โรคหนังศีรษะ
โรคของหนังศีรษะเป็นหนึ่งในปัญหาที่พบได้บ่อยในคลินิกผิวหนัง อาการอาจมีตั้งแต่ คัน มีขุย แดง มัน เป็นตุ่ม ตุ่มหนอง เจ็บ แสบ มีสะเก็ด ผมร่วง หรือผมบางเป็นหย่อม

โรคบางชนิดเป็นภาวะไม่อันตรายและรบกวนเพียงเล็กน้อย เช่น รังแค แต่บางโรค เช่น เชื้อราที่หนังศีรษะ รูขุมขนอักเสบรุนแรง หรือโรคผมร่วงชนิดมีแผลเป็น อาจต้องได้รับการรักษาโดยแพทย์เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนและการสูญเสียเส้นผมถาวร
สิ่งสำคัญคือโรคหลายชนิดมีลักษณะคล้ายกัน รังแค ผื่นเซ็บเดิร์ม สะเก็ดเงิน ผื่นภูมิแพ้ เชื้อรา และรูขุมขนอักเสบ ล้วนทำให้คันและมีขุยได้ ส่วนผมร่วงก็อาจเกิดได้จากหลายโรค
ดังนั้น หากอาการเป็นต่อเนื่อง รุนแรง หรือมีผมร่วงร่วมด้วย ควรตรวจหาสาเหตุให้ชัดเจนก่อนเลือกการรักษา
โรคของหนังศีรษะคืออะไร?
คำว่าโรคของหนังศีรษะเป็นคำกว้าง ๆ ที่หมายถึงความผิดปกติหลายชนิดซึ่งเกิดกับผิวหนังและรากผมบริเวณหนังศีรษะ
หนังศีรษะประกอบด้วย
- ผิวหนัง
- รูขุมขน
- ต่อมไขมัน
- ต่อมเหงื่อ
- เส้นเลือด
- เส้นประสาท
ความผิดปกติอาจเกิดจาก
- การอักเสบ
- การสร้างขุยมากผิดปกติ
- การติดเชื้อ
- รูขุมขนอักเสบ
- ความผิดปกติของภูมิคุ้มกัน
- การแพ้หรือระคายเคือง
- ความผิดปกติของวงจรเส้นผม
- การทำลายรากผมและเกิดแผลเป็น
อาการของโรคหนังศีรษะที่พบบ่อย
ผู้ป่วยอาจมีอาการอย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่างร่วมกัน เช่น
- รังแค
- ขุยสีขาวหรือเหลือง
- คันหนังศีรษะ
- หนังศีรษะแดง
- หนังศีรษะมัน
- มีขุยหนา
- มีสะเก็ด
- มีตุ่มหรือตุ่มหนอง
- เจ็บ
- กดเจ็บ
- แสบ
- มีเลือดออกจากการเกา
- ผมร่วง
- เส้นผมหัก
- ผมร่วงเป็นหย่อม
- ผมบาง
- มีกลิ่นผิดปกติ
- มีแผลเปิด
- หนังศีรษะเรียบไม่มีผม
- หนังศีรษะมันเงาคล้ายแผลเป็น
รูปแบบของอาการร่วมกันช่วยให้แพทย์แยกโรคได้
ตัวอย่างเช่น ขุยละเอียดร่วมกับคันเล็กน้อยให้ข้อมูลต่างจากตุ่มหนองที่เจ็บร่วมกับผมร่วง
โรคหนังศีรษะที่พบบ่อย
1. รังแค
รังแคเป็นหนึ่งในปัญหาหนังศีรษะที่พบได้บ่อยที่สุด
มักมีอาการ
- ขุยสีขาวหรือเหลือง
- คันเล็กน้อย
- มีขุยกระจายทั่วหนังศีรษะ
- ไม่มีรอยแดงชัดเจนหรือมีเพียงเล็กน้อย
โดยทั่วไปถือเป็นรูปแบบที่ไม่รุนแรงของผื่นเซ็บเดิร์ม
รังแคไม่ใช่โรคอันตราย แต่สามารถรบกวนคุณภาพชีวิตและทำให้เสียความมั่นใจได้
รังแคเกิดจากอะไร?
ปัจจัยที่เกี่ยวข้อง ได้แก่
- การผลิตน้ำมันของผิวหนัง
- การทำงานของเกราะป้องกันผิว
- เชื้อยีสต์ที่อาศัยอยู่ตามธรรมชาติบนผิว
- ความไวของแต่ละบุคคล
- สภาพอากาศ
- พฤติกรรมการดูแลหนังศีรษะ
รังแคไม่ได้เกิดจากความสกปรกเพียงอย่างเดียว
รังแครักษาอย่างไร?
