Seborrheic Keratosis
กระเนื้อ (Seborrheic Keratosis) เป็นรอยโรคผิวหนังชนิดไม่อันตรายที่พบได้บ่อย มักมีลักษณะเป็นตุ่มหรือปื้นสีน้ำตาล ดำ สีแทน หรือสีใกล้เคียงผิว และอาจมีพื้นผิวขรุขระ หนาหรือดูคล้ายมีบางสิ่ง “แปะอยู่บนผิว” กระเนื้อ ไม่ใช่มะเร็งผิวหนัง และส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องรักษา หากไม่มีอาการและไม่รบกวนผู้ป่วย อย่างไรก็ตาม สามารถพิจารณากำจัดได้หากมีอาการคัน ระคายเคือง เสียดสีกับเสื้อผ้า มีเลือดออกจากการกระแทกซ้ำ ๆ หรือผู้ป่วยต้องการกำจัดด้วยเหตุผลด้านความสวยงามสิ่งสำคัญก่อนการกำจัดคือ ต้องแน่ใจก่อนว่ารอยโรคนั้นเป็นกระเนื้อจริง เพราะ melanoma, basal cell carcinoma, Squamous Cell Carcinoma และรอยโรคผิวหนังชนิดอื่นบางครั้งอาจมีลักษณะคล้ายกันแนวทางที่เหมาะสมจึงเป็นตรวจรอยโรค → Dermoscopy หากจำเป็น → ยืนยันว่าเป็นรอยโรคชนิดไม่อันตราย → เลือกวิธีรักษาที่เหมาะสม → Histopathology หากการวินิจฉัยไม่ชัดเจน

กระเนื้อคืออะไร?
กระเนื้อ เป็นรอยโรคผิวหนังชนิดไม่อันตรายที่เกิดจากเซลล์บริเวณ Epidermis และพบได้บ่อยขึ้นเมื่ออายุมากขึ้นรอยโรคอาจมีตั้งแต่จุดเล็ก ๆ เพียงไม่กี่จุดไปจนถึงหลายสิบจุดทั่วร่างกายลักษณะที่พบได้ ได้แก่
- สีน้ำตาลอ่อน น้ำตาลเข้ม ดำ หรือสีใกล้เคียงผิว
- แบนหรือนูน
- ผิวเรียบ มัน ขรุขระ หรือคล้ายขี้ผึ้ง
- ขอบค่อนข้างชัด
- มีลักษณะเหมือนแปะอยู่บนผิว
- อาจมีเพียงจุดเดียวหรือหลายจุด
- จำนวนอาจเพิ่มขึ้นตามอายุ
กระเนื้อ ไม่ติดต่อจากคนหนึ่งไปสู่อีกคนหนึ่ง และไม่ใช่โรคที่เกิดจากสุขอนามัยที่ไม่ดี
กระเนื้อ เกิดจากอะไร?
สาเหตุที่แน่ชัดยังไม่เป็นที่ทราบทั้งหมด แต่มีปัจจัยหลายอย่างที่สัมพันธ์กับการเกิดรอยโรค
อายุ
กระเนื้อ พบได้บ่อยขึ้นในผู้ใหญ่และมีแนวโน้มเพิ่มจำนวนตามอายุ
พันธุกรรม
ผู้ที่มีสมาชิกในครอบครัวเป็น กระเนื้อ จำนวนมาก อาจมีแนวโน้มเกิดรอยโรคจำนวนมากเช่นกัน
แสงแดด
แสงแดดอาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับรอยโรคบางส่วน โดยเฉพาะบริเวณที่ได้รับแสงแดดเป็นประจำ แต่กระเนื้อสามารถเกิดในบริเวณที่ไม่ได้สัมผัสแสงแดดได้เช่นกัน
การเปลี่ยนแปลงของผิวตามอายุ
กระเนื้อ พบมากขึ้นตามอายุและถือเป็นรอยโรคผิวหนังที่พบได้บ่อยในผู้ใหญ่
กระเนื้อ เกิดจาก HPV หรือไม่?
ไม่กระเนื้อ แตกต่างจาก Wart และไม่ได้เกิดจาก HPV ดังนั้น กระเนื้อ จึงไม่สามารถแพร่จากคนหนึ่งไปสู่อีกคนหนึ่งจากการสัมผัส
- กระเนื้อ มีลักษณะอย่างไร?
ลักษณะของกระเนื้อมีความหลากหลายมากรอยโรคอาจเริ่มจากจุดเล็ก ๆ แบน ๆ แล้วค่อย ๆ หนาและนูนขึ้นเมื่อเวลาผ่านไปลักษณะที่พบได้บ่อย ได้แก่
- ขอบค่อนข้างชัด
- ผิวคล้ายขี้ผึ้ง
- ผิวขรุขระ
- ผิวอาจดูเป็นร่องหรือเป็นปุ่ม
- สีน้ำตาล สีดำ สีแทน หรือสีใกล้เคียงผิว
- ดูคล้ายรอยโรคติดหรือแปะอยู่บนผิว
- โตค่อนข้างช้า
บางรอยโรคมีสีเข้มมากจนสามารถดูคล้ายไฝหรือ melanoma ได้
กระเนื้อ มักเกิดบริเวณไหน?
