมขนที่ไวต่ออิทธิพลของฮอร์โมนและพันธุกรรมค่อย ๆ มีขนาดเล็กลง ทำให้เส้นผมใหม่ที่งอกออกมาบางและสั้นลงเรื่อย ๆ โดยมากดำเนินโรคอย่างช้า ๆ ในช่วงหลายปี
แม้ในปัจจุบันยังไม่มีวิธีรักษาที่สามารถรับประกันให้ผมกลับมาหนาเหมือนเดิมทั้งหมด แต่การวินิจฉัยตั้งแต่ระยะแรกและการรักษาอย่างเหมาะสมสามารถช่วยชะลอการบางของเส้นผมรักษาเส้นผมที่ยังเหลืออยู่ และเพิ่มความหนาแน่นของเส้นผมในผู้ป่วยบางรายได้
สิ่งสำคัญก่อนเริ่มรักษาคือการตรวจให้แน่ใจก่อนว่าเป็นผมบางจากพันธุกรรมจริง เพราะภาวะผมร่วงหลังเจ็บป่วย ภาวะขาดธาตุเหล็ก โรคไทรอยด์ ผมร่วงเป็นหย่อม โรคอักเสบของหนังศีรษะ ยาบางชนิด และผมร่วงชนิดมีแผลเป็น สามารถทำให้เกิดอาการคล้ายกันได้ แต่ต้องรักษาแตกต่างกัน
ผมบางจากพันธุกรรมคืออะไร
ผมบางจากพันธุกรรมเป็นภาวะผมร่วงชนิดไม่มีแผลเป็นที่เกี่ยวข้องกับพันธุกรรมและความไวของรูขุมขนต่อฮอร์โมน
รูขุมขนที่ได้รับผลกระทบจะค่อย ๆ มีขนาดเล็กลง กระบวนการนี้เรียกว่าการฝ่อเล็กลงของรูขุมขน จากเดิมที่สร้างเส้นผมหนาและแข็งแรง จะค่อย ๆ สร้างเส้นผมที่เล็ก บาง และสั้นลง
เมื่อเวลาผ่านไป ความหนาแน่นของเส้นผมจึงลดลง แม้ว่ารูขุมขนบางส่วนยังคงมีอยู่
ลักษณะของผมบางในผู้ชายและผู้หญิงมักแตกต่างกัน
ผมบางจากพันธุกรรมในผู้ชาย
ตำแหน่งที่พบบ่อย ได้แก่
- บริเวณขมับ
- แนวผมด้านหน้า
- กลางศีรษะ
- กระหม่อม
แนวผมอาจค่อย ๆ ถอยร่น โดยเฉพาะบริเวณสองข้างของหน้าผาก และอาจเกิดผมบางบริเวณกระหม่อมร่วมด้วย เมื่อเป็นมากขึ้นบริเวณที่บางอาจค่อย ๆ เชื่อมต่อกัน
ผมบางจากพันธุกรรมในผู้หญิง
ในผู้หญิงมักพบลักษณะดังต่อไปนี้
- แนวแสกกลางกว้างขึ้น
- ความหนาแน่นของเส้นผมบริเวณกลางศีรษะลดลง
- หนังศีรษะมองเห็นได้ชัดขึ้น
- ปริมาณผมโดยรวมลดลง
- มัดผมหรือหางม้าดูเล็กลง
แนวผมด้านหน้ามักยังคงอยู่ค่อนข้างดี และผู้หญิงมักไม่เกิดศีรษะล้านทั้งหมดแบบที่พบในผู้ชายบางราย
สาเหตุของผมบางจากพันธุกรรม
ผมบางจากพันธุกรรมเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน โดยเฉพาะพันธุกรรมและอิทธิพลของฮอร์โมน
ในผู้ชาย รูขุมขนบางตำแหน่งมีความไวต่อฮอร์โมนที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนเพศชาย ฮอร์โมนดังกล่าวจะค่อย ๆ ทำให้ระยะการเจริญเติบโตของเส้นผมสั้นลง และทำให้รูขุมขนเล็กลงเรื่อย ๆ
ในผู้หญิง กลไกของโรคซับซ้อนกว่าและไม่ได้หมายความว่าผู้หญิงทุกคนที่มีผมบางจากพันธุกรรมจะมีระดับฮอร์โมนเพศชายสูงผิดปกติ
ผมบางจากพันธุกรรมได้รับมาจากฝ่ายแม่เท่านั้นหรือไม่
ไม่ใช่
พันธุกรรมที่เกี่ยวข้องกับภาวะผมบางมีหลายยีน และสามารถถ่ายทอดมาจากทั้งฝ่ายพ่อและฝ่ายแม่
หากคนในครอบครัวมีผมบางจากพันธุกรรม ความเสี่ยงอาจเพิ่มขึ้น แต่ระดับความรุนแรง ตำแหน่งที่บาง และอายุที่เริ่มมีอาการอาจแตกต่างกันมากในแต่ละคน
ผมบางจากพันธุกรรมเริ่มเมื่ออายุเท่าไร
ในผู้ชายสามารถเริ่มได้ตั้งแต่วัยรุ่นตอนปลายหรือช่วงอายุยี่สิบต้น ๆ แม้บางคนจะเริ่มชัดเจนเมื่ออายุมากขึ้นก็ตาม
ในผู้หญิงพบได้บ่อยขึ้นเมื่ออายุมากขึ้น โดยเฉพาะช่วงใกล้หรือหลังหมดประจำเดือน แต่ก็สามารถพบในผู้หญิงอายุน้อยได้เช่นกัน
หากมีผมบางตั้งแต่อายุยังน้อย ไม่ควรสรุปทันทีว่าเกิดจากพันธุกรรม เพราะยังมีสาเหตุอื่นที่ควรตรวจแยก
