รังแคและอาการคันหนังศีรษะ
รังแคและอาการคันหนังศีรษะเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยมาก แต่หนังศีรษะที่มีขุยหรือคันไม่ได้หมายความว่าเป็น “รังแค” เสมอไปรังแคทั่วไปมักทำให้เกิดขุยสีขาวหรือเหลือง คันเล็กน้อย และไม่มีการอักเสบมาก แต่หากอาการเป็นต่อเนื่อง อาจเกิดจาก ผื่นเซ็บเดิร์ม สะเก็ดเงินที่หนังศีรษะ ผื่นภูมิแพ้ ผื่นแพ้สัมผัสรูขุมขนอักเสบ เชื้อราที่หนังศีรษะ เหา หรือการระคายเคืองจากผลิตภัณฑ์ดูแลเส้นผม

ผู้ป่วยจำนวนมากสามารถควบคุมรังแคได้ด้วยแชมพูยาและการดูแลหนังศีรษะอย่างเหมาะสม แต่หากมี รอยแดงมาก ขุยหนา ตุ่มหนอง ปวด เส้นผมหัก ผมร่วงเป็นหย่อม มีสะเก็ดหนา หรือรักษาแล้วไม่ดีขึ้น ควรได้รับการตรวจโดยแพทย์ผิวหนัง เพราะอาจเป็นโรคอื่นที่ต้องใช้วิธีรักษาแตกต่างกัน
สำหรับผู้ที่อาศัยอยู่หรือเดินทางมาในกรุงเทพ อากาศร้อน เหงื่อ การสระผมบ่อย การใส่หมวกกันน็อก และการเปลี่ยนผลิตภัณฑ์ดูแลเส้นผมอาจมีผลต่ออาการ แต่ไม่สามารถใช้ปัจจัยเหล่านี้วินิจฉัยโรคได้
สิ่งสำคัญที่สุดคือการหาสาเหตุของอาการก่อนเปลี่ยนแชมพูหรือใช้ยาซ้ำ ๆ
รังแคคืออะไร?
รังแคเป็นภาวะของหนังศีรษะที่ทำให้เกิดขุยจากเซลล์ผิวหนังที่หลุดออกมากกว่าปกติ
อาการที่พบบ่อย ได้แก่
- ขุยสีขาวหรือเหลือง
- ขุยติดตามเส้นผมหรือเสื้อผ้า
- คันหนังศีรษะเล็กน้อยถึงปานกลาง
- หนังศีรษะอาจแห้งหรือมัน
- ไม่มีรอยแดงมาก
รังแคโดยทั่วไปถือว่าอยู่ในกลุ่มเดียวกับผื่นเซ็บเดิร์ม แต่เป็นรูปแบบที่ไม่รุนแรงและมีการอักเสบน้อยกว่า
รังแค ไม่ได้เกิดจากความสกปรกเพียงอย่างเดียว
ปัจจัยที่เกี่ยวข้องอาจรวมถึง
- การผลิตน้ำมันบนหนังศีรษะ
- การทำงานของเกราะป้องกันผิว
- เชื้อยีสต์ที่อาศัยอยู่ตามธรรมชาติบนผิว
- ความไวของแต่ละบุคคล
- วิธีดูแลเส้นผม
- สภาพแวดล้อม
ทำไมรังแคจึงทำให้คันหนังศีรษะ?
อาการคันเกิดจากการระคายเคืองและการอักเสบของหนังศีรษะ
ในผู้ที่เป็นรังแคหรือผื่นเซ็บเดิร์ม ปัจจัยหลายอย่างอาจทำงานร่วมกัน เช่น
- น้ำมันบนหนังศีรษะ
- เกราะป้องกันผิว
- เชื้อยีสต์ที่อยู่ตามธรรมชาติ
- การตอบสนองต่อการอักเสบของแต่ละคน
ผลที่เกิดขึ้นอาจเป็น
- ขุย
- ระคายเคือง
- แดง
- คัน
การเกาอาจช่วยลดความรู้สึกคันชั่วคราว แต่สามารถทำให้ผิวหนังอักเสบมากขึ้น เกิดแผลถลอก และมีสะเก็ดจากการเกาได้
รังแคกับผื่นเซ็บเดิร์มเหมือนกันไหม?