ตำแหน่งที่พบบ่อย ได้แก่
- ใบหน้า
- คอ
- หน้าอก
- หลัง
- ไหล่
- หน้าท้อง
- ลำตัว
ผู้ป่วยบางรายมีเพียงไม่กี่จุด ขณะที่บางรายอาจมีรอยโรคจำนวนมากกระจายทั่วลำตัว
กระเนื้อ อันตรายหรือไม่?
โดยทั่วไป ไม่อันตรายกระเนื้อ เป็นรอยโรคชนิดไม่ร้ายแรง และไม่ได้ถือเป็นมะเร็งผิวหนัง
แต่ประเด็นสำคัญคือ ไม่ใช่รอยโรคสีน้ำตาลหรือรอยโรคนูนทุกจุดจะเป็นกระเนื้อมะเร็งผิวหนังบางชนิดสามารถมีลักษณะคล้ายกระเนื้อได้ดังนั้นหากรอยโรคมีลักษณะผิดปกติหรือการวินิจฉัยไม่แน่นอน ควรได้รับการตรวจโดยแพทย์ผิวหนังก่อนกำจัด
โรคอะไรบ้างที่อาจดูคล้ายกระเนื้อ?
รอยโรคหลายชนิดสามารถมีลักษณะคล้ายกันได้
รอยโรคชนิดไม่อันตราย
- Melanocytic Nevus
- Skin Tag
- Wart
- Solar Lentigo
- Dermatosis Papulosa Nigra
รอยโรคที่ต้องระมัดระวัง
- melanoma
- basal cell carcinoma
- Squamous Cell Carcinoma
- Bowen’s Disease หรือ SCC in situ
- Pigmented Actinic Keratosis
ดังนั้นหลักสำคัญคือวินิจฉัยก่อน แล้วจึงเลือกวิธีกำจัด
กระเนื้อ กับ ไฝ ต่างกันอย่างไร?
กระเนื้อ และ Melanocytic Nevus หรือไฝ เกิดจากเซลล์คนละชนิดกันกระเนื้อ เกี่ยวข้องกับเซลล์ Keratinocyte บริเวณ Epidermis ขณะที่ Melanocytic Nevus เกิดจากเซลล์ Melanocyte อย่างไรก็ตาม เมื่อมองด้วยตาเปล่า รอยโรคทั้งสองชนิดอาจดูคล้ายกัน โดยเฉพาะรอยโรคสีน้ำตาลหรือดำหากไม่แน่ใจ ไม่ควรตัดสินจากสีเพียงอย่างเดียว
กระเนื้อ กับ หูด ต่างกันอย่างไร?
ทั้งสองชนิดสามารถมีผิวขรุขระและนูนขึ้นจากผิวหนังได้ แต่มีสาเหตุแตกต่างกันหูด เกิดจากการติดเชื้อ HPV และสามารถแพร่กระจายได้กระเนื้อ ไม่ได้เกิดจากเชื้อไวรัสและไม่ติดต่อบางครั้งการแยกโรคด้วยตาเปล่าอาจทำได้ยาก โดยเฉพาะรอยโรคที่หนาหรือมีผิวขรุขระมาก
กระเนื้อ กับ melanoma ต่างกันอย่างไร?
- กระเนื้อ เป็นรอยโรคชนิดไม่อันตราย ขณะที่ melanoma เป็นมะเร็งของเซลล์ Melanocyte ปัญหาคือ melanoma บางรอยโรคอาจมีสีเข้ม ผิวขรุขระ หรือนูนจนดูคล้ายกระเนื้อควรพบแพทย์หากรอยโรค
- เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว
- มีรูปร่างไม่สมมาตร
- ขอบไม่เรียบ
- มีหลายสี
- โตขึ้นอย่างชัดเจน
- มีเลือดออกเอง
- เป็นแผลเรื้อรัง
- ดูแตกต่างจากรอยโรคอื่นบนร่างกาย
หากการวินิจฉัยไม่ชัดเจน อาจจำเป็นต้องทำ Skin Biopsy และตรวจ Histopathology
กระเนื้อ กับ basal cell carcinoma ต่างกันอย่างไร?
- basal cell carcinoma บางชนิดมีเม็ดสีและอาจมีสีน้ำตาลหรือดำ ทำให้ดูคล้ายกระเนื้อได้ลักษณะที่ควรระวัง ได้แก่
- ก้อนที่โตขึ้นเรื่อย ๆ
- ผิวมันวาวผิดปกติ
- มีเลือดออกซ้ำ
- เป็นแผลเรื้อรัง
- มีสะเก็ดแล้วหลุดซ้ำ ๆ
- แผลที่ดูเหมือนหายแล้วกลับมาเป็นใหม่
หากมีลักษณะเหล่านี้ ควรได้รับการตรวจวินิจฉัยก่อนทำลายรอยโรค
แพทย์ผิวหนังวินิจฉัยกระเนื้ออย่างไร?