อาการของผมบางจากพันธุกรรมในผู้ชาย
อาการที่พบได้บ่อย ได้แก่
- แนวผมบริเวณขมับถอยร่น
- หน้าผากดูสูงขึ้น
- ผมบางบริเวณกระหม่อม
- ความหนาแน่นของเส้นผมด้านบนศีรษะลดลง
- เส้นผมใหม่บางและสั้นกว่าเดิม
- เห็นหนังศีรษะชัดขึ้นเมื่ออยู่ใต้แสงสว่างหรือเมื่อผมเปียก
โดยมากจะเปลี่ยนแปลงอย่างช้า ๆ มากกว่าการร่วงจำนวนมากอย่างฉับพลัน
อาการของผมบางจากพันธุกรรมในผู้หญิง
อาการที่พบบ่อย ได้แก่
- แนวแสกผมกว้างขึ้น
- มองเห็นหนังศีรษะด้านบนชัดขึ้น
- ปริมาณผมโดยรวมลดลง
- มัดผมแล้วรู้สึกว่าผมน้อยลง
- ผมด้านบนศีรษะบางลงอย่างต่อเนื่อง
- มีเส้นผมเส้นเล็กปะปนกับเส้นผมปกติมากขึ้น
ผู้หญิงจำนวนหนึ่งไม่ได้สังเกตว่าผมร่วงมากผิดปกติ แต่จะเห็นความแตกต่างเมื่อเปรียบเทียบรูปถ่ายในช่วงหลายปีที่ผ่านมา
ผมบางจากพันธุกรรมต่างจากภาวะผมร่วงมากผิดปกติอย่างไร
ความแตกต่างนี้มีความสำคัญมาก
ผมบางจากพันธุกรรมเกิดจากรูขุมขนค่อย ๆ มีขนาดเล็กลง และเส้นผมใหม่บางลงเรื่อย ๆ
ส่วนภาวะผมร่วงจากวงจรเส้นผมผิดปกติ จะเกิดจากเส้นผมจำนวนมากเข้าสู่ระยะพักพร้อมกัน ทำให้ผู้ป่วยสังเกตว่าผมร่วงมากขึ้นทั่วศีรษะ
ภาวะดังกล่าวอาจเกิดหลังจาก
- เจ็บป่วยรุนแรง
- มีไข้สูง
- ผ่าตัด
- น้ำหนักลดอย่างรวดเร็ว
- ควบคุมอาหารอย่างมาก
- คลอดบุตร
- ความเครียดทางร่างกายหรือจิตใจ
- ยาบางชนิด
- ภาวะขาดสารอาหาร
ผู้ป่วยสามารถมีทั้งสองภาวะพร้อมกันได้
ตัวอย่างเช่น ผู้หญิงที่มีผมบางจากพันธุกรรมอยู่เดิมอาจมีผมร่วงมากขึ้นอย่างฉับพลันหลังป่วย น้ำหนักลด หรือมีภาวะขาดธาตุเหล็ก การแก้ไขสาเหตุของผมร่วงเฉียบพลันจึงอาจลดการร่วงได้ แต่ภาวะผมบางจากพันธุกรรมยังคงต้องรักษาแยกต่างหาก
แพทย์ผิวหนังวินิจฉัยผมบางจากพันธุกรรมอย่างไร
การวินิจฉัยเริ่มจากการซักประวัติและตรวจหนังศีรษะอย่างละเอียด
แพทย์อาจประเมินเรื่องต่อไปนี้
- รูปแบบและตำแหน่งของผมบาง
- การเปลี่ยนแปลงของแนวผม
- ปริมาณผมที่ร่วง
- ประวัติครอบครัว
- ระยะเวลาที่เป็น
- ความเร็วของการดำเนินโรค
- การเจ็บป่วยหรือการผ่าตัดที่ผ่านมา
- การลดน้ำหนัก
- การควบคุมอาหาร
- การตั้งครรภ์และการคลอดบุตร
- ยาและอาหารเสริมที่ใช้
- ประจำเดือนผิดปกติ
- สิวหรือขนตามร่างกายเพิ่มขึ้น
- อาการคัน แสบร้อน เจ็บ หรือมีขุยที่หนังศีรษะ
การตรวจหนังศีรษะมีความสำคัญมาก เพราะโรคผมร่วงบางชนิดเกิดจากการอักเสบและสามารถทำลายรูขุมขนอย่างถาวรได้
การตรวจหนังศีรษะด้วยกล้องขยาย
แพทย์ผิวหนังอาจใช้กล้องขยายตรวจเส้นผมและหนังศีรษะอย่างละเอียด
ในผมบางจากพันธุกรรม มักพบเส้นผมที่มีขนาดแตกต่างกันอย่างชัดเจน เนื่องจากรูขุมขนบางส่วนยังสร้างเส้นผมหนาปกติ ขณะที่บางส่วนเริ่มสร้างเส้นผมที่เล็กและบางลง
การตรวจนี้ยังช่วยแยกภาวะผมบางจากพันธุกรรมออกจากโรคอื่น เช่น ผมร่วงจากวงจรเส้นผมผิดปกติ ผมร่วงเป็นหย่อม หรือผมร่วงชนิดมีแผลเป็นบางชนิดได้
ผมร่วงจำเป็นต้องตรวจเลือดหรือไม่
ไม่ใช่ทุกคนที่มีผมบางจากพันธุกรรมจะต้องตรวจเลือดจำนวนมาก
แพทย์อาจพิจารณาตรวจเมื่อประวัติหรือการตรวจร่างกายบ่งชี้ว่าอาจมีปัจจัยอื่นร่วมด้วย เช่น
- ภาวะขาดธาตุเหล็ก
- ความผิดปกติของต่อมไทรอยด์
- ภาวะโลหิตจาง