มักใช้แชมพูยาที่ช่วย
- ลดเชื้อยีสต์
- ลดขุย
- ลดการอักเสบ
- ลดความมัน
หากใช้แชมพูทั่วไปแล้วไม่ดีขึ้น หรือมีรอยแดงมาก ขุยหนา หรือผมร่วง ควรตรวจหาสาเหตุอื่น
2. ผื่นเซ็บเดิร์มที่หนังศีรษะ
ผื่นเซ็บเดิร์มเป็นโรคอักเสบเรื้อรังหรือเป็น ๆ หาย ๆ บริเวณที่มีต่อมไขมันจำนวนมาก
บนหนังศีรษะอาจมี
- ขุย
- ขุยสีขาวหรือเหลือง
- หนังศีรษะแดง
- คัน
- ลักษณะมันหรือแห้ง
อาจพบร่วมกับผื่นบริเวณ
- คิ้ว
- ข้างจมูก
- เครา
- หลังใบหู
- ช่องหู
- หน้าอก
โรคนี้มีแนวโน้มกลับมาเป็นซ้ำได้ และไม่ใช่โรคที่รักษาครั้งเดียวแล้วไม่กลับมาอีกเสมอไป
รังแคกับผื่นเซ็บเดิร์มเหมือนกันไหม?
มีความเกี่ยวข้องกัน แต่ไม่เหมือนกันเสียทีเดียว
รังแคมักมีขุยโดยไม่มีการอักเสบมาก
ผื่นเซ็บเดิร์มมักมีรอยแดง อักเสบ หรือมีผื่นร่วมบริเวณใบหน้าและหู
รักษาผื่นเซ็บเดิร์มอย่างไร?
แนวทางอาจประกอบด้วย
- แชมพูต้านเชื้อรา
- ยาลดการอักเสบสำหรับหนังศีรษะ
- ยาลดขุย
- การดูแลหนังศีรษะอย่างอ่อนโยน
บางรายอาจต้องใช้การรักษาแบบประคับประคองต่อเนื่องเพื่อลดการกลับมาเป็นซ้ำ
3. สะเก็ดเงินที่หนังศีรษะ
สะเก็ดเงินเป็นโรคอักเสบที่เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกัน
ลักษณะที่พบบ่อย ได้แก่
- ผื่นหนา
- ขอบเขตชัด
- ขุยหนา
- ขุยสีขาวเงิน
- คัน
- ผื่นลามเลยแนวไรผม
- ผื่นหลังใบหู
- ผื่นบริเวณท้ายทอย
ในผู้ที่มีผิวเข้ม รอยอักเสบอาจดูเป็นสีม่วง น้ำตาล หรือคล้ำ มากกว่าสีแดงสด
สะเก็ดเงินกับรังแคต่างกันอย่างไร?
สะเก็ดเงินมักมี
- ขุยหนากว่า
- ขอบเขตชัดกว่า
- การอักเสบมากกว่า
- อาจพบผื่นบริเวณอื่นของร่างกาย
แพทย์อาจตรวจเพิ่มเติมที่
- ข้อศอก
- เข่า
- เล็บ
- หลังใบหู
- รอยพับตามร่างกาย
รักษาสะเก็ดเงินที่หนังศีรษะอย่างไร?
แนวทางอาจรวมถึง
- ยาสเตียรอยด์ชนิดทา
- ยาที่เกี่ยวข้องกับวิตามินดี
- แชมพูยา
- ยาลดขุย
- ยาทาชนิดอื่น
- การรักษาด้วยแสงในบางราย
- ยาที่ออกฤทธิ์ทั่วร่างกายในผู้ที่เป็นมาก
เนื่องจากเส้นผมทำให้ทายายาก ยาในรูปแบบน้ำ โลชั่น โฟม หรือแชมพูอาจใช้สะดวกกว่ายาขี้ผึ้ง
4. รูขุมขนอักเสบที่หนังศีรษะ
รูขุมขนอักเสบเป็นการอักเสบบริเวณรากผม
อาจมี
- ตุ่มแดง
- ตุ่มหนอง
- คัน
- เจ็บ
- กดเจ็บ
- มีสะเก็ด
- มีรอยเกา
สาเหตุอาจเกี่ยวข้องกับ
- เชื้อแบคทีเรีย
- เชื้อยีสต์
- การอักเสบ
- การระคายเคือง
- โรคของรูขุมขนบางชนิด
ตุ่มที่หนังศีรษะทุกเม็ดต้องใช้ยาปฏิชีวนะไหม?
ไม่จำเป็น
ตุ่มที่เกิดรอบรูขุมขนอาจไม่ได้เกิดจากเชื้อแบคทีเรียเสมอไป
การใช้ยาปฏิชีวนะซ้ำโดยไม่ทราบสาเหตุอาจไม่ได้ผลและเพิ่มปัญหาเชื้อดื้อยา
หากมีตุ่มหนองเป็นซ้ำ กระจายกว้าง เจ็บมาก หรือมีผมร่วงร่วมด้วย ควรได้รับการประเมินเพิ่มเติม
5. เชื้อราที่หนังศีรษะ
เชื้อราที่หนังศีรษะพบได้บ่อยในเด็ก แต่ผู้ใหญ่ก็สามารถเป็นได้
ลักษณะที่อาจพบ ได้แก่
- ผื่นเป็นขุย
- เส้นผมหัก
- ผมร่วงเป็นหย่อม
- มีจุดดำจากเส้นผมหัก
- คัน
- หนังศีรษะอักเสบ
- มีสะเก็ด
บางรายอาจมีการอักเสบรุนแรงจนเกิดก้อนนูน บวม เจ็บ และมีหนอง
เชื้อราที่หนังศีรษะวินิจฉัยอย่างไร?