กระเนื้อส่วนใหญ่สามารถวินิจฉัยได้จากประวัติและการตรวจรอยโรคแพทย์จะประเมินลักษณะต่าง ๆ เช่น
- สี
- รูปร่าง
- ขอบ
- พื้นผิว
- ความหนา
- ขนาด
- การเปลี่ยนแปลงของรอยโรค
- ลักษณะเมื่อเปรียบเทียบกับรอยโรคอื่นบนร่างกาย
หากลักษณะไม่ชัดเจน อาจตรวจเพิ่มเติมด้วย Dermoscopy
Dermoscopy ช่วยวินิจฉัยอย่างไร?
Dermoscopy เป็นการตรวจผิวหนังด้วยอุปกรณ์ขยายที่ช่วยให้แพทย์มองเห็นโครงสร้างของรอยโรคที่ไม่สามารถเห็นได้ชัดด้วยตาเปล่ากระเนื้อ อาจพบลักษณะเฉพาะทาง Dermoscopy เช่น
- Milia-like Cysts
- Comedo-like Openings
- Fissures and Ridges
- ขอบเขตของรอยโรคที่ค่อนข้างชัด
อย่างไรก็ตาม Dermoscopy ไม่สามารถทดแทน Histopathology ได้ในทุกกรณีหากยังไม่สามารถแยก melanoma หรือมะเร็งผิวหนังชนิดอื่นได้อย่างมั่นใจ อาจจำเป็นต้องทำ Biopsy
กระเนื้อ ต้องทำ Biopsy เมื่อไร?
กระเนื้อ ที่มีลักษณะชัดเจนมักไม่จำเป็นต้องทำ Biopsy แต่อาจพิจารณา Skin Biopsy หาก
- การวินิจฉัยไม่แน่นอน
- รอยโรคเปลี่ยนแปลงผิดปกติ
- มีเลือดออกซ้ำโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน
- มีสีหรือรูปร่างผิดปกติ
- มีลักษณะคล้าย melanoma
- สงสัย basal cell carcinoma หรือ SCC
- รอยโรคมีลักษณะแตกต่างจากจุดอื่นอย่างชัดเจน
ชิ้นเนื้อสามารถส่งตรวจ Histopathology เพื่อยืนยันการวินิจฉัย
กระเนื้อ จำเป็นต้องรักษาหรือไม่?
ส่วนใหญ่ ไม่จำเป็นต้องรักษาหากได้รับการวินิจฉัยว่าเป็น กระเนื้อ และไม่มีอาการ สามารถปล่อยไว้ได้โดยไม่เป็นอันตรายผู้ป่วยอาจเลือกกำจัดเมื่อ
- มีอาการคัน
- ระคายเคือง
- เสียดสีกับเสื้อผ้า
- เกี่ยวกับสร้อยหรือเครื่องประดับ
- มีเลือดออกจากการเสียดสี
- รบกวนการโกนหนวดหรือการแต่งหน้า
- ต้องการกำจัดด้วยเหตุผลด้านความสวยงาม
วิธีรักษาและกำจัดกระเนื้อ
ไม่มีวิธีเดียวที่ดีที่สุดสำหรับทุกคนวิธีรักษาขึ้นอยู่กับ
- ขนาด
- ความหนา
- จำนวน
- ตำแหน่ง
- สีผิวของผู้ป่วย
- ความเสี่ยงต่อแผลเป็น
- ความจำเป็นในการส่ง Histopathology
วิธีที่อาจใช้ ได้แก่
- Cryotherapy
- Shave Removal
- Curettage
- Electrocautery
- วิธี Ablative บางชนิด
Cryotherapy สำหรับกระเนื้อ
Cryotherapy เป็นการใช้ความเย็นจัด โดยทั่วไปใช้ Liquid Nitrogen เพื่อทำลายเซลล์ของรอยโรควิธีนี้อาจเหมาะกับกระเนื้อขนาดเล็กหรือตื้นบางชนิด
ข้อดี
- ใช้เวลาทำไม่นาน
- ไม่ต้องมีแผลผ่าตัด
- สามารถรักษารอยโรคขนาดเล็กหลายจุดได้ตามความเหมาะสม
ข้อจำกัด