- การขาดสารอาหารบางชนิด
- ความผิดปกติของฮอร์โมน
ในผู้หญิง อาจพิจารณาตรวจฮอร์โมนเพิ่มเติมหากมีอาการร่วม เช่น
- ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ
- ขนบนใบหน้าหรือร่างกายเพิ่มขึ้นผิดปกติ
- สิวมากผิดปกติ
- มีปัญหาในการตั้งครรภ์
ผู้หญิงบางรายที่มีผมบางอาจมีภาวะถุงน้ำหลายใบในรังไข่ร่วมด้วย แต่ไม่ใช่ผู้หญิงทุกคนที่มีผมบางจากพันธุกรรมจะมีโรคนี้
ธาตุเหล็กกับผมร่วง
ภาวะขาดธาตุเหล็กสามารถมีส่วนทำให้เกิดผมร่วงได้ แต่ไม่ควรสรุปว่าผมบางทุกกรณีเกิดจากธาตุเหล็กต่ำ
หากสงสัยว่ามีภาวะขาดธาตุเหล็ก การตรวจเลือดจะช่วยประเมินว่าจำเป็นต้องเสริมหรือไม่
ไม่ควรรับประทานธาตุเหล็กในปริมาณสูงเพียงเพราะมีผมร่วงโดยไม่ได้ตรวจภาวะขาดมาก่อน เนื่องจากธาตุเหล็กมากเกินไปอาจเป็นอันตรายได้
เมื่อไรที่ผมร่วงอาจไม่ใช่ผมบางจากพันธุกรรม
ควรพบแพทย์ผิวหนังหากมีอาการที่ไม่เข้ากับผมบางจากพันธุกรรมทั่วไป เช่น
- ผมร่วงจำนวนมากอย่างฉับพลัน
- มีบริเวณศีรษะล้านเป็นหย่อมชัดเจน
- เส้นผมหักจำนวนมาก
- หนังศีรษะแดง
- มีขุยหนา
- มีตุ่มหนอง
- มีสะเก็ด
- หนังศีรษะเจ็บหรือแสบร้อน
- คิ้วหรือขนตาร่วง
- หนังศีรษะบางบริเวณเรียบและมันผิดปกติ
- ผมร่วงลุกลามอย่างรวดเร็ว
อาการเหล่านี้อาจพบในโรคผมร่วงเป็นหย่อม เชื้อราที่หนังศีรษะ โรคอักเสบของหนังศีรษะ หรือผมร่วงชนิดมีแผลเป็น
ผมร่วงชนิดมีแผลเป็นบางประเภทสามารถทำลายรูขุมขนอย่างถาวร จึงควรวินิจฉัยตั้งแต่ระยะแรก
การรักษาผมบางจากพันธุกรรมในผู้ชายและผู้หญิง
การรักษาควรเลือกให้เหมาะกับแต่ละคน โดยพิจารณาจาก
- เพศ
- อายุ
- ความรุนแรงของผมบาง
- ระยะเวลาที่เป็น
- โรคประจำตัว
- ยาที่ใช้อยู่
- แผนการตั้งครรภ์
- สภาพหนังศีรษะ
- ความต้องการของผู้ป่วย
- ความสามารถในการรักษาต่อเนื่อง
- ความเสี่ยงต่อผลข้างเคียง
เป้าหมายของการรักษาโดยทั่วไปคือรักษาเส้นผมที่ยังมีอยู่ ชะลอการฝ่อของรูขุมขน และเพิ่มความหนาแน่นในบริเวณที่รูขุมขนยังสามารถสร้างเส้นผมได้
บริเวณที่ล้านมานานและไม่มีเส้นผมเหลือเลย มักตอบสนองต่อยาได้จำกัดกว่า
ยาทากระตุ้นเส้นผม
ยาทากระตุ้นเส้นผมเป็นหนึ่งในวิธีรักษาหลักที่ใช้ได้ทั้งในผู้ชายและผู้หญิง
ยาสามารถช่วย
- ชะลอการบางของเส้นผม
- ทำให้เส้นผมบางเส้นมีขนาดใหญ่ขึ้น
- เพิ่มความหนาแน่นของเส้นผมในบางราย
- กระตุ้นรูขุมขนที่ยังทำงานอยู่
ต้องใช้เวลานานเท่าไรจึงเห็นผล
เส้นผมมีวงจรการเจริญเติบโตที่ช้า จึงไม่ควรประเมินผลหลังใช้ยาเพียงไม่กี่สัปดาห์
โดยทั่วไปต้องใช้เวลาหลายเดือน และบางรายอาจต้องใช้เวลาประมาณ 6–12 เดือนจึงสามารถประเมินผลได้ชัดเจน
การถ่ายรูปหนังศีรษะด้วยมุม แสง ระยะห่าง และทรงผมใกล้เคียงกันทุกครั้ง จะช่วยประเมินผลได้ดีกว่าการส่องกระจกทุกวัน
ช่วงแรกใช้ยาแล้วผมร่วงมากขึ้นได้หรือไม่
บางรายอาจสังเกตว่าผมร่วงเพิ่มขึ้นชั่วคราวในช่วงแรกของการรักษา เนื่องจากเส้นผมมีการเปลี่ยนผ่านของวงจรการเจริญเติบโต
อย่างไรก็ตาม หากผมร่วงมากผิดปกติหรือร่วงต่อเนื่องเป็นเวลานาน ควรให้แพทย์ประเมิน ไม่ควรสรุปเองว่าเป็นผลปกติจากยา
ผลข้างเคียงของยาทา
อาจพบ
- หนังศีรษะระคายเคือง
- คัน
- แห้ง
- มีขุย
- แดง
- ขนบนใบหน้าเพิ่มขึ้น หากยาไหลหรือสัมผัสผิวหน้าบ่อย