อาจใช้การตรวจ
- ขูดขุย
- ตรวจเส้นผม
- ตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์
- เพาะเชื้อรา
- ตรวจด้วยแสงเฉพาะในบางกรณี
ใช้แชมพูอย่างเดียวรักษาเชื้อราที่หนังศีรษะได้ไหม?
โดยทั่วไปไม่เพียงพอ
เชื้อราสามารถอยู่ลึกถึงรากผม จึงมักต้องใช้ยาต้านเชื้อราชนิดรับประทาน
แชมพูอาจช่วยลดการแพร่กระจายของเชื้อบนผิว แต่ไม่ใช่การรักษาหลัก
6. ผื่นภูมิแพ้ที่หนังศีรษะ
ผื่นภูมิแพ้สามารถเกิดที่หนังศีรษะและทำให้
- คัน
- แดง
- แห้ง
- มีขุย
- มีรอยเกา
- ผิวหนาขึ้นจากการเกาเรื้อรัง
ผู้ป่วยบางรายอาจมีผื่นบริเวณอื่นร่วมด้วย เช่น
- ใบหน้า
- คอ
- แขน
- ขา
- ข้อพับ
การเกาอย่างต่อเนื่องสามารถทำลายเกราะป้องกันผิวและเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อนได้
7. ผื่นแพ้สัมผัสจากผลิตภัณฑ์เกี่ยวกับเส้นผม
ผลิตภัณฑ์ดูแลเส้นผมบางชนิดสามารถทำให้เกิดผื่นแพ้ได้
ตัวกระตุ้นอาจเป็น
- น้ำยาย้อมผม
- น้ำหอม
- สารกันเสีย
- น้ำยายืดผม
- ผลิตภัณฑ์จัดแต่งทรงผม
- แชมพู
- ครีมนวดผม
อาการอาจมี
- คันมาก
- แดง
- บวม
- แสบ
- มีน้ำเหลือง
- ผื่นตามแนวไรผม
- ผื่นหลังใบหู
- ผื่นที่หน้าผาก คอ หรือเปลือกตา
หากสงสัยผื่นแพ้ อาจพิจารณาตรวจหาสารก่อภูมิแพ้เฉพาะราย
8. ผื่นระคายเคืองที่หนังศีรษะ
ไม่ใช่ทุกปฏิกิริยาจากผลิตภัณฑ์จะเป็นการแพ้
สารเคมีบางชนิดสามารถระคายเคืองผิวหนังโดยตรง เช่น
- น้ำยาฟอกสีผม
- น้ำยาย้อมผมที่แรง
- น้ำยายืดหรือดัดผม
- การสระผมบ่อยเกินไป
- สารทำความสะอาดที่รุนแรง
- ผลิตภัณฑ์ที่มีกรดหรือแอลกอฮอล์เข้มข้น
อาการอาจมี
- แสบ
- เจ็บ
- แดง
- ลอก
- มีตุ่มน้ำ
- เกิดแผล
หากมีตุ่มน้ำ ปวดมาก หรือเกิดแผลเปิดหลังใช้สารเคมี ควรพบแพทย์
9. ผมร่วงเป็นหย่อม
ผมร่วงเป็นหย่อมทำให้เกิดบริเวณผมร่วงผิวเรียบโดยไม่เกิดแผลเป็น
ลักษณะสำคัญ ได้แก่
- ผมร่วงเป็นวงกลมหรือวงรี
- ผิวหนังเรียบ
- ไม่มีขุยมาก
- ไม่มีการอักเสบชัดเจน
- อาจมีเส้นผมสั้นหรือหักตามขอบ
โรคนี้เกิดจากความผิดปกติของภูมิคุ้มกัน ไม่ใช่การติดเชื้อ
10. ผมบางจากพันธุกรรม
ผมบางจากพันธุกรรมในผู้ชายและผู้หญิงมักเกิดแบบค่อยเป็นค่อยไป
อาจมี
- ผมบางบริเวณหน้าผากด้านข้าง
- ผมบางบริเวณกระหม่อม
- แนวผมถอยในผู้ชาย
- รอยแสกกว้างขึ้นในผู้หญิง
- เส้นผมเล็กลงเรื่อย ๆ
โดยทั่วไปจะไม่มี
- ขุยหนา
- หนอง
- สะเก็ด
- ปวดรุนแรง
หากมีการอักเสบร่วมกับผมร่วง ควรคิดถึงโรคอื่นเพิ่มเติม
11. ผมร่วงทั่วศีรษะจากวงจรเส้นผมผิดปกติ
ภาวะนี้ทำให้ผมร่วงเพิ่มขึ้นทั่วหนังศีรษะ