- รอยโรคหนาอาจตอบสนองไม่สมบูรณ์
- อาจเกิดตุ่มพอง
- อาจเกิดสะเก็ด
- อาจเกิด Hyperpigmentation
- อาจเกิด Hypopigmentation
- บางรอยโรคอาจต้องรักษามากกว่าหนึ่งครั้ง
เนื่องจาก Cryotherapy เป็นการทำลายเนื้อเยื่อ จึงไม่ใช่วิธีที่เหมาะหากจำเป็นต้องเก็บชิ้นเนื้อเพื่อ Histopathology
Shave Removal สำหรับกระเนื้อ
Shave Removal เป็นการใช้ใบมีดผ่าตัดตัดรอยโรคที่นูนขึ้นเหนือผิว หลังจากฉีด Local Anesthesia วิธีนี้อาจเหมาะกับรอยโรคที่นูนหรือหนาบางชนิด
ข้อดี
- นำรอยโรคออกได้ทันที
- โดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องเย็บแผล
- สามารถเก็บเนื้อเยื่อส่ง Histopathology ได้หากเหมาะสม
ข้อจำกัด
- เกิดแผลหลังทำ
- ต้องดูแลแผลจนกว่าจะหาย
- อาจเกิดแผลเป็น
- อาจเกิด Hyperpigmentation หรือ Hypopigmentation
- รอยโรคอาจเหลือหรือกลับเป็นซ้ำหากนำออกไม่หมด
Curettage สำหรับกระเนื้อ
Curettage เป็นการใช้เครื่องมือที่เรียกว่า Curette ขูดรอยโรคออกจากผิวหนังมักใช้กับกระเนื้อที่นูนหรือมีขอบเขตชัดเจนบางกรณีอาจใช้ร่วมกับ Electrocautery หรือวิธีอื่น
ข้อดี
- สามารถนำรอยโรคที่นูนออกได้
- เหมาะกับรอยโรคบางลักษณะ
- สามารถควบคุมระดับของการนำเนื้อเยื่อออกได้
ข้อจำกัด
- อาจต้องใช้ Local Anesthesia
- เกิดแผลหลังทำ
- อาจเกิดแผลเป็นหรือสีผิวเปลี่ยน
- ไม่เหมาะกับรอยโรคที่ยังวินิจฉัยไม่แน่นอนในทุกกรณี
Electrocautery สำหรับกระเนื้อ
Electrocautery ใช้พลังงานไฟฟ้าเพื่อทำลายหรือกำจัดเนื้อเยื่อสามารถใช้เดี่ยว ๆ หรือใช้ร่วมกับ Curettage ตามลักษณะของรอยโรค
ข้อดี
- เหมาะกับรอยโรคบางชนิดที่นูน
- สามารถควบคุมการรักษาบริเวณเฉพาะจุดได้
- อาจใช้ร่วมกับ Curettage ได้
ข้อจำกัด
อาจเกิด
- รอยแดง
- สะเก็ด
- Hyperpigmentation
- Hypopigmentation
- แผลเป็น
การเลือกใช้จึงต้องพิจารณาทั้งชนิดของรอยโรค ตำแหน่ง และสีผิว
Laser สามารถรักษา กระเนื้อ ได้หรือไม่?
Laser บางชนิดสามารถใช้กับกระเนื้อที่ได้รับการวินิจฉัยอย่างชัดเจนในผู้ป่วยที่เหมาะสมอย่างไรก็ตาม ประเด็นสำคัญไม่ใช่ว่า “Laser เครื่องไหนดีที่สุด” แต่คือ รอยโรคนั้นได้รับการวินิจฉัยแน่นอนแล้วหรือไม่การใช้วิธีที่ทำลายเนื้อเยื่อกับรอยโรคที่มีเม็ดสีและยังไม่ทราบการวินิจฉัย อาจทำให้ไม่มีชิ้นเนื้อสำหรับ Histopathology หากสงสัย melanoma หรือมะเร็งผิวหนัง การตรวจวินิจฉัยมีความสำคัญมากกว่าการเลือกวิธีที่ทำให้รอยโรคหายไปเร็วที่สุด
วิธีไหนเหมาะกับกระเนื้อมากที่สุด?