รูปแบบของยาและวิธีใช้สามารถมีผลต่อการระคายเคืองได้
หากหยุดยา ผมจะกลับมาบางอีกหรือไม่
ผมบางจากพันธุกรรมเป็นภาวะเรื้อรัง
หากยาได้ผลและช่วยรักษาความหนาแน่นของเส้นผมไว้ เมื่อหยุดยา ประโยชน์จากยาจะค่อย ๆ ลดลง และกระบวนการผมบางจากพันธุกรรมจะดำเนินต่อไปผู้ป่วยจึงควรเข้าใจตั้งแต่ก่อนเริ่มรักษาว่าการรักษาหลายชนิดจำเป็นต้องทำต่อเนื่องในระยะยาว
ยารับประทานกระตุ้นเส้นผม
ยากระตุ้นเส้นผมชนิดรับประทานในขนาดต่ำถูกนำมาใช้ในผู้ป่วยบางราย โดยเฉพาะผู้ที่ใช้ยาทาแล้วเกิดการระคายเคือง ใช้ไม่สม่ำเสมอ หรือไม่สะดวกกับการทายาทุกวัน
การใช้ยาชนิดนี้เพื่อรักษาผมร่วงถือเป็นการใช้นอกข้อบ่งใช้ดั้งเดิม และควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์
ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น ได้แก่
- ขนบนใบหน้าหรือร่างกายเพิ่มขึ้น
- บวมบริเวณข้อเท้าหรือขา
- เวียนศีรษะ
- ความดันโลหิตเปลี่ยนแปลง
- ใจสั่น
- ชีพจรเร็วขึ้น
เนื่องจากยาชนิดนี้เดิมใช้เป็นยาลดความดันโลหิต จึงไม่ควรซื้อมารับประทานเองโดยไม่ได้ประเมินโรคประจำตัวและยาที่ใช้อยู่
ยาลดอิทธิพลของฮอร์โมนในผู้ชาย
ยากลุ่มที่ช่วยลดการเปลี่ยนฮอร์โมนเพศชายเป็นฮอร์โมนที่มีผลต่อรูขุมขน เป็นหนึ่งในทางเลือกสำคัญสำหรับผู้ชายที่มีผมบางจากพันธุกรรม
ยาสามารถช่วยชะลอการฝ่อของรูขุมขน และผู้ป่วยบางรายอาจเห็นความหนาแน่นของเส้นผมเพิ่มขึ้น
การรักษามักต้องใช้ต่อเนื่องระยะยาว
หากยาได้ผลแต่หยุดใช้ ผลของยาจะค่อย ๆ ลดลงและผมบางจากพันธุกรรมจะดำเนินต่อไป
ผลข้างเคียงที่อาจพบ
ควรพูดคุยเรื่องผลข้างเคียงก่อนเริ่มยา ซึ่งอาจรวมถึง
- ความต้องการทางเพศลดลง
- การแข็งตัวของอวัยวะเพศลดลง
- การหลั่งเปลี่ยนแปลง
- เต้านมเจ็บหรือโตขึ้น
- อาการด้านอารมณ์ในผู้ป่วยบางราย
ผู้ป่วยส่วนหนึ่งไม่เกิดผลข้างเคียง แต่ควรพิจารณาข้อดีและข้อเสียของการรักษาเป็นรายบุคคล
การใช้ยาลดฮอร์โมนในผู้หญิง
ยากลุ่มนี้ไม่ใช่ทางเลือกมาตรฐานสำหรับผู้หญิงทุกคน
แพทย์อาจพิจารณาในผู้หญิงบางรายตามอายุ ระดับฮอร์โมน แผนการตั้งครรภ์ และประวัติสุขภาพ
ยาที่รบกวนการทำงานของฮอร์โมนเพศจำเป็นต้องระมัดระวังอย่างมากในผู้ที่ตั้งครรภ์หรือมีโอกาสตั้งครรภ์ เนื่องจากอาจส่งผลต่อทารกในครรภ์
ยาต้านฤทธิ์ฮอร์โมนสำหรับผู้หญิง
ยาต้านฤทธิ์ฮอร์โมนบางชนิดสามารถนำมาใช้ในผู้หญิงที่มีผมบางจากพันธุกรรมบางราย
อาจเหมาะเป็นพิเศษเมื่อมีอาการที่บ่งชี้ถึงอิทธิพลของฮอร์โมนร่วมด้วย เช่น
- สิว
- ขนบนใบหน้าหรือร่างกายเพิ่มขึ้น
- ภาวะถุงน้ำหลายใบในรังไข่
ยาไม่ได้เหมาะกับทุกคน และแพทย์อาจต้องประเมิน
- โรคประจำตัว
- การทำงานของไต
- ความดันโลหิต
- ยาที่ใช้อยู่
- โอกาสตั้งครรภ์
ก่อนเริ่มรักษา
ยากลุ่มลดฮอร์โมนชนิดอื่น
ยาบางชนิดสามารถลดฮอร์โมนที่มีผลต่อรูขุมขนได้มากกว่ายารุ่นเดิม และอาจถูกนำมาใช้ในผู้ป่วยบางราย
อย่างไรก็ตาม ยาที่ออกฤทธิ์แรงกว่าไม่ได้หมายความว่าจะเหมาะหรือดีกว่าสำหรับทุกคน
ควรพิจารณาร่วมกันถึงประสิทธิภาพ ผลข้างเคียง ภาวะสุขภาพ ข้อห้ามใช้ และการตั้งครรภ์
การตั้งครรภ์กับยารักษาผมร่วง
ผู้หญิงที่กำลังตั้งครรภ์ วางแผนตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร ควรแจ้งแพทย์ก่อนเริ่มรักษาผมร่วง