ปัจจัยกระตุ้นอาจรวมถึง
- ไข้
- การเจ็บป่วยรุนแรง
- การผ่าตัด
- หลังคลอด
- น้ำหนักลดเร็ว
- การขาดสารอาหาร
- ความเครียดทางร่างกาย
- ยาบางชนิด
หนังศีรษะมักดูปกติ และผมจะร่วงแบบกระจาย ไม่ได้เกิดเป็นหย่อมชัดเจน
12. ผมร่วงชนิดมีแผลเป็น
ผมร่วงชนิดมีแผลเป็นเป็นกลุ่มโรคที่ทำลายรากผมอย่างถาวร
เป็นภาวะสำคัญที่ควรวินิจฉัยเร็ว เพราะเมื่อรากผมถูกทำลายแล้ว เส้นผมอาจไม่สามารถงอกกลับได้
สัญญาณเตือน ได้แก่
- มองไม่เห็นรูเปิดของรูขุมขน
- หนังศีรษะเรียบมันเงา
- แสบ
- ปวด
- หนังศีรษะแดงต่อเนื่อง
- มีขุยรอบรูขุมขน
- มีตุ่มหนอง
- แนวผมถอยร่น
- ผมร่วงเป็นหย่อมที่ดูเหมือนแผลเป็น
หากสงสัย ควรได้รับการตรวจโดยแพทย์ผิวหนังเร็ว
13. เหาที่ศีรษะ
เหาสามารถทำให้คันหนังศีรษะมาก
ลักษณะที่อาจพบ ได้แก่
- คันต่อเนื่อง
- รอยเกา
- พบตัวเหาบนเส้นผม
- ไข่เหาติดแน่นกับเส้นผม
- พบบ่อยบริเวณท้ายทอยและหลังใบหู
ไข่เหาแตกต่างจากรังแคตรงที่ติดแน่นกับเส้นผมและไม่หลุดง่าย
ทำไมหนังศีรษะถึงคัน?
สาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่
- รังแค
- ผื่นเซ็บเดิร์ม
- สะเก็ดเงิน
- ผื่นภูมิแพ้
- ผื่นแพ้สัมผัส
- เชื้อรา
- เหา
- รูขุมขนอักเสบ
- หนังศีรษะแห้ง
- การระคายเคืองจากผลิตภัณฑ์
อาการคันเพียงอย่างเดียวไม่สามารถบอกโรคได้แน่นอน
ทำไมหนังศีรษะถึงมีขุย?
สาเหตุอาจเป็น
- รังแค
- ผื่นเซ็บเดิร์ม
- สะเก็ดเงิน
- ผื่นภูมิแพ้
- เชื้อราที่หนังศีรษะ
- ผื่นระคายเคือง
ลักษณะของขุยสามารถช่วยในการวินิจฉัยได้
ขุยเล็กและกระจายอาจพบในรังแค
ขุยหนาและมีขอบเขตชัดอาจพบในสะเก็ดเงิน
หากมีขุยร่วมกับเส้นผมหัก ควรคิดถึงเชื้อราที่หนังศีรษะ
ทำไมมีตุ่มหรือสิวบนหนังศีรษะ?
ตุ่มบนหนังศีรษะอาจเกิดจาก
- รูขุมขนอักเสบ
- การอักเสบคล้ายสิว
- เชื้อแบคทีเรีย
- เชื้อยีสต์
- ถุงน้ำใต้ผิวหนังอักเสบ
- การแพ้หรือระคายเคือง
หากตุ่มเจ็บ มีหนองซ้ำ หรือทำให้เกิดผมร่วง ควรได้รับการตรวจ
โรคหนังศีรษะทำให้ผมร่วงได้ไหม?
ได้ แต่สาเหตุของผมร่วงแตกต่างกันในแต่ละโรค
อาจเกิดจาก
- การอักเสบ
- การเกา
- การติดเชื้อ
- ภูมิคุ้มกันผิดปกติ
- วงจรเส้นผมผิดปกติ
- การทำลายรากผม
ผื่นเซ็บเดิร์มและสะเก็ดเงินโดยทั่วไปไม่ทำให้รากผมถูกทำลายถาวร แต่การอักเสบและการเการุนแรงอาจทำให้ผมร่วงชั่วคราวได้
เชื้อราที่หนังศีรษะสามารถทำให้ผมร่วงเป็นหย่อม
ส่วนโรคผมร่วงชนิดมีแผลเป็นสามารถทำลายรากผมถาวรได้
ดังนั้น ผมร่วงร่วมกับหนังศีรษะอักเสบควรได้รับการประเมินอย่างละเอียด
แพทย์วินิจฉัยโรคหนังศีรษะอย่างไร?