ไม่มีวิธีใดเหมาะกับทุกกรณี
| ลักษณะรอยโรค | วิธีที่อาจพิจารณา | สิ่งที่ควรพิจารณา |
|---|---|---|
| รอยโรคเล็กและค่อนข้างตื้น | Cryotherapy | อาจเกิดสีผิวเปลี่ยน |
| รอยโรคนูน | Shave Removal | มีแผลหลังทำและอาจส่ง Histopathology ได้ |
| รอยโรคหนาและขอบเขตชัด | Curettage ± Electrocautery | ต้องดูแลแผลหลังทำ |
| รอยโรคหลายจุด | ประเมินวิธีตามขนาด ตำแหน่ง และสีผิว | ไม่จำเป็นต้องใช้วิธีเดียวกับทุกจุด |
| การวินิจฉัยไม่แน่นอน | Biopsy | ควรให้ความสำคัญกับ Histopathology |
| รอยโรคที่สงสัยมะเร็งผิวหนัง | Diagnostic Biopsy ที่เหมาะสม | ไม่ควรทำลายรอยโรคเพื่อความสวยงามก่อนวินิจฉัย |
การกำจัดกระเนื้อบนใบหน้า
กระเนื้อบริเวณใบหน้ามักเป็นเหตุผลที่ผู้ป่วยต้องการรักษาด้วยเหตุผลด้านความสวยงามการเลือกวิธีควรพิจารณา
- ขนาด
- ความหนา
- จำนวนรอยโรค
- ตำแหน่ง
- สีผิว
- ความเสี่ยงต่อ PIH
- ความเสี่ยงต่อ Hypopigmentation
- ความเสี่ยงต่อแผลเป็น
โดยเฉพาะผู้ที่มีสีผิวเข้ม การรักษารอยโรคสีน้ำตาลอาจทำให้เกิดรอยสีเข้มหรือสีอ่อนหลังการอักเสบได้ดังนั้นเป้าหมายของการรักษาไม่ควรเป็นเพียงการนำรอยโรคออก แต่ควรพิจารณาผลด้านความสวยงามหลังแผลหายด้วย
กระเนื้อ ในผิวเอเชียและผู้ที่มีสีผิวเข้ม
สำหรับผู้ป่วยในประเทศไทย ประเด็นเรื่องสีผิวหลังการรักษามีความสำคัญหลัง Cryotherapy, Electrocautery, Curettage, Shave Removal หรือการรักษาแบบ Ablative อาจเกิด
- Post-Inflammatory Hyperpigmentation หรือ PIH
- Hypopigmentation
- รอยแดง
- แผลเป็น
ผู้ป่วยบางรายอาจพบว่ารอยโรคหายไปแล้ว แต่เหลือรอยสีที่มองเห็นได้ชัดเป็นเวลาระยะหนึ่งดังนั้นก่อนกำจัดรอยโรคเพื่อความสวยงาม ควรพูดคุยถึงความเสี่ยงเหล่านี้ด้วย
การกำจัดกระเนื้อหลายจุดพร้อมกัน
ผู้ป่วยบางรายมีกระเนื้อจำนวนมาก โดยเฉพาะบริเวณใบหน้า คอ หน้าอก หลัง และลำตัวสามารถพิจารณารักษาหลายจุดได้ แต่จำนวนที่เหมาะสมต่อครั้งขึ้นอยู่กับ
- จำนวนรอยโรค
- ขนาด
- ตำแหน่ง
- วิธีรักษา
- พื้นที่แผลรวม
- ความสามารถในการดูแลแผล
- ความเสี่ยงต่อ PIH และแผลเป็น
การรักษารอยโรคจำนวนมากในครั้งเดียวไม่ได้เหมาะกับผู้ป่วยทุกคน
กระเนื้อ สามารถกลับมาเป็นซ้ำได้หรือไม่?
รอยโรคที่ถูกกำจัดออกอย่างสมบูรณ์อาจไม่กลับมาในรูปแบบเดิม แต่ผู้ป่วยสามารถเกิดกระเนื้อจุดใหม่ในบริเวณอื่นได้เมื่อเวลาผ่านไปหากรอยโรคถูกกำจัดออกไม่หมด อาจยังมีส่วนของรอยโรคเหลืออยู่หรือกลับมานูนขึ้นอีกการเกิดรอยโรคใหม่เมื่ออายุมากขึ้นพบได้และไม่ได้หมายความว่าการรักษาครั้งก่อนล้มเหลว
การกำจัดกระเนื้อเจ็บหรือไม่?
ขึ้นอยู่กับวิธีรักษา Cryotherapy อาจทำให้รู้สึกแสบหรือเจ็บชั่วคราวขณะทำสำหรับ Shave Removal, Curettage หรือ Electrocautery มักใช้ Local Anesthesia เพื่อทำให้บริเวณที่รักษาชาอาจรู้สึกเจ็บหรือแสบช่วงฉีดยาชาชั่วครู่ แต่ระหว่างทำหัตถการบริเวณดังกล่าวควรชาหลังยาชาหมดฤทธิ์อาจมีอาการเจ็บหรือระคายเคืองเล็กน้อยตามชนิดและขนาดของแผล
สามารถเกิดได้หัตถการที่ทำลายหรือนำเนื้อเยื่อผิวหนังออกสามารถทำให้เกิดแผลเป็นหรือสีผิวเปลี่ยนแปลงได้ความเสี่ยงขึ้นอยู่กับ
- วิธีรักษา
- ความลึกของการรักษา
- ขนาดรอยโรค
- ตำแหน่ง
- สีผิว
- การดูแลแผล
- แนวโน้มการเกิด Keloid หรือ Hypertrophic Scar ของแต่ละบุคคล
ไม่มีวิธีใดสามารถรับประกันได้ว่าหลังรักษาจะไม่เหลือรอยเลย
การดูแลหลัง Cryotherapy
หลัง Cryotherapy บริเวณที่รักษาอาจ
- แดง
- บวมเล็กน้อย
- แสบ
- เกิดตุ่มพอง
- เกิดสะเก็ด
ควรดูแลบริเวณดังกล่าวตามคำแนะนำของแพทย์ และไม่ควรแกะสะเก็ดหลังแผลหายอาจเกิดรอยสีเข้มหรือสีอ่อนชั่วคราวหรือถาวรได้ในบางราย
การดูแลแผลหลัง Shave Removal, Curettage หรือ Electrocautery
หลังการรักษาอาจมีแผลตื้นที่ต้องรอให้ผิวสร้างขึ้นใหม่การดูแลทั่วไปอาจประกอบด้วย
- รักษาความสะอาดของแผล
- ใช้ Petroleum Jelly หรือผลิตภัณฑ์ดูแลแผลตามคำแนะนำ
- ปิดแผลด้วยวัสดุปิดแผลที่เหมาะสม
- หลีกเลี่ยงการแกะสะเก็ด
- หลีกเลี่ยงการเสียดสี
- ป้องกันแสงแดดหลังแผลปิด
- สังเกตอาการติดเชื้อ
ระยะเวลาการหายแตกต่างกันตามขนาด ความลึก ตำแหน่ง และวิธีรักษา
สามารถอาบน้ำหลังการกำจัดกระเนื้อได้หรือไม่?