ยาหลายชนิดไม่เหมาะสำหรับช่วงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร และยาที่เกี่ยวข้องกับฮอร์โมนบางประเภทอาจมีความเสี่ยงต่อทารกในครรภ์
จึงไม่ควรเริ่ม หยุด หรือเปลี่ยนยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์
การฉีดเกล็ดเลือดเข้มข้น
การรักษาด้วยเกล็ดเลือดเข้มข้นเป็นการนำเลือดของผู้ป่วยมาผ่านกระบวนการแยกเพื่อให้ได้ส่วนที่มีเกล็ดเลือดเข้มข้น แล้วฉีดกลับเข้าไปในบริเวณหนังศีรษะที่มีผมบาง
หลักฐานในปัจจุบันพบว่าสามารถช่วยเพิ่มความหนาแน่นของเส้นผมในผู้ป่วยบางรายได้ แต่รูปแบบการรักษาแตกต่างกันในแต่ละสถานพยาบาล และผลลัพธ์ไม่ได้เหมือนกันทุกคน
ควรมองเป็นการรักษาเสริม ไม่ใช่การรักษาที่รับประกันว่าจะทดแทนยาหลักได้ทั้งหมด
โดยทั่วไปต้องทำหลายครั้งและอาจต้องมีการรักษาต่อเนื่องเพื่อคงผล
การใช้เข็มขนาดเล็กกระตุ้นหนังศีรษะ
การใช้เข็มขนาดเล็กสร้างแผลขนาดเล็กอย่างควบคุมบนหนังศีรษะ ถูกศึกษาในฐานะการรักษาเสริมสำหรับผมบางจากพันธุกรรม
บางครั้งอาจใช้ร่วมกับยาทา
ผลข้างเคียงที่อาจพบ ได้แก่
- หนังศีรษะแดงชั่วคราว
- เจ็บ
- เลือดออกเล็กน้อย
- ระคายเคือง
- การติดเชื้อหากทำไม่ถูกวิธี
การทำที่รุนแรงมากขึ้นไม่ได้หมายความว่าจะกระตุ้นผมได้ดีขึ้นเสมอไป
การใช้แสงพลังงานต่ำกระตุ้นเส้นผม
มีการศึกษาอุปกรณ์ที่ใช้แสงพลังงานต่ำในการรักษาผมบางจากพันธุกรรม และผู้ป่วยบางรายอาจมีความหนาแน่นของเส้นผมดีขึ้นเล็กน้อย
อย่างไรก็ตาม ผลตอบสนองแตกต่างกันในแต่ละคน ต้องใช้อย่างต่อเนื่อง และคุณภาพของอุปกรณ์แต่ละชนิดไม่เท่ากัน
ควรระมัดระวังการโฆษณาที่รับประกันว่าผมจะกลับมาหนาอย่างถาวรหรือเห็นผลอย่างรวดเร็ว
การปลูกผม
การปลูกผมเป็นทางเลือกสำหรับผู้ป่วยบางรายที่มีบริเวณผมบางชัดเจนและมีเส้นผมบริเวณด้านหลังหรือด้านข้างศีรษะเพียงพอสำหรับใช้เป็นบริเวณให้เส้นผม
หลักการคือย้ายรูขุมขนจากบริเวณที่ทนต่อกระบวนการผมบางจากพันธุกรรมไปยังบริเวณที่บาง
อย่างไรก็ตาม การปลูกผมไม่ได้หยุดกระบวนการผมบางจากพันธุกรรมของเส้นผมเดิมที่ยังไม่ได้ปลูก
ผู้ป่วยจำนวนหนึ่งจึงยังต้องใช้ยาเพื่อช่วยรักษาเส้นผมเดิมรอบ ๆ บริเวณที่ปลูก
การปลูกผมอาจไม่เหมาะหาก
- ผมยังบางลงอย่างรวดเร็ว
- บริเวณให้เส้นผมมีความหนาแน่นไม่เพียงพอ
- ผมบางกระจายทั่วทั้งศีรษะ
- มีโรคผมร่วงชนิดอักเสบหรือมีแผลเป็นที่ยังไม่สงบ
- ความคาดหวังสูงเกินกว่าปริมาณเส้นผมที่สามารถย้ายได้
ควรวินิจฉัยสาเหตุของผมร่วงให้ชัดเจนก่อนพิจารณาการผ่าตัดปลูกผม
วิตามินบำรุงผมช่วยรักษาผมบางจากพันธุกรรมหรือไม่
โดยทั่วไปไม่สามารถรักษาผมบางจากพันธุกรรมได้โดยตรง
อาหารเสริมจะมีประโยชน์เมื่อผู้ป่วยมีภาวะขาดสารอาหารจริง เช่น ธาตุเหล็กหรือสังกะสีต่ำ
การรับประทานวิตามินมากขึ้นไม่ได้หมายความว่าผมจะงอกมากขึ้น และอาหารเสริมบางชนิดหากได้รับในปริมาณสูงเกินไปอาจเกิดผลเสียได้
วิตามินบีชนิดหนึ่งที่มักถูกโฆษณาสำหรับเส้นผม หากรับประทานในขนาดสูงยังสามารถรบกวนผลตรวจเลือดบางชนิดได้ด้วย
แชมพูช่วยหยุดผมบางจากพันธุกรรมได้หรือไม่
แชมพูไม่สามารถทำให้รูขุมขนที่กำลังฝ่อกลับมาเป็นปกติได้ด้วยตัวเอง