การตรวจมักเริ่มจากการซักประวัติและตรวจหนังศีรษะอย่างละเอียด
แพทย์อาจประเมิน
- ตำแหน่งของขุย
- สีของหนังศีรษะ
- ความหนาของผื่น
- ลักษณะเส้นผม
- ความหนาแน่นของเส้นผม
- รูเปิดของรูขุมขน
- ตุ่มหนอง
- สะเก็ด
- บริเวณผมร่วง
- คิ้วและผิวหน้า
- เล็บ
- ผื่นบริเวณอื่นของร่างกาย
อาจใช้กล้องขยายตรวจหนังศีรษะและเส้นผม เพื่อช่วยแยกโรคที่มีลักษณะคล้ายกัน
ต้องตรวจอะไรเพิ่มเติมบ้าง?
ไม่ใช่ทุกคนที่ต้องตรวจทางห้องปฏิบัติการ
การตรวจเชื้อรา
อาจพิจารณาเมื่อสงสัยเชื้อราที่หนังศีรษะ
สามารถตรวจจาก
- ขุย
- เส้นผม
- บริเวณที่ผมร่วง
การเพาะเชื้อแบคทีเรีย
อาจพิจารณาเมื่อ
- มีตุ่มหนองจำนวนมาก
- เป็นซ้ำ
- มีน้ำหรือหนองไหล
- เคยใช้ยาปฏิชีวนะแล้วไม่ดีขึ้น
- สงสัยเชื้อดื้อยา
การตรวจชิ้นเนื้อหนังศีรษะ
อาจพิจารณาเมื่อ
- การวินิจฉัยไม่ชัดเจน
- สงสัยผมร่วงชนิดมีแผลเป็น
- ผมร่วงลุกลาม
- มีการอักเสบผิดปกติ
- รักษาแล้วไม่ตอบสนองตามที่ควร
การตรวจเลือด
มักพิจารณาในกรณีผมร่วง มากกว่าการตรวจรังแคหรือสะเก็ดเงินทั่วไป
อาจตรวจตามความเหมาะสม เช่น
- ภาวะขาดธาตุเหล็ก
- โรคไทรอยด์
- ภาวะขาดสารอาหาร
- โรคทางระบบอื่น
วิธีรักษาโรคหนังศีรษะ
ไม่มีวิธีรักษาเพียงแบบเดียวที่ใช้ได้กับทุกโรค
การรักษาต้องขึ้นอยู่กับสาเหตุ
แชมพูยา
แชมพูยามีประโยชน์ในโรคที่มีขุยหลายชนิด
ส่วนประกอบของยาแต่ละชนิดอาจช่วย
- ลดเชื้อยีสต์
- ลดขุย
- ลดการอักเสบ
- ลดความมัน
มักใช้ใน
- รังแค
- ผื่นเซ็บเดิร์ม
- สะเก็ดเงินบางราย
ข้อจำกัดคือแชมพูเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอสำหรับผื่นหนา การติดเชื้อลึก หรือโรคผมร่วงอักเสบ
ยาทาลดการอักเสบ
ยาสเตียรอยด์ชนิดทาสามารถช่วยลดการอักเสบใน
- ผื่นเซ็บเดิร์ม
- สะเก็ดเงิน
- ผื่นภูมิแพ้
ยาสำหรับหนังศีรษะอาจอยู่ในรูป
- น้ำยา
- โลชั่น
- โฟม
- เจล
- แชมพู
รูปแบบเหล่านี้ทาผ่านเส้นผมได้ง่ายกว่ายาขี้ผึ้ง
หากใช้ยาสเตียรอยด์แรงเกินไปหรือนานเกินไป อาจทำให้ผิวหนังบาง จึงควรใช้ตามคำแนะนำของแพทย์
ยาต้านเชื้อรา
แชมพูต้านเชื้อราสามารถช่วยควบคุมรังแคและผื่นเซ็บเดิร์มได้
แต่หากเป็นเชื้อราที่รากผมจริง มักต้องใช้ยาต้านเชื้อราชนิดรับประทาน เพราะยาทาอย่างเดียวเข้าไม่ถึงบริเวณที่ติดเชื้อได้เพียงพอ
ยาปฏิชีวนะ
ควรใช้เมื่อมีหลักฐานหรือมีความเป็นไปได้สูงว่าเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย
ไม่ควรใช้กับตุ่มทุกชนิดบนหนังศีรษะโดยอัตโนมัติ
การรักษาอาจเป็น
- ยาปฏิชีวนะชนิดทา
- ยาปฏิชีวนะชนิดรับประทาน
- การเลือกยาตามผลเพาะเชื้อ
การรักษาสะเก็ดเงินที่หนังศีรษะ
ขึ้นอยู่กับความรุนแรงและว่ามีสะเก็ดเงินบริเวณอื่นร่วมด้วยหรือไม่
ทางเลือกอาจมี
- ยาลดขุย
- ยาสเตียรอยด์ชนิดทา
- ยาที่เกี่ยวข้องกับวิตามินดี
- แชมพูยา
- ยาทาชนิดอื่น
- การรักษาด้วยแสง
- ยาที่ออกฤทธิ์ทั่วร่างกายในผู้ที่เป็นมาก
การรักษาผมร่วงจากโรคหนังศีรษะ
การรักษาผมร่วงต้องอาศัยการวินิจฉัยก่อน
เพราะแต่ละโรคต้องรักษาต่างกัน
ตัวอย่างเช่น
- ผมร่วงเป็นหย่อมอาจต้องใช้ยาที่ออกฤทธิ์ต่อระบบภูมิคุ้มกัน
- ผมบางจากพันธุกรรมอาจใช้ยากระตุ้นการเจริญของเส้นผม
- ผมร่วงทั่วศีรษะต้องค้นหาปัจจัยกระตุ้น
- ผมร่วงชนิดมีแผลเป็นต้องควบคุมการอักเสบเพื่อป้องกันการทำลายรากผมเพิ่ม
ดังนั้นการเลือก “ยาปลูกผม” โดยไม่รู้ชนิดของผมร่วงอาจไม่ตรงกับสาเหตุ
ควรดูแลหนังศีรษะอย่างไร?