มีความเกี่ยวข้องกันมาก แต่ไม่เหมือนกันทั้งหมด
รังแค
มักมี
- ขุย
- คันเล็กน้อย
- ไม่มีการอักเสบชัดเจน
- อาการอยู่บริเวณหนังศีรษะเป็นหลัก
ผื่นเซ็บเดิร์ม
มักมี
- รอยแดงหรือสีผิวเปลี่ยน
- ขุยมันหรือขุยสีเหลือง
- คันมากขึ้น
- มีการอักเสบชัดเจน
อาจพบผื่นบริเวณอื่นร่วมด้วย เช่น
- คิ้ว
- ข้างจมูก
- หลังใบหู
- เครา
- หน้าอก
ผื่นเซ็บเดิร์มมักเป็นโรคเรื้อรังที่ดีขึ้นและกลับมาเป็นซ้ำได้ เป้าหมายของการรักษาคือควบคุมอาการ ลดการอักเสบ และลดความถี่ของการกำเริบ ไม่ใช่การรับประกันว่าจะไม่กลับมาอีก
อะไรทำให้คันหนังศีรษะได้บ้าง?
รังแคเป็นเพียงหนึ่งในสาเหตุ
สาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่
- รังแค
- ผื่นเซ็บเดิร์ม
- สะเก็ดเงินที่หนังศีรษะ
- ผื่นภูมิแพ้
- ผื่นแพ้สัมผัส
- ผื่นระคายเคือง
- รูขุมขนอักเสบ
- เชื้อราที่หนังศีรษะ
- เหา
- หนังศีรษะแห้ง
- ปฏิกิริยาจากผลิตภัณฑ์ดูแลเส้นผม
ดังนั้น การรักษาอาการคันให้ได้ผลควรเริ่มจากการค้นหาสาเหตุที่แท้จริง
รังแคกับหนังศีรษะแห้งต่างกันอย่างไร?
ผู้ป่วยมักใช้สองคำนี้แทนกัน แต่จริง ๆ แล้วอาจเป็นคนละภาวะ
หนังศีรษะแห้งหรือระคายเคืองอาจเกิดจาก
- สระผมบ่อยเกินไป
- แชมพูที่รุนแรง
- ผลิตภัณฑ์ที่ทำให้ผิวแห้ง
- การทำเคมีกับเส้นผม
- ผื่นระคายเคือง
- ผื่นภูมิแพ้
ขณะที่รังแคสามารถเกิดได้แม้หนังศีรษะจะมีความมันมาก
หากหนังศีรษะมันและมีขุยพร้อมกัน ผื่นเซ็บเดิร์มอาจเป็นสาเหตุที่ควรนึกถึง
รังแคกับสะเก็ดเงินที่หนังศีรษะต่างกันอย่างไร?
สะเก็ดเงินที่หนังศีรษะมักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นรังแครุนแรง
ลักษณะที่อาจพบ ได้แก่
- ผื่นเป็นปื้นขอบเขตชัด
- ขุยหนา
- ขุยสีขาวเงิน
- คันมาก
- รอยอักเสบสีแดง ม่วง น้ำตาล หรือคล้ำตามสีผิว
- ขุยลามเลยแนวไรผม
- ผื่นหลังใบหู
- ผื่นบริเวณท้ายทอย
ลักษณะที่ทำให้นึกถึงสะเก็ดเงินมากกว่ารังแค
- ขุยหนากว่า
- ผื่นขอบชัดกว่า
- ผื่นลามออกนอกแนวผม
- มีสะเก็ดเงินบริเวณข้อศอกหรือเข่า
- มีความผิดปกติของเล็บ เช่น เล็บเป็นหลุม
บางคนอาจมีลักษณะคาบเกี่ยวระหว่างสะเก็ดเงินและผื่นเซ็บเดิร์มได้
รังแคกับเชื้อราที่หนังศีรษะต่างกันอย่างไร?
เชื้อราที่หนังศีรษะเป็นโรคติดเชื้อจริง และแตกต่างจากรังแค
อาจมีอาการ
- ขุย
- คัน
- เส้นผมหัก
- ผมร่วงเป็นหย่อม
- มีจุดดำจากเส้นผมหัก
- มีสะเก็ด
- เจ็บ
- หนังศีรษะอักเสบมากในบางราย
ความแตกต่างนี้สำคัญ เพราะเชื้อราที่รากผมมักต้องรักษาด้วย ยาต้านเชื้อราชนิดรับประทาน ไม่สามารถรักษาด้วยแชมพูรังแคอย่างเดียวได้
หากมีขุยร่วมกับผมร่วงเป็นหย่อมหรือเส้นผมหัก ไม่ควรรักษาเป็นรังแคโดยอัตโนมัติ
ผลิตภัณฑ์ดูแลเส้นผมทำให้คันหรือมีขุยได้ไหม?