อย่างไรก็ตาม แชมพูอาจมีประโยชน์หากผู้ป่วยมีโรคหนังศีรษะร่วมด้วย เช่น
- รังแค
- ผิวหนังอักเสบจากความมัน
- หนังศีรษะมีขุยมาก
- หนังศีรษะระคายเคือง
การควบคุมโรคหนังศีรษะสามารถช่วยให้การรักษาหลักทำได้ง่ายขึ้น แต่ไม่ควรใช้แชมพูแทนการรักษาผมบางจากพันธุกรรม
อาหารสามารถทำให้ผมบางจากพันธุกรรมหายได้หรือไม่
อาหารที่สมดุลช่วยสนับสนุนการเจริญเติบโตตามปกติของเส้นผม แต่ไม่สามารถลบล้างพันธุกรรมที่เป็นสาเหตุหลักของผมบางชนิดนี้ได้อย่างไรก็ตาม การรับประทานอาหารไม่เพียงพอ การลดน้ำหนักอย่างรวดเร็ว การขาดโปรตีน หรือการขาดสารอาหารบางชนิด สามารถทำให้เกิดผมร่วงเพิ่มขึ้นได้
มักพบในผู้ที่มีประวัติ
- ควบคุมอาหารอย่างรุนแรง
- น้ำหนักลดมาก
- ผ่าตัดลดน้ำหนัก
- รับประทานอาหารแบบจำกัดหลายชนิด
- เจ็บป่วยเป็นเวลานาน
ในกรณีเหล่านี้ การแก้ไขภาวะขาดสารอาหารอาจช่วยลดผมร่วงจากสาเหตุนั้น แต่ผมบางจากพันธุกรรมที่มีอยู่เดิมอาจยังต้องรักษาแยกต่างหาก
ต้องรักษานานเท่าไรจึงจะเห็นผล
การรักษาผมบางจากพันธุกรรมควรวัดผลเป็นเดือนและปี ไม่ใช่วันหรือสัปดาห์
แนวทางที่เหมาะสมมักประกอบด้วย
- วินิจฉัยสาเหตุของผมบางให้ถูกต้อง
- เริ่มการรักษาที่เหมาะกับผู้ป่วย
- ถ่ายภาพก่อนเริ่มรักษา
- ติดตามผลข้างเคียงและความสม่ำเสมอในการใช้ยา
- ประเมินผลหลังผ่านไปหลายเดือน
- ปรับแผนการรักษาหากจำเป็น
การรักษาหลายชนิดอาจต้องใช้เวลาประมาณ 6–12 เดือนจึงจะประเมินผลได้อย่างเหมาะสม
บริเวณที่ล้านไปแล้วสามารถมีผมงอกกลับมาได้หรือไม่
โอกาสจะลดลงเมื่อรูขุมขนฝ่อมากและบริเวณนั้นล้านมาเป็นเวลานาน
การรักษามักได้ผลดีกว่าในบริเวณที่ยังมีเส้นผมบาง ๆ เหลืออยู่ เมื่อเทียบกับบริเวณที่เรียบและไม่มีเส้นผมมาเป็นเวลานาน
ดังนั้น การรักษาตั้งแต่ระยะแรกจึงมีข้อได้เปรียบในการรักษารูขุมขนที่ยังทำงานอยู่
อย่างไรก็ตาม ไม่มีวิธีรักษาด้วยยาที่สามารถรับประกันว่าเส้นผมจะกลับมาเต็มในบริเวณที่ล้านมานานแล้ว
ผมบางจะกลับมาอีกหรือไม่หลังหยุดรักษา
ผมบางจากพันธุกรรมไม่ได้เป็นโรคที่รักษาด้วยยาเพียงช่วงสั้น ๆ แล้วหายขาดเหมือนการติดเชื้อบางชนิด
พื้นฐานทางพันธุกรรมยังคงอยู่
การรักษาที่ได้ผลส่วนใหญ่จึงต้องใช้ต่อเนื่องเพื่อรักษาผลลัพธ์
เมื่อหยุดการรักษา เส้นผมมักค่อย ๆ กลับเข้าสู่กระบวนการผมบางตามธรรมชาติของโรคอีกครั้ง
ความแตกต่างระหว่างผมบางในผู้ชายและผู้หญิง
| ลักษณะ | ผู้ชาย | ผู้หญิง |
|---|---|---|
| ตำแหน่งที่พบบ่อย | ขมับ แนวผมด้านหน้า กระหม่อม | กลางศีรษะและแนวแสก |
| แนวผมด้านหน้า | มักถอยร่น | มักค่อนข้างคงอยู่ |
| ผมบางบริเวณกระหม่อม | พบบ่อย | พบได้ |
| แนวแสกกว้างขึ้น | พบได้ | พบบ่อยมาก |
| ศีรษะล้านชัดเจน | พบได้ในระยะรุนแรง | พบได้น้อย |
| อิทธิพลของฮอร์โมน | ชัดเจน | ซับซ้อนกว่า |
| ยาทากระตุ้นเส้นผม | ใช้ได้ | ใช้ได้ |
| ยาลดฮอร์โมนบางชนิด | ใช้บ่อยกว่า | ใช้เฉพาะบางราย |
| การวางแผนตั้งครรภ์ | ไม่มีประเด็นโดยตรง | มีความสำคัญต่อการเลือกยา |
เมื่อไรควรพบแพทย์ผิวหนังเรื่องผมร่วง
ควรพิจารณาพบแพทย์ผิวหนังหาก
- แนวผมกำลังถอยร่นอย่างต่อเนื่อง
- แนวแสกผมกว้างขึ้น
- มองเห็นหนังศีรษะชัดขึ้น
- ผมร่วงมากกว่าปกติ
- ผมร่วงเกิดขึ้นอย่างฉับพลัน