- สระผมให้เหมาะกับสภาพหนังศีรษะและเส้นผม
- หลีกเลี่ยงการเการุนแรง
- ไม่แกะขุยแรง ๆ
- ล้างแชมพูออกให้หมด
- หลีกเลี่ยงสารเคมีที่ไม่จำเป็น
- หยุดผลิตภัณฑ์ที่ทำให้ระคายเคืองชัดเจน
- ไม่บีบตุ่มหนองซ้ำ ๆ
- ไม่ใช้หวีร่วมกับผู้อื่นหากสงสัยเชื้อราหรือเหา
- ป้องกันหนังศีรษะจากแดดหากมีผมบาง
- ใช้ยาตามระยะเวลาที่แพทย์แนะนำ
อากาศในกรุงเทพมีผลต่อโรคหนังศีรษะไหม?
อากาศร้อนและชื้นของกรุงเทพอาจทำให้อาการบางอย่างเป็นมากขึ้นในบางคน
เช่น
- เหงื่อออกมาก
- หนังศีรษะมัน
- คัน
- รูขุมขนอักเสบ
- การอับชื้นจากหมวกหรือหมวกกันน็อก
- การสะสมของผลิตภัณฑ์บนหนังศีรษะ
แต่สภาพอากาศเพียงอย่างเดียวไม่สามารถบอกว่าเป็นโรคอะไร
หนังศีรษะที่มีขุยในกรุงเทพอาจยังเกิดจากรังแค สะเก็ดเงิน เชื้อรา ผื่นภูมิแพ้ หรือโรคอื่นได้
เมื่อไรควรพบแพทย์ผิวหนัง?
ควรพิจารณาพบแพทย์หากมี
- คันหนังศีรษะเรื้อรัง
- รังแครุนแรงหรือเป็นซ้ำบ่อย
- ขุยหนา
- ตุ่มหนอง
- ตุ่มเจ็บ
- หนังศีรษะแดงต่อเนื่อง
- สะเก็ด
- ผมร่วง
- เส้นผมหัก
- ผมร่วงเป็นหย่อม
- รักษาด้วยผลิตภัณฑ์ทั่วไปแล้วไม่ดีขึ้น
- ติดเชื้อซ้ำ
- ผื่นลามออกนอกหนังศีรษะ
- ไม่แน่ใจว่าเป็นโรคอะไร
อาการเตือนที่ควรได้รับการตรวจเร็ว
ควรพบแพทย์โดยเร็วหากมี
- ผมร่วงลุกลามอย่างรวดเร็ว
- หนังศีรษะบวมและเจ็บมาก
- ก้อนอักเสบขนาดใหญ่มีหนอง
- มีไข้ร่วมกับการติดเชื้อที่หนังศีรษะ
- มีสะเก็ดหรือหนองจำนวนมาก
- เจ็บมาก
- มีแผลเปิด
- ใบหน้าบวม
- ผมร่วงร่วมกับหนังศีรษะมันวาวคล้ายแผลเป็น
- มองไม่เห็นรูเปิดของรูขุมขน
- การอักเสบลุกลามรวดเร็ว
การติดเชื้อราที่อักเสบรุนแรงหรือโรคผมร่วงชนิดมีแผลเป็นอาจทำให้เกิดการสูญเสียรากผมถาวรได้หากรักษาล่าช้า
เมื่อมาพบแพทย์เรื่องโรคหนังศีรษะในกรุงเทพ จะได้รับการตรวจอย่างไร?