ได้
ผลิตภัณฑ์บางชนิดสามารถทำให้เกิดทั้งการระคายเคืองและการแพ้
ตัวกระตุ้นอาจเป็น
- แชมพู
- ครีมนวดผม
- น้ำยาย้อมผม
- น้ำยาฟอกสีผม
- น้ำยายืดผม
- ผลิตภัณฑ์จัดแต่งทรงผม
- สเปรย์ฉีดผม
- ครีมหรือเจลแต่งผม
- น้ำหอม
- สารกันเสีย
แม้แต่การล้างแชมพูออกไม่หมดก็อาจทำให้หนังศีรษะระคายเคืองและคันได้
ผื่นแพ้สัมผัสที่หนังศีรษะ
หากแพ้ส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์ดูแลเส้นผม อาจมีอาการ
- คันมาก
- แสบ
- แดง
- บวม
- มีขุย
- มีน้ำเหลือง
- ผื่นตามแนวไรผม
- ผื่นหลังใบหู
- ผื่นบริเวณเปลือกตาหรือใบหน้า
หากอาการเกิดหลังเปลี่ยนน้ำยาย้อมผม แชมพู ครีมนวด หรือผลิตภัณฑ์จัดแต่งทรงผม ควรพิจารณาการแพ้ผลิตภัณฑ์
ผู้ที่เป็นซ้ำอาจต้องตรวจหาสารก่อภูมิแพ้เฉพาะราย
ผื่นระคายเคืองที่หนังศีรษะ
ไม่ใช่ทุกปฏิกิริยาจากผลิตภัณฑ์จะเกิดจากการแพ้
สารเคมีบางชนิดสามารถทำลายผิวหนังโดยตรงได้ เช่น
- น้ำยาฟอกสีผม
- น้ำยาย้อมผมที่มีความเข้มข้นสูง
- น้ำยายืดผม
- การสระด้วยผลิตภัณฑ์รุนแรงซ้ำ ๆ
- ผลิตภัณฑ์ที่มีกรด
- ผลิตภัณฑ์ที่มีแอลกอฮอล์สูง
หากเป็นผื่นระคายเคือง อาการแสบและเจ็บอาจเด่นกว่าคัน
หากเกิดตุ่มน้ำ แผลเปิด หรือบวมมากหลังทำเคมีกับเส้นผม ควรพบแพทย์
รูขุมขนอักเสบทำให้คันหนังศีรษะได้ไหม?
ได้
รูขุมขนอักเสบอาจทำให้เกิด
- ตุ่มแดง
- ตุ่มหนอง
- คัน
- เจ็บ
- กดเจ็บ
- มีสะเก็ด
สาเหตุอาจเป็น
- เชื้อแบคทีเรีย
- เชื้อยีสต์
- การอักเสบชนิดอื่น
จึงไม่ควรใช้ยาปฏิชีวนะกับตุ่มบนหนังศีรษะทุกชนิด
หากเป็นซ้ำ ควรหาสาเหตุก่อนใช้ยาปฏิชีวนะหลายรอบ
เหาดูคล้ายรังแคได้ไหม?
บางครั้งอาจดูคล้ายกัน
รังแคและเหาสามารถทำให้คันหนังศีรษะได้ แต่ไข่เหาจะติดแน่นกับเส้นผมและไม่หลุดง่ายเหมือนขุยรังแค
อาการที่อาจพบ ได้แก่
- คันมาก
- มีรอยเกา
- มองเห็นตัวเหา
- ไข่เหาติดกับเส้นผม
- อาการมากบริเวณหลังใบหูและท้ายทอย
รังแคทำให้ผมร่วงไหม?
รังแคทั่วไปไม่ได้ทำลายรากผมโดยตรง
แต่หากมีการอักเสบมากหรือเการุนแรง อาจทำให้ผมร่วงชั่วคราวเพิ่มขึ้นได้
สะเก็ดเงินที่หนังศีรษะก็สามารถทำให้ผมร่วงชั่วคราวได้ในผู้ที่มีการอักเสบหรือขุยหนามาก
หากมีผมร่วงมาก ควรประเมินโรคอื่นร่วมด้วย โดยเฉพาะเมื่อพบ
- ผมร่วงเป็นหย่อม
- เส้นผมหัก
- ตุ่มหนอง
- ปวด
- มีสะเก็ดหนา
- รูเปิดของรูขุมขนหายไป
- หนังศีรษะมันวาวคล้ายแผลเป็น
ทำไมรังแคจึงกลับมาเป็นซ้ำ?