- มีศีรษะล้านเป็นหย่อม
- หนังศีรษะแดง เจ็บ คัน หรือมีขุยมาก
- คิ้วหรือขนตาร่วงร่วมด้วย
- มีบริเวณหนังศีรษะเรียบหรือมันผิดปกติ
- เริ่มมีผมร่วงตั้งแต่อายุน้อย
- ผมบางลงต่อเนื่องแม้รักษาอยู่
- กำลังพิจารณายารับประทาน
- กำลังพิจารณาการฉีด การใช้เครื่องมือ หรือการปลูกผม
- ไม่แน่ใจว่าสาเหตุของผมร่วงคืออะไร
การวินิจฉัยตั้งแต่ระยะแรกมีประโยชน์ เพราะการรักษารูขุมขนที่ยังสร้างเส้นผมบาง ๆ อยู่มักมีโอกาสตอบสนองดีกว่าการรอจนบริเวณนั้นล้านไปมากแล้ว
การตรวจผมร่วงกับแพทย์ผิวหนังในกรุงเทพ
การตรวจผมร่วงที่ดีไม่ควรเป็นเพียงการมองหนังศีรษะแล้วให้ยากระตุ้นเส้นผมทันที
แพทย์ผิวหนังอาจสอบถาม
- เริ่มผมบางเมื่อไร
- ผมบางค่อย ๆ เป็นหรือเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว
- มีประวัติผมบางในครอบครัวหรือไม่
- เคยเจ็บป่วยหรือผ่าตัดหรือไม่
- มีการลดน้ำหนักหรือเปลี่ยนอาหารหรือไม่
- ใช้ยาและอาหารเสริมอะไรอยู่
- มีโรคประจำตัวหรือไม่
- มีประวัติตั้งครรภ์หรือคลอดบุตรหรือไม่
- ประจำเดือนสม่ำเสมอหรือไม่
- มีสิวหรือขนบนใบหน้าเพิ่มขึ้นหรือไม่
- เคยรักษาผมร่วงด้วยวิธีใดมาก่อน
หลังจากนั้นแพทย์จะตรวจรูปแบบของผมบาง ขนาดเส้นผม การอักเสบ ขุย การเกิดแผลเป็น และสัญญาณของโรคอื่นที่อาจทำให้ผมร่วง
อาจใช้กล้องขยายตรวจหนังศีรษะเพิ่มเติม และพิจารณาตรวจเลือดเมื่อสงสัยว่ามีสาเหตุอื่นร่วมด้วย แทนที่จะตรวจชุดเลือดเหมือนกันในผู้ป่วยทุกคน
สำหรับชาวต่างชาติ นักท่องเที่ยว หรือผู้ที่มารับการรักษาในกรุงเทพชั่วคราว ควรแจ้งแพทย์ว่าจะอยู่ในประเทศไทยนานเท่าไร เพราะการรักษาผมบางส่วนใหญ่ต้องติดตามผลเป็นเวลาหลายเดือน
คำถามที่พบบ่อย
ผมบางในผู้ชายคือภาวะเดียวกับผมบางจากพันธุกรรมหรือไม่?
โดยทั่วไปใช่
ผมบางจากพันธุกรรมในผู้ชายมักทำให้แนวผมบริเวณขมับถอยร่น ผมด้านหน้าบาง หรือผมบางบริเวณกระหม่อม
ผมบางในผู้หญิงเกิดจากฮอร์โมนเพศชายสูงเสมอหรือไม่?
ไม่เสมอไป
ผู้หญิงจำนวนมากที่มีผมบางจากพันธุกรรมไม่ได้มีระดับฮอร์โมนเพศชายสูงผิดปกติ
อาจพิจารณาตรวจฮอร์โมนเมื่อมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น สิว ขนบนใบหน้าเพิ่มขึ้น หรือประจำเดือนผิดปกติ
ผมบางจากพันธุกรรมในผู้ชายรักษาให้หายขาดได้หรือไม่?
ปัจจุบันยังไม่มีวิธีรักษาที่กำจัดพื้นฐานทางพันธุกรรมของโรคได้อย่างถาวร
การรักษามุ่งเน้นชะลอการดำเนินโรค รักษาเส้นผมที่ยังมีอยู่ และเพิ่มความหนาแน่นของเส้นผมในบางบริเวณ
ผมบางจากพันธุกรรมในผู้หญิงกลับมาหนาได้หรือไม่?
รูขุมขนที่ยังไม่ฝ่อมากอาจตอบสนองต่อการรักษา โดยเฉพาะเมื่อเริ่มรักษาตั้งแต่ระยะแรก
ระดับการตอบสนองแตกต่างกันในแต่ละคน และไม่สามารถรับประกันว่าผมจะกลับมาหนาเท่าเดิมทั้งหมด
วิธีรักษาที่ดีที่สุดคืออะไร?
ไม่มีวิธีเดียวที่ดีที่สุดสำหรับทุกคน
การรักษาต้องพิจารณาจากเพศ อายุ ระดับความรุนแรง โรคประจำตัว แผนการตั้งครรภ์ ผลข้างเคียง และความต้องการของผู้ป่วย**ยาทากระตุ้นเส้นผมต้องใช้ตลอดชีวิตหรือไม่**
หากยาได้ผลและช่วยรักษาความหนาแน่นของเส้นผมไว้ โดยทั่วไปต้องใช้ต่อเนื่องเพื่อรักษาผลนั้น
เมื่อหยุดยา ประโยชน์จากยาจะค่อย ๆ ลดลง
ช่วงแรกของการใช้ยาทำให้ผมร่วงเพิ่มขึ้นได้หรือไม่?