ขึ้นอยู่กับวิธีรักษาและลักษณะของแผลโดยทั่วไปแพทย์จะให้คำแนะนำเฉพาะเกี่ยวกับการทำความสะอาดแผลและการเปลี่ยนวัสดุปิดแผลไม่ควรแช่แผลในน้ำเป็นเวลานานจนกว่าแผลจะหายเพียงพอ
สามารถออกกำลังกายหลังรักษาได้หรือไม่?
หัตถการขนาดเล็กอาจไม่จำเป็นต้องหยุดกิจกรรมเป็นเวลานาน แต่ขึ้นอยู่กับตำแหน่งและขนาดของแผลเหงื่อ การเสียดสี และการเคลื่อนไหวซ้ำ ๆ อาจรบกวนแผลบางตำแหน่งหากรักษาหลายจุดหรือมีแผลขนาดใหญ่ ควรสอบถามแพทย์เกี่ยวกับระยะเวลาที่เหมาะสมก่อนกลับไปออกกำลังกายตามปกติ
สามารถว่ายน้ำหลังรักษาได้หรือไม่?
โดยทั่วไปควรรอจนกว่าแผลจะหายเพียงพอก่อนลง
- สระว่ายน้ำ
- ทะเล
- อ่างน้ำร้อน
- แหล่งน้ำธรรมชาติ
เรื่องนี้มีความสำคัญสำหรับนักท่องเที่ยวที่วางแผนรักษาในกรุงเทพก่อนเดินทางไปทะเลหรือสถานที่ท่องเที่ยวอื่นในประเทศไทย
- สามารถขึ้นเครื่องบินหลังรักษาได้หรือไม่?
การกำจัดกระเนื้อขนาดเล็กโดยทั่วไปไม่ได้เป็นข้อห้ามในการเดินทางด้วยเครื่องบินอย่างไรก็ตาม ควรวางแผนเรื่อง
- การดูแลแผล
- การเปลี่ยนวัสดุปิดแผล
- การติดตามผล
- ผล Histopathology หากมีการส่งตรวจ
ผู้ป่วยต่างชาติที่เดินทางออกจากประเทศไทยไม่นานหลังทำหัตถการควรทราบช่องทางการรับผลและแผนติดตามก่อนเดินทาง
ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น
ผลข้างเคียงขึ้นอยู่กับวิธีรักษาและอาจประกอบด้วย
- ปวดหรือแสบ
- รอยแดง
- บวม
- ตุ่มพอง
- สะเก็ด
- เลือดออก
- การติดเชื้อ
- แผลหายช้า
- Hyperpigmentation
- Hypopigmentation
- แผลเป็น
- Hypertrophic Scar
- Keloid
- รอยโรคเหลืออยู่
- รอยโรคกลับเป็นซ้ำ
ความเสี่ยงและผลด้านความสวยงามแตกต่างกันในแต่ละบุคคล
เมื่อไรควรพบแพทย์แทนที่จะกำจัดรอยโรคทันที?
ควรได้รับการตรวจโดยแพทย์ผิวหนังก่อน หากรอยโรค
- เพิ่งเกิดและโตเร็ว
- เปลี่ยนสี
- มีหลายสี
- ขอบผิดปกติ
- มีรูปร่างไม่สมมาตร
- มีเลือดออกเอง
- เป็นแผลเรื้อรัง
- มีสะเก็ดซ้ำ ๆ
- เจ็บผิดปกติ
- ดูแตกต่างจากรอยโรคอื่นอย่างชัดเจน
- เคยได้รับการรักษาแล้วแต่กลับมาอย่างผิดปกติ
ในสถานการณ์เหล่านี้ เป้าหมายแรกควรเป็น การวินิจฉัย ไม่ใช่การกำจัดเพื่อความสวยงาม
ทำไมไม่ควรกำจัดกระเนื้อด้วยตัวเอง?