รังแคและผื่นเซ็บเดิร์มมีแนวโน้มกลับมาเป็นซ้ำได้
ไม่ได้หมายความว่าการรักษาครั้งก่อนล้มเหลว
ผู้ป่วยบางคนอาการดีขึ้นขณะรักษา แต่กลับมาเป็นอีกเมื่อหยุดการรักษา
ปัจจัยที่อาจเกี่ยวข้อง ได้แก่
- ความไวของผิวแต่ละคน
- การผลิตน้ำมันบนหนังศีรษะ
- แนวโน้มการอักเสบ
- วิธีดูแลเส้นผม
- ความร้อน
- เหงื่อ
- ผลิตภัณฑ์ที่ระคายเคือง
- ความเครียดในบางคน
ผู้ที่เป็นซ้ำบ่อยอาจต้องใช้แชมพูยาเป็นระยะเพื่อควบคุมโรคในระยะยาว
อากาศร้อนและชื้นในกรุงเทพทำให้รังแคแย่ลงไหม?
สภาพอากาศอาจมีผลต่ออาการ แต่ไม่ได้หมายความว่าความชื้นเป็นสาเหตุโดยตรงของรังแคทุกคน
การใช้ชีวิตในกรุงเทพอาจทำให้เกิด
- เหงื่อมาก
- สระผมบ่อยขึ้น
- หนังศีรษะมันมากขึ้น
- อยู่ในห้องปรับอากาศเป็นเวลานาน
- ใส่หมวกหรือหมวกกันน็อกบ่อย
- ใช้ผลิตภัณฑ์จัดแต่งทรงผมมากขึ้น
ความร้อนอาจกระตุ้นผื่นเซ็บเดิร์มในบางราย
แต่ไม่ควรสรุปว่าขุยเรื้อรังเกิดจากอากาศเพียงอย่างเดียว เพราะสะเก็ดเงิน เชื้อรา ผื่นภูมิแพ้ และผื่นแพ้สัมผัสก็สามารถเกิดได้เช่นกัน
แพทย์วินิจฉัยรังแคและอาการคันหนังศีรษะอย่างไร?
โดยทั่วไปเริ่มจากการตรวจหนังศีรษะอย่างละเอียด
แพทย์อาจประเมิน
- ชนิดของขุย
- ขุยมันหรือแห้ง
- ระดับการอักเสบ
- ตำแหน่งที่เป็น
- แนวไรผม
- หลังใบหู
- คิ้วและใบหน้า
- ลักษณะเส้นผม
- เส้นผมหัก
- ตุ่มหนอง
- สะเก็ด
- บริเวณผมร่วง
ผื่นเซ็บเดิร์มส่วนใหญ่สามารถวินิจฉัยจากลักษณะ การกระจาย และประวัติของอาการได้
รังแคต้องตรวจทางห้องปฏิบัติการไหม?
โดยทั่วไปไม่จำเป็น
รังแคและผื่นเซ็บเดิร์มที่มีลักษณะชัดเจนมักวินิจฉัยจากการตรวจได้
อาจพิจารณาตรวจเพิ่มเติมหากวินิจฉัยไม่ชัดเจน
การตรวจเชื้อรา
อาจพิจารณาเมื่อมี
- ผมร่วงเป็นหย่อม
- เส้นผมหัก
- ขุยมาก
- สงสัยเชื้อราที่หนังศีรษะ
การเพาะเชื้อแบคทีเรีย
อาจพิจารณาเมื่อมี
- ตุ่มหนองเป็นซ้ำ
- มีหนองไหล
- สงสัยการติดเชื้อแบคทีเรีย
- เคยใช้ยาปฏิชีวนะแล้วไม่ดีขึ้น
การตรวจชิ้นเนื้อ
แทบไม่จำเป็นในรังแคทั่วไป
อาจพิจารณาเมื่อ
- การวินิจฉัยไม่ชัดเจน
- ต้องแยกสะเก็ดเงินออกจากโรคอักเสบชนิดอื่น
- สงสัยโรคหนังศีรษะอักเสบที่ผิดปกติ
รังแครักษาอย่างไร?
เป้าหมายของการรักษาคือ
- ลดขุย
- ลดคัน
- ลดการระคายเคือง
- ลดการอักเสบ
ในผู้ที่เป็นรังแคไม่รุนแรง แชมพูยามักเพียงพอ
ส่วนประกอบที่อาจพบในแชมพูยารักษารังแค ได้แก่
- คีโตโคนาโซล
- ซีลีเนียมซัลไฟด์
- ซิงก์ไพริไทโอน
- กรดซาลิไซลิก
- กำมะถัน
- น้ำมันดินจากถ่านหิน
ส่วนประกอบแต่ละชนิดออกฤทธิ์แตกต่างกัน ดังนั้นแชมพูที่เหมาะกับคนหนึ่งอาจไม่ใช่ตัวเลือกที่เหมาะที่สุดสำหรับอีกคน
ใช้แชมพูรักษารังแคอย่างไรให้ถูกต้อง?