เกิดขึ้นได้ในผู้ป่วยบางรายในช่วงแรกของการรักษา
อย่างไรก็ตาม หากร่วงมากหรือเป็นต่อเนื่อง ควรตรวจหาสาเหตุอื่นร่วมด้วย
ยากินดีกว่ายาทาหรือไม่?
ไม่จำเป็น
ยารับประทานอาจเหมาะกับผู้ป่วยบางราย แต่มีโอกาสเกิดผลข้างเคียงทั่วร่างกายมากกว่ายาทา
ควรเลือกตามความเหมาะสมของแต่ละคน
ยาลดฮอร์โมนสามารถหยุดผมบางในผู้ชายได้ถาวรหรือไม่?
ไม่ถาวร
ยาสามารถช่วยชะลอการดำเนินโรคระหว่างที่ใช้ยา แต่พื้นฐานของโรคยังคงอยู่
เมื่อหยุดยา ผมบางอาจค่อย ๆ ดำเนินต่อไป
ผู้หญิงสามารถใช้ยาลดฮอร์โมนสำหรับผมร่วงได้หรือไม่?
อาจใช้ได้ในผู้หญิงบางรายภายใต้การดูแลของแพทย์ แต่ไม่เหมาะสำหรับทุกคน โดยเฉพาะผู้ที่ตั้งครรภ์หรืออาจตั้งครรภ์
การฉีดเกล็ดเลือดช่วยผมบางได้หรือไม่?
อาจช่วยเพิ่มความหนาแน่นของเส้นผมในผู้ป่วยบางราย แต่ผลตอบสนองแตกต่างกัน และไม่ควรมองว่าเป็นวิธีที่รับประกันผล
วิตามินช่วยรักษาผมบางได้หรือไม่?
วิตามินจะมีประโยชน์เมื่อมีภาวะขาดจริง
หากไม่มีภาวะขาด การรับประทานอาหารเสริมเพิ่มไม่ได้หมายความว่าจะทำให้ผมงอกมากขึ้น
โกนศีรษะแล้วผมจะขึ้นหนากว่าเดิมหรือไม่?
ไม่จริง
การโกนตัดเฉพาะเส้นผมที่อยู่เหนือผิวหนัง ไม่ได้เปลี่ยนขนาดหรือการทำงานของรูขุมขน
สระผมบ่อยทำให้หัวล้านหรือไม่?
การสระผมตามปกติไม่ได้ทำให้เกิดผมบางจากพันธุกรรม
เส้นผมที่เห็นขณะสระส่วนใหญ่เป็นเส้นที่เข้าสู่ระยะหลุดร่วงอยู่แล้ว
ความเครียดทำให้ผมบางจากพันธุกรรมได้หรือไม่?
ความเครียดไม่ได้เป็นสาเหตุหลักของผมบางจากพันธุกรรม แต่ความเครียดรุนแรงสามารถกระตุ้นให้เกิดผมร่วงเพิ่มขึ้นอีกชนิดหนึ่งได้
ผู้ป่วยจึงอาจมีทั้งผมบางจากพันธุกรรมและผมร่วงจากความเครียดพร้อมกัน
ธาตุเหล็กต่ำทำให้ผมร่วงได้หรือไม่?
ได้ในบางคน
แต่ภาวะขาดธาตุเหล็กและผมบางจากพันธุกรรมเป็นคนละภาวะ และสามารถเกิดร่วมกันได้
ควรเริ่มรักษาผมบางจากพันธุกรรมเมื่อไร?
โดยทั่วไปควรประเมินตั้งแต่เริ่มสังเกตว่าผมบางอย่างต่อเนื่อง เพราะการรักษามีโอกาสช่วยรักษารูขุมขนที่ยังทำงานอยู่ได้มากกว่าการรอจนผมบางมากแล้ว
กลยุทธ์คำค้น
โรคอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง
-
ผมร่วงมากผิดปกติ Excessive Hair Shedding การเห็นเส้นผมหลุดออกมามากกว่าปกติขณะสระผม หวีผม บนหมอน หรือบนพื้น อาจทำให้กังวลว่าจะเกิดศีรษะล้าน แต่ภาวะผมร่วงมากผิดปกติไม่ได้หมายความว่าจะสูญเสียเส้นผมอย่างถาวรเสมอไป

-
ผมร่วงเป็นหย่อม Alopecia Areata โรคผมร่วงเป็นหย่อมเป็นโรคที่เกิดจากความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน โดยมักทำให้เกิด บริเวณผมร่วงเป็นวงกลมหรือวงรี ผิวหนังเรียบ และเกิดขึ้นค่อนข้างรวดเร็ว บริเวณหนังศีรษะหรือเครา นอกจากนี้ยังสามารถเกิดที่คิ้ว ขนตา และขนตามร่างกายได้

-
โรคหนังศีรษะ Scalp Disorders โรคของหนังศีรษะเป็นหนึ่งในปัญหาที่พบได้บ่อยในคลินิกผิวหนัง อาการอาจมีตั้งแต่ คัน มีขุย แดง มัน เป็นตุ่ม ตุ่มหนอง เจ็บ แสบ มีสะเก็ด ผมร่วง หรือผมบางเป็นหย่อม

-
รังแคและผื่นลอก Seborrheic Dermatitis ผื่นเซ็บเดิร์ม เป็นโรคผิวหนังอักเสบที่พบบ่อย ทำให้เกิดอาการแดง ลอก เป็นขุย มีรังแค และบางรายอาจมีอาการคันร่วมด้วย
