ผลิตภัณฑ์หรือวิธีกำจัดรอยโรคด้วยตัวเองมีปัญหาสำคัญคือ ผู้ป่วยอาจวินิจฉัยรอยโรคผิดรอยโรคที่ดูเหมือน กระเนื้อ อาจเป็น
- Melanocytic Nevus
- melanoma
- basal cell carcinoma
- SCC
- Actinic Keratosis
- รอยโรคชนิดอื่น
การใช้สารเคมี การเผา การตัด หรือการทำลายรอยโรคเองอาจทำให้เกิด
- Chemical Burn
- เลือดออก
- การติดเชื้อ
- แผลเป็น
- สีผิวเปลี่ยน
- การวินิจฉัยมะเร็งผิวหนังล่าช้า
สิ่งที่คาดหวังเมื่อพบแพทย์ผิวหนังในกรุงเทพ
การพบแพทย์เพื่อประเมินกระเนื้อควรเริ่มจากการตรวจรอยโรคก่อนเลือกวิธีรักษาขั้นตอนอาจประกอบด้วย
1. ซักประวัติ
แพทย์อาจถามว่ารอยโรคเกิดมานานเท่าไร มีการเปลี่ยนแปลงหรือไม่ มีเลือดออกหรืออาการอื่นหรือไม่
2. ตรวจรอยโรค
ประเมินสี รูปร่าง พื้นผิว ขอบ ความหนา และลักษณะโดยรวม
3. Dermoscopy หากจำเป็น
ใช้เพื่อช่วยแยกกระเนื้อจาก Melanocytic Nevus และรอยโรคที่น่าสงสัยอื่น
4. พิจารณาว่าจำเป็นต้องทำ Biopsy หรือไม่
หากการวินิจฉัยไม่ชัดเจน อาจเลือกวิธีที่สามารถเก็บชิ้นเนื้อส่ง Histopathology ได้
5. เลือกวิธีรักษา
หากยืนยันว่าเป็นรอยโรคชนิดไม่อันตราย จึงพิจารณาวิธีที่เหมาะสมตามขนาด ความหนา ตำแหน่ง จำนวน และสีผิว
กระเนื้อ สำหรับนักท่องเที่ยวและผู้ป่วยต่างชาติในกรุงเทพ
ผู้ป่วยที่เดินทางมาประเทศไทยสามารถเข้ารับการประเมินรอยโรคระหว่างอยู่ในกรุงเทพได้ แต่หากวางแผนกำจัด ควรคำนึงถึงระยะเวลาสำหรับการหายของแผลโดยเฉพาะหากมีแผน
- เดินทางต่อ
- ว่ายน้ำ
- ไปทะเล
- ทำกิจกรรมกลางแจ้ง
- เดินทางออกจากประเทศไทยในเวลาไม่นาน
หากมีการส่ง Histopathology ควรวางแผนช่องทางการรับผลและการติดตามผลก่อนเดินทาง
คำถามที่พบบ่อย
กระเนื้อ คือมะเร็งหรือไม่?
ไม่ กระเนื้อ เป็นรอยโรคผิวหนังชนิดไม่อันตราย แต่รอยโรคบางชนิดที่เป็นมะเร็งสามารถดูคล้ายกันได้
กระเนื้อ ติดต่อหรือไม่?
ไม่ ไม่ใช่โรคติดต่อ
กระเนื้อ เกิดจาก HPV หรือไม่?
ไม่ กระเนื้อ ไม่ได้เกิดจาก HPV ซึ่งแตกต่างจาก Wart
กระเนื้อ จำเป็นต้องรักษาหรือไม่?
ส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องรักษา หากไม่มีอาการและได้รับการวินิจฉัยชัดเจนว่าเป็นรอยโรคชนิดไม่อันตราย
สามารถกำจัดกระเนื้อเพื่อความสวยงามได้หรือไม่?
ได้ หากได้รับการประเมินและยืนยันการวินิจฉัยอย่างเหมาะสมก่อน
วิธีไหนดีที่สุดสำหรับการกำจัดกระเนื้อ?
ไม่มีวิธีเดียวที่ดีที่สุดสำหรับทุกกรณี การเลือกวิธีขึ้นอยู่กับขนาด ความหนา จำนวน ตำแหน่ง สีผิว และความจำเป็นในการส่ง Histopathology
Cryotherapy รักษา กระเนื้อ ได้หรือไม่?
สามารถใช้กับรอยโรคบางชนิด โดยเฉพาะรอยโรคขนาดเล็กหรือตื้น แต่รอยโรคหนาอาจตอบสนองไม่สมบูรณ์
Shave Removal เหมาะกับกระเนื้อหรือไม่?
อาจเหมาะกับรอยโรคที่นูนหรือหนาบางชนิด และมีข้อดีคือสามารถเก็บเนื้อเยื่อส่ง Histopathology ได้หากจำเป็น
Curettage คืออะไร?
เป็นการใช้ Curette ขูดรอยโรคออกจากผิวหนัง และอาจใช้ร่วมกับ Electrocautery
Electrocautery รักษากระเนื้อได้หรือไม่?