สาเหตุหนึ่งที่ทำให้แชมพูยาเหมือนไม่ได้ผลคือใช้ไม่ถูกวิธี
หลักทั่วไป ได้แก่
- ทาแชมพูลงบนหนังศีรษะ ไม่ใช่เฉพาะเส้นผม
- นวดเบา ๆ บริเวณที่มีอาการ
- ทิ้งไว้ตามเวลาที่ระบุสำหรับผลิตภัณฑ์นั้น
- ล้างออกให้หมด
- ใช้ตามความถี่ที่แนะนำ
เมื่ออาการดีขึ้น อาจลดความถี่ลงเพื่อใช้ป้องกันการกำเริบหากเหมาะสม
แชมพูยาบางชนิดต้องสัมผัสหนังศีรษะเป็นเวลาหลายนาทีก่อนล้างออก
จึงควรทำตามฉลากหรือคำแนะนำของแพทย์
ควรสระผมบ่อยแค่ไหน?
ไม่มีความถี่เดียวที่เหมาะกับทุกคน
ควรพิจารณาจาก
- ความมันของหนังศีรษะ
- ลักษณะเส้นผม
- พฤติกรรมการใช้ผลิตภัณฑ์
- ความรุนแรงของรังแค
- ชนิดของแชมพูยา
ผู้ที่มีเส้นผมตรง เส้นเล็ก หรือหนังศีรษะมันอาจเหมาะกับการสระบ่อยกว่า
ผู้ที่มีผมหยิกมาก ผมแห้ง หรือเส้นผมสูญเสียความชุ่มชื้นง่ายอาจไม่เหมาะกับการสระบ่อยเกินไป
การรักษาควรปรับให้เหมาะกับเส้นผมและหนังศีรษะของแต่ละคน
ถ้าแชมพูรังแคไม่พอควรทำอย่างไร?
หากผื่นเซ็บเดิร์มมีการอักเสบหรือคันมาก แพทย์อาจพิจารณาเพิ่มยาสำหรับหนังศีรษะ เช่น
- แชมพูต้านเชื้อราชนิดยา
- ยาต้านเชื้อราสำหรับหนังศีรษะ
- ยาสเตียรอยด์ชนิดทาในช่วงสั้น
- ยาลดการอักเสบชนิดอื่น
ยาสเตียรอยด์สามารถช่วยลดอาการคันและการอักเสบได้ดี แต่ควรใช้ในความแรงและระยะเวลาที่เหมาะสม เพราะการใช้มากเกินไปหรือนานเกินไปอาจทำให้ผิวหนังบางได้
ถ้าเป็นสะเก็ดเงินที่หนังศีรษะรักษาอย่างไร?
หากอาการที่คิดว่าเป็นรังแคแท้จริงเกิดจากสะเก็ดเงิน การรักษาอาจประกอบด้วย
- ยาช่วยลดขุย
- ยาสเตียรอยด์ชนิดทา
- ยาที่เกี่ยวข้องกับวิตามินดี
- แชมพูยา
- ยาลดการอักเสบชนิดอื่น
- ยาที่ออกฤทธิ์ทั่วร่างกายในผู้ที่เป็นมาก
ดังนั้น หากมี “รังแค” รุนแรงและไม่ตอบสนองต่อแชมพูทั่วไป ควรประเมินการวินิจฉัยใหม่
หากเป็นเชื้อราที่หนังศีรษะรักษาอย่างไร?
เชื้อราที่รากผมมักต้องใช้ยาต้านเชื้อราชนิดรับประทาน
แชมพูรังแคเพียงอย่างเดียวมักไม่เพียงพอ เพราะเชื้ออยู่ลึกเข้าไปในเส้นผมและรากผม
ควรนึกถึงเชื้อราโดยเฉพาะเมื่อมี
- เส้นผมหัก
- ผมร่วงเป็นหย่อม
- หนังศีรษะอักเสบมาก
- ขุยร่วมกับผมร่วง
หนังศีรษะคันควรหลีกเลี่ยงอะไร?
ควรหลีกเลี่ยง
- การเการุนแรง
- การแกะขุยหนา
- น้ำร้อนจัด
- ผลิตภัณฑ์ที่มีกลิ่นแรงหากทำให้ระคายเคือง
- เปลี่ยนผลิตภัณฑ์หลายอย่างพร้อมกัน
- ใช้กรดหรือสารเคมีรุนแรงบนหนังศีรษะเอง
- ใช้ยาปฏิชีวนะซ้ำโดยไม่มีการวินิจฉัย
- ใช้หวีหรือแปรงร่วมกันหากสงสัยเหาหรือเชื้อรา
ควรล้างแชมพูออกให้หมดทุกครั้ง เพราะผลิตภัณฑ์ตกค้างอาจทำให้คันและระคายเคืองได้
รักษารังแคนานแค่ไหนจึงจะดีขึ้น?