แพทย์มักเริ่มจากการซักประวัติ เช่น
- เริ่มมีอาการเมื่อใด
- อาการหลักคือคัน ขุย เจ็บ หรือผมร่วง
- เป็นตลอดเวลาหรือเป็น ๆ หาย ๆ
- ใช้แชมพูอะไร
- ใช้ผลิตภัณฑ์จัดแต่งทรงผมหรือไม่
- เคยย้อม ฟอก ยืด หรือดัดผมหรือไม่
- เคยใช้ยาอะไร
- เคยติดเชื้อบริเวณหนังศีรษะหรือไม่
- รูปแบบผมร่วงเป็นอย่างไร
- มีประวัติผมร่วงในครอบครัวหรือไม่
- เพิ่งเจ็บป่วยหรือไม่
- ใช้ยาอะไรอยู่
- มีโรคผิวหนังอื่นหรือไม่
การตรวจอาจดู
- ชนิดของขุย
- ตำแหน่งที่เป็น
- รูขุมขน
- เส้นผมหัก
- ตุ่มหนอง
- รอยแดง
- การติดเชื้อ
- บริเวณผมบาง
- ลักษณะของแผลเป็น
การตรวจเพิ่มเติมจะทำเมื่อมีข้อบ่งชี้
สำหรับนักท่องเที่ยว ผู้พำนักชาวต่างชาติ หรือผู้ป่วยที่เดินทางมาจากต่างประเทศ หากมีรูปถ่ายเดิม ผลตรวจ หรือรายชื่อยาที่เคยใช้ ควรนำมาด้วยเพื่อช่วยในการประเมิน
คำถามที่พบบ่อย
โรคหนังศีรษะที่พบบ่อยมีอะไรบ้าง?
ได้แก่ รังแค ผื่นเซ็บเดิร์ม สะเก็ดเงิน ผื่นภูมิแพ้ รูขุมขนอักเสบ เชื้อราที่หนังศีรษะ เหา ผมร่วงเป็นหย่อม ผมบางจากพันธุกรรม และผมร่วงชนิดมีแผลเป็น
ทำไมหนังศีรษะคันตลอดเวลา?
อาจเกิดจากรังแค ผื่นเซ็บเดิร์ม สะเก็ดเงิน ผื่นภูมิแพ้ ผื่นแพ้สัมผัส รูขุมขนอักเสบ เหา หรือเชื้อรา
รังแคเป็นเชื้อราหรือไม่?
รังแคเกี่ยวข้องกับเชื้อยีสต์ที่อาศัยอยู่ตามธรรมชาติบนผิว แต่ไม่เหมือนกับเชื้อราที่หนังศีรษะซึ่งเป็นโรคติดเชื้อ
รังแคกับผื่นเซ็บเดิร์มเหมือนกันไหม?
มีความเกี่ยวข้องกัน รังแคมักเป็นรูปแบบที่ไม่รุนแรงและมีการอักเสบน้อยกว่า
จะแยกรังแคกับสะเก็ดเงินอย่างไร?
สะเก็ดเงินมักมีผื่นหนา ขอบชัด และขุยหนากว่า และอาจพบผื่นที่ข้อศอก เข่า หู หรือเล็บร่วมด้วย
สะเก็ดเงินที่หนังศีรษะทำให้ผมร่วงไหม?
อาจมีผมร่วงชั่วคราวได้จากการอักเสบ ขุยหนา หรือการเกา แต่โดยทั่วไปไม่ได้ทำลายรากผมถาวร
ทำไมมีตุ่มบนหนังศีรษะ?
อาจเกิดจากรูขุมขนอักเสบ การอักเสบคล้ายสิว เชื้อแบคทีเรีย เชื้อยีสต์ ถุงน้ำใต้ผิวหนัง หรือการระคายเคือง
รูขุมขนอักเสบต้องใช้ยาปฏิชีวนะไหม?
ไม่จำเป็นทุกกรณี ต้องพิจารณาก่อนว่าสาเหตุเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย เชื้อรา หรือการอักเสบชนิดอื่น
เชื้อราที่หนังศีรษะมีลักษณะอย่างไร?
อาจมีขุย ผมร่วงเป็นหย่อม เส้นผมหัก จุดดำ คัน หรือหนังศีรษะอักเสบ
เชื้อราที่หนังศีรษะใช้แชมพูอย่างเดียวได้ไหม?
โดยทั่วไปไม่ได้ เพราะเชื้ออยู่ลึกถึงรากผม มักต้องใช้ยาต้านเชื้อราชนิดรับประทาน
เชื้อราที่หนังศีรษะติดต่อไหม?
ติดต่อได้ และอาจแพร่ผ่านการสัมผัสหรือของใช้ที่ปนเปื้อน
ผู้ใหญ่เป็นเชื้อราที่หนังศีรษะได้ไหม?
ได้ แม้จะพบในเด็กมากกว่า
ทำไมหนังศีรษะมันและมีขุย?