สามารถใช้กับรอยโรคบางลักษณะได้ แต่มีความเสี่ยงต่อสีผิวเปลี่ยนและแผลเป็น
Laser สามารถกำจัดกระเนื้อได้หรือไม่?
Laser บางชนิดอาจใช้ได้กับรอยโรคที่ได้รับการวินิจฉัยชัดเจน แต่ไม่ควรใช้ทำลายรอยโรคที่ยังไม่สามารถแยกมะเร็งผิวหนังได้
กระเนื้อ สามารถกลับมาได้หรือไม่?
รอยโรคเดิมอาจเหลือหรือกลับมาได้หากรักษาไม่หมด และสามารถเกิดรอยโรคใหม่บริเวณอื่นได้เมื่อเวลาผ่านไป
การกำจัดทำให้เกิดแผลเป็นหรือไม่?
สามารถเกิดได้ ไม่มีวิธีใดรับประกันว่าจะไม่เกิดแผลเป็นหรือสีผิวเปลี่ยน
หลังรักษาสามารถเกิดรอยดำได้หรือไม่?
ได้ โดยเฉพาะ Post-Inflammatory Hyperpigmentation หรือ PIH ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญในผู้ที่มีสีผิวเข้ม
สามารถเกิดรอยขาวหลัง Cryotherapy ได้หรือไม่?
ได้ Hypopigmentation สามารถเกิดขึ้นหลัง Cryotherapy โดยเฉพาะเมื่อรักษาลึก
สามารถกำจัดหลายจุดพร้อมกันได้หรือไม่?
สามารถพิจารณาได้ แต่ขึ้นอยู่กับจำนวน ตำแหน่ง วิธีรักษา และจำนวนแผลที่ผู้ป่วยต้องดูแลหลังทำ
กระเนื้อบนใบหน้ากำจัดได้หรือไม่?
ได้ แต่ควรเลือกวิธีโดยพิจารณาความเสี่ยงต่อ PIH, Hypopigmentation และแผลเป็น
กระเนื้อ ที่มีเลือดออกอันตรายหรือไม่?
อาจเกิดเลือดออกจากการเสียดสีหรือกระแทกได้ แต่หากเลือดออกเองหรือเกิดซ้ำโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน ควรได้รับการตรวจ
กระเนื้อ สามารถดูคล้าย melanoma ได้หรือไม่?
ได้ โดยเฉพาะรอยโรคที่มีสีเข้ม จึงควรตรวจหากลักษณะผิดปกติหรือการวินิจฉัยไม่แน่นอน
ต้องทำ Biopsy หรือไม่?
ไม่จำเป็นในทุกกรณี แต่หากการวินิจฉัยไม่ชัดเจนหรือมีลักษณะน่าสงสัย อาจจำเป็นต้องทำ Biopsy เพื่อส่ง Histopathology
สามารถกำจัดกระเนื้อด้วยตัวเองได้หรือไม่?
ไม่แนะนำ เพราะอาจวินิจฉัยผิดและทำให้เกิดแผลเป็น การติดเชื้อ หรือทำให้การวินิจฉัยมะเร็งผิวหนังล่าช้า
โรคอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง
-
การตรวจผิวหนังทั่วร่างกาย Full Body Skin Examination การตรวจผิวหนังทั่วร่างกาย คือการตรวจผิวหนังตั้งแต่ศีรษะจรดปลายเท้า เพื่อค้นหาไฝที่มีลักษณะผิดปกติ รอยโรคที่น่าสงสัย ความผิดปกติก่อนเป็นมะเร็ง และมะเร็งผิวหนังในระยะเริ่มต้น

-
การตรวจผิวหนังด้วยกล้อง Dermoscopy Dermoscopy การตรวจผิวหนังด้วยกล้องขยาย เป็นวิธีตรวจที่ไม่ต้องเจาะหรือตัดผิวหนัง ช่วยให้แพทย์ผิวหนังสามารถมองเห็นรายละเอียดของไฝและรอยโรคได้มากกว่าการมองด้วยตาเปล่า

-
ประเมินไฝน่าสงสัย Suspicious Mole Assessment ประเมินความผิกปกติของไฝ คือการตรวจไฝหรือรอยโรคที่มีสีซึ่งมีลักษณะใหม่ เปลี่ยนแปลง ดูผิดปกติ มีเลือดออก คัน หรือดูแตกต่างจากไฝอื่นบนร่างกาย

-
Skin Biopsy (การวินิจฉัย / Diagnosis) Skin Biopsy (การวินิจฉัย / Diagnosis) การตัดชิ้นเนื้อผิวหนังเพื่อการส่งตรวจ เป็นหัตถการขนาดเล็กที่แพทย์ผิวหนังนำเนื้อเยื่อผิวหนังบางส่วนหรือรอยโรคทั้งหมดออก แล้วส่งตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์เพื่อช่วยวินิจฉัยโรคอย่างแม่นยำ






