อาการมักค่อย ๆ ดีขึ้น ไม่ได้หายทันที
อาการคันอาจลดลงก่อนที่ขุยจะหายหมด
หากใช้การรักษาที่เหมาะสมอย่างถูกต้องแล้วอาการยังคงอยู่ สิ่งสำคัญคือ ทบทวนการวินิจฉัย มากกว่าการใช้ผลิตภัณฑ์รักษารังแคที่แรงขึ้นเรื่อย ๆ
รังแครักษาให้หายขาดถาวรได้ไหม?
รังแคสามารถควบคุมได้ดีในผู้ป่วยจำนวนมาก แต่มีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำ โดยเฉพาะเมื่อเกี่ยวข้องกับผื่นเซ็บเดิร์ม
เป้าหมายของการรักษาคือ
- ควบคุมอาการในช่วงกำเริบ
- ลดคัน
- ลดการอักเสบ
- ลดขุย
- หาวิธีรักษาเพื่อป้องกันการกลับเป็นซ้ำ
- ลดความถี่ของการกำเริบ
จึงไม่ควรรับประกันว่าการรักษาจะทำให้รังแคไม่กลับมาอีกตลอดชีวิต
เมื่อไรควรพบแพทย์ผิวหนัง?
ควรพิจารณาพบแพทย์หากมี
- รังแครุนแรง
- คันเรื้อรังแม้รักษาแล้ว
- หนังศีรษะแดงมาก
- ผื่นหรือขุยหนา
- ผื่นลามเลยแนวไรผม
- ตุ่มหนอง
- ปวดหรือกดเจ็บ
- มีสะเก็ดหรือหนองไหล
- ผมร่วงเป็นหย่อม
- เส้นผมหัก
- ผมร่วงมากผิดปกติ
- อาการหลังย้อมผมหรือทำเคมี
- หนังศีรษะอักเสบเป็นซ้ำ
- ไม่แน่ใจว่าเป็นรังแคจริงหรือไม่
สัญญาณที่บ่งชี้ว่าอาจไม่ใช่รังแคทั่วไป
ควรได้รับการประเมินเร็วหากมี
- ผมร่วงลุกลามเร็ว
- หนังศีรษะบวมและเจ็บ
- ตุ่มหนองขนาดใหญ่หรือมีหนองมาก
- ไข้ร่วมกับหนังศีรษะอักเสบ
- กดเจ็บมาก
- มีสะเก็ดหนาจำนวนมาก
- มีแผลเปิด
- ใบหน้าบวมมากหลังย้อมผม
- หนังศีรษะเรียบมันวาวและรูขุมขนหายไป
- การอักเสบลุกลามอย่างรวดเร็ว
อาการเหล่านี้ไม่ใช่ลักษณะปกติของรังแค และอาจเกิดจากการติดเชื้อ ผื่นแพ้รุนแรง หรือโรคผมร่วงอักเสบชนิดอื่น
เมื่อมาพบแพทย์เรื่องรังแคและคันหนังศีรษะในกรุงเทพ จะได้รับการตรวจอย่างไร?
แพทย์อาจสอบถาม
- มีอาการมานานเท่าไร
- อาการเป็นตลอดหรือเป็น ๆ หาย ๆ
- หนังศีรษะมันหรือแห้ง
- เคยใช้แชมพูอะไร
- สระผมบ่อยแค่ไหน
- เคยย้อมหรือทำเคมีกับเส้นผมหรือไม่
- ใช้ผลิตภัณฑ์จัดแต่งทรงผมอะไร
- เคยใช้ยาจากแพทย์หรือไม่
- มีผมร่วงหรือเส้นผมหักหรือไม่
- มีผื่นที่บริเวณอื่นหรือไม่
- มีประวัติสะเก็ดเงินหรือผื่นภูมิแพ้หรือไม่
- มีประวัติสัมผัสผู้ที่เป็นเชื้อราหรือเหาหรือไม่
การตรวจอาจรวมถึง
- หนังศีรษะ
- แนวไรผม
- หลังใบหู
- คิ้ว
- ใบหน้า
- เส้นผม
- เล็บ
- ผิวหนังบริเวณอื่นตามความเหมาะสม
ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถวินิจฉัยได้จากการตรวจ
การตรวจเชื้อรา เพาะเชื้อแบคทีเรีย ตรวจภูมิแพ้ หรือการตรวจชิ้นเนื้อจะทำเมื่อมีข้อบ่งชี้เท่านั้น
สำหรับนักท่องเที่ยว ผู้พำนักชาวต่างชาติ หรือผู้ป่วยจากต่างประเทศที่มารักษาในกรุงเทพ หากมีรูปถ่ายช่วงที่อาการกำเริบ รายชื่อแชมพู หรือยาที่เคยใช้ ควรนำมาด้วยเพื่อช่วยในการวินิจฉัย
คำถามที่พบบ่อย
รังแคเกิดจากอะไร?
เกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน เช่น น้ำมันบนหนังศีรษะ เกราะป้องกันผิว เชื้อยีสต์ที่อาศัยบนผิวตามธรรมชาติ และความไวของแต่ละคน ไม่ได้เกิดจากความสกปรกเพียงอย่างเดียว
ทำไมรังแคทำให้คัน?
การระคายเคืองและการอักเสบของหนังศีรษะสามารถกระตุ้นอาการคัน และการเกาสามารถทำให้การอักเสบมากขึ้น
รังแคเป็นเชื้อราหรือไม่?
ไม่ใช่โรคเชื้อราแบบเดียวกับเชื้อราที่หนังศีรษะ แม้เชื้อยีสต์ที่อยู่ตามธรรมชาติบนผิวจะมีส่วนเกี่ยวข้องกับการเกิดรังแคและผื่นเซ็บเดิร์ม
รังแคติดต่อไหม?
ไม่ติดต่อ
รังแคเกิดจากความสกปรกหรือไม่?
ไม่ใช่ การดูแลเส้นผมอาจมีผลต่ออาการ แต่ความสกปรกไม่ใช่สาเหตุหลักของรังแค
รังแคกับผื่นเซ็บเดิร์มเหมือนกันไหม?
อยู่ในกลุ่มโรคเดียวกัน แต่ผื่นเซ็บเดิร์มมักมีการอักเสบชัดเจนกว่า และสามารถเกิดนอกหนังศีรษะได้
รังแคกับหนังศีรษะแห้งต่างกันอย่างไร?
หนังศีรษะแห้งอาจเกิดจากการระคายเคือง ผื่นภูมิแพ้ หรือการทำความสะอาดมากเกินไป ส่วนรังแคสามารถเกิดในผู้ที่มีหนังศีรษะมันได้
จะรู้ได้อย่างไรว่าเป็นรังแคหรือสะเก็ดเงิน?
สะเก็ดเงินมักมีขุยหนา ผื่นขอบเขตชัด และอาจลามเลยแนวไรผม รวมถึงอาจมีผื่นบริเวณอื่นของร่างกายร่วมด้วย
จะรู้ได้อย่างไรว่าหนังศีรษะคันเกิดจากเชื้อรา?
หากมีเส้นผมหัก ผมร่วงเป็นหย่อม ขุย และการอักเสบมาก ควรสงสัยเชื้อรา แต่บางรายต้องตรวจหาเชื้อเพื่อยืนยัน
ทำไมคันหลังสระผม?
อาจเกิดจากการระคายเคือง ล้างแชมพูไม่หมด หรือแพ้ส่วนประกอบในผลิตภัณฑ์
น้ำยาย้อมผมทำให้คันหนังศีรษะได้ไหม?
ได้ สามารถเกิดได้ทั้งจากการแพ้และการระคายเคือง
ทำไมหนังศีรษะมันและคัน?
ผื่นเซ็บเดิร์มเป็นหนึ่งในสาเหตุที่พบบ่อย แต่รูขุมขนอักเสบ สะเก็ดเงิน หรือการระคายเคืองก็เป็นไปได้
ทำไมคันหนังศีรษะแต่ไม่มีรังแค?
อาจเกิดจากผื่นแพ้สัมผัส เหา รูขุมขนอักเสบ ผื่นภูมิแพ้ หรือโรคอักเสบชนิดอื่น
ทำไมรังแคกลับมาเป็นซ้ำ?
รังแคและผื่นเซ็บเดิร์มเป็นโรคที่มีแนวโน้มกลับมาเป็นซ้ำ ผู้ป่วยบางรายจึงต้องใช้แชมพูยาเป็นระยะเพื่อควบคุมโรค
ความเครียดทำให้รังแคแย่ลงไหม?
อาจกระตุ้นอาการในบางราย แต่ไม่ควรสรุปว่ารังแคเรื้อรังเกิดจากความเครียดเพียงอย่างเดียว
เหงื่อทำให้รังแคแย่ลงไหม?