ผื่นเซ็บเดิร์มเป็นสาเหตุที่พบได้บ่อย แต่สะเก็ดเงินหรือโรคอื่นก็เป็นไปได้
ทำไมหนังศีรษะแห้งและมีขุย?
อาจเกิดจากรังแค ผื่นภูมิแพ้ สะเก็ดเงิน การระคายเคือง หรือการสระผมมากเกินไป
น้ำยาย้อมผมทำให้เกิดโรคหนังศีรษะได้ไหม?
ได้ สามารถทำให้เกิดทั้งผื่นแพ้และผื่นระคายเคือง
ความเครียดทำให้โรคหนังศีรษะแย่ลงไหม?
อาจกระตุ้นโรคอักเสบบางชนิด เช่น สะเก็ดเงินหรือผื่นเซ็บเดิร์ม แต่ไม่ใช่สาเหตุเพียงอย่างเดียว
ทำไมมีรังแคแล้วผมร่วง?
การอักเสบหรือการเการุนแรงอาจทำให้ผมร่วงชั่วคราวได้ แต่หากผมร่วงมากควรตรวจหาสาเหตุอื่น
โรคหนังศีรษะอะไรทำให้ผมร่วงถาวร?
โรคผมร่วงชนิดมีแผลเป็นสามารถทำลายรากผมถาวรได้
จะรู้ได้อย่างไรว่าผมร่วงเป็นชนิดมีแผลเป็น?
อาจพบหนังศีรษะมันวาว รูเปิดของรูขุมขนหายไป มีรอยแดง ขุยรอบรูขุมขน แสบ ปวด หรือตุ่มหนอง
โรคหนังศีรษะทุกชนิดต้องตรวจชิ้นเนื้อไหม?
ไม่จำเป็น ส่วนใหญ่สามารถวินิจฉัยได้จากการตรวจ แต่บางกรณีที่สงสัยผมร่วงชนิดมีแผลเป็นหรือวินิจฉัยไม่ชัดเจนอาจต้องตรวจชิ้นเนื้อ
หนังศีรษะระคายเคืองควรหยุดสระผมหรือไม่?
ไม่จำเป็นเสมอไป ความถี่ในการสระควรปรับให้เหมาะกับโรคและสภาพเส้นผม การไม่สระเลยอาจทำให้ขุยและความมันสะสมมากขึ้น
เมื่อไรควรพบแพทย์เรื่องรังแค?
ควรพบแพทย์หากรังแครุนแรง เป็นเรื้อรัง มีรอยแดงมาก มีอาการเจ็บ มีผมร่วง หรือใช้ผลิตภัณฑ์ทั่วไปแล้วไม่ดีขึ้น
แนวทางภาพประกอบและข้อความอธิบายภาพ
โรคอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง
-
รังแคและอาการคันหนังศีรษะ Dandruff & Scalp Itch รังแคและอาการคันหนังศีรษะเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยมาก แต่หนังศีรษะที่มีขุยหรือคันไม่ได้หมายความว่าเป็น “รังแค” เสมอไปรังแคทั่วไปมักทำให้เกิดขุยสีขาวหรือเหลือง คันเล็กน้อย และไม่มีการอักเสบมาก แต่หากอาการเป็นต่อเนื่อง อาจเกิดจาก ผื่นเซ็บเดิร์ม สะเก็ดเงินที่หนังศีรษะ ผื่นภูมิแพ้ ผื่นแพ้สัมผัสรูขุมขนอักเสบ เชื้อราที่หนังศีรษะ เหา หรือการระคายเคืองจากผลิตภัณฑ์ดูแลเส้นผม

-
รังแคและผื่นลอก Seborrheic Dermatitis ผื่นเซ็บเดิร์ม เป็นโรคผิวหนังอักเสบที่พบบ่อย ทำให้เกิดอาการแดง ลอก เป็นขุย มีรังแค และบางรายอาจมีอาการคันร่วมด้วย

-
สะเก็ดเงิน Psoriasis โรคสะเก็ดเงิน (Psoriasis) เป็นโรคผิวหนังอักเสบเรื้อรังที่เกี่ยวข้องกับความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน โดยมักแสดงอาการทางผิวหนัง แต่สามารถเกิดขึ้นบริเวณ เล็บและข้อ ได้เช่นกัน

-
โรคเชื้อราที่ผิวหนัง Fungal Skin Infections โรคเชื้อราที่ผิวหนังเป็นหนึ่งในสาเหตุที่พบบ่อยของผื่นคัน ผื่นลอก ผิวเป็นวง ผิวเปลี่ยนสี หรือผื่นที่เป็นเรื้อรังไม่หายขาด เชื้อราสามารถเกิดได้เกือบทุกส่วนของร่างกาย ตั้งแต่ลำตัว ขาหนีบ เท้า มือ หนังศีรษะ ไปจนถึงเล็บ
