ความร้อนและเหงื่ออาจทำให้หนังศีรษะระคายเคืองหรือผื่นเซ็บเดิร์มกำเริบในบางคน
อากาศกรุงเทพทำให้รังแคแย่ลงไหม?
อากาศร้อน เหงื่อ และการเปลี่ยนพฤติกรรมดูแลเส้นผมอาจมีผลต่ออาการ แต่ไม่ใช่สาเหตุเดียวของรังแค
รังแคทำให้ผมร่วงไหม?
โดยทั่วไปไม่ทำให้รากผมเสียถาวร แต่การอักเสบและการเการุนแรงอาจทำให้ผมร่วงชั่วคราวเพิ่มขึ้น
ทำไมมีตุ่มบนหนังศีรษะร่วมกับรังแค?
อาจมีรูขุมขนอักเสบหรือโรคอักเสบชนิดอื่นร่วมด้วย
ตุ่มบนหนังศีรษะต้องใช้ยาปฏิชีวนะไหม?
ไม่จำเป็นทุกกรณี ต้องตรวจว่าสาเหตุเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย เชื้อยีสต์ หรือการอักเสบชนิดอื่น
ควรใช้แชมพูอะไรสำหรับรังแค?
แชมพูยามีหลายชนิด เช่น คีโตโคนาโซล ซีลีเนียมซัลไฟด์ ซิงก์ไพริไทโอน กรดซาลิไซลิก กำมะถัน และน้ำมันดินจากถ่านหิน การเลือกใช้ขึ้นอยู่กับลักษณะหนังศีรษะและความรุนแรงของโรค
ควรทิ้งแชมพูยาไว้บนหนังศีรษะนานแค่ไหน?
ขึ้นอยู่กับผลิตภัณฑ์ แชมพูยาบางชนิดต้องสัมผัสหนังศีรษะเป็นเวลาหลายนาทีก่อนล้างออก ควรทำตามคำแนะนำของผลิตภัณฑ์หรือแพทย์
เป็นรังแคควรสระผมทุกวันไหม?
ขึ้นอยู่กับความมันของหนังศีรษะ ลักษณะเส้นผม และชนิดของแชมพูที่ใช้ ไม่จำเป็นต้องใช้ความถี่เดียวกันทุกคน
ควรเการังแคออกไหม?
ไม่ควร การเกาแรงสามารถทำให้ผิวหนังอักเสบ เกิดแผล และเพิ่มผมร่วงชั่วคราว
รังแครักษาหายถาวรได้ไหม?
สามารถควบคุมได้ดี แต่มีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำ โดยเฉพาะในผู้ที่เป็นผื่นเซ็บเดิร์ม
เมื่อไรควรพบแพทย์เรื่องรังแค?
ควรพบแพทย์หากอาการรุนแรง เป็นเรื้อรัง มีรอยแดงมาก ปวด ตุ่มหนอง ขุยหนา ผมร่วง หรือรักษาอย่างเหมาะสมแล้วไม่ดีขึ้น
แนวทางภาพประกอบและข้อความอธิบายภาพ
โรคอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง
-
โรคหนังศีรษะ Scalp Disorders โรคของหนังศีรษะเป็นหนึ่งในปัญหาที่พบได้บ่อยในคลินิกผิวหนัง อาการอาจมีตั้งแต่ คัน มีขุย แดง มัน เป็นตุ่ม ตุ่มหนอง เจ็บ แสบ มีสะเก็ด ผมร่วง หรือผมบางเป็นหย่อม

-
รังแคและผื่นลอก Seborrheic Dermatitis ผื่นเซ็บเดิร์ม เป็นโรคผิวหนังอักเสบที่พบบ่อย ทำให้เกิดอาการแดง ลอก เป็นขุย มีรังแค และบางรายอาจมีอาการคันร่วมด้วย

-
สะเก็ดเงิน Psoriasis โรคสะเก็ดเงิน (Psoriasis) เป็นโรคผิวหนังอักเสบเรื้อรังที่เกี่ยวข้องกับความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน โดยมักแสดงอาการทางผิวหนัง แต่สามารถเกิดขึ้นบริเวณ เล็บและข้อ ได้เช่นกัน

-
ผื่นแพ้สัมผัส Contact Dermatitis Contact Dermatitis หรือ ผื่นแพ้สัมผัส / ผื่นระคายเคืองจากการสัมผัส เป็นผื่นผิวหนังอักเสบที่เกิดหลังผิวสัมผัสกับสารบางชนิด
































