ผมร่วงมากผิดปกติ
การเห็นเส้นผมหลุดออกมามากกว่าปกติขณะสระผม หวีผม บนหมอน หรือบนพื้น อาจทำให้กังวลว่าจะเกิดศีรษะล้าน แต่ภาวะผมร่วงมากผิดปกติไม่ได้หมายความว่าจะสูญเสียเส้นผมอย่างถาวรเสมอไป

สาเหตุที่พบบ่อยอย่างหนึ่งคือ ภาวะผมร่วงระยะพัก ซึ่งเกิดจากเส้นผมจำนวนมากเข้าสู่ระยะพักและหลุดร่วงในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน มักเกิดภายหลังการเจ็บป่วย ไข้สูง การผ่าตัด การคลอดบุตร น้ำหนักลดอย่างรวดเร็ว ความเครียด การขาดสารอาหาร หรือการเปลี่ยนแปลงของยาบางชนิด
อย่างไรก็ตาม ผมร่วงมากอาจเกิดจากภาวะขาดธาตุเหล็ก ความผิดปกติของต่อมไทรอยด์ ผมบางจากกรรมพันธุ์ โรคผมร่วงเป็นหย่อม โรคของหนังศีรษะ หรือโรคทางร่างกายบางชนิดได้เช่นกัน
ดังนั้น สิ่งสำคัญไม่ใช่เพียงการหาผลิตภัณฑ์บำรุงผม แต่คือการหาว่า ผมร่วงจากสาเหตุใด
ผมร่วงวันละกี่เส้นจึงถือว่าปกติ
เส้นผมมีวงจรการเจริญเติบโตและหลุดร่วงตามธรรมชาติ โดยทั่วไปคนเราสามารถมีผมหลุดร่วงประมาณ 50–100 เส้นต่อวันได้
อย่างไรก็ตาม จำนวนเส้นผมที่เห็นแตกต่างกันตามความหนาและความยาวของเส้นผม รวมถึงความถี่ในการสระและหวีผม
คนที่ไม่ได้สระผมหลายวันอาจเห็นเส้นผมหลุดออกมาจำนวนมากในวันที่สระ เพราะเส้นผมที่พร้อมหลุดในช่วงหลายวันที่ผ่านมาออกมาพร้อมกัน
ดังนั้น การนับจำนวนเส้นผมเพียงอย่างเดียวไม่สามารถใช้วินิจฉัยโรคได้
สิ่งที่ควรสังเกตมากกว่าคือ
- ผมร่วงเพิ่มขึ้นจากเดิมอย่างชัดเจน
- ผมร่วงต่อเนื่องเป็นเวลานาน
- รอยแสกกว้างขึ้น
- มองเห็นหนังศีรษะมากขึ้น
- มีบริเวณที่ผมบางหรือผมร่วงเป็นหย่อม
ผมร่วงมากกับผมบางต่างกันอย่างไร
ผู้ป่วยมักใช้คำว่าผมร่วงและผมบางแทนกัน แต่ในทางการแพทย์อาจเกิดจากกลไกที่แตกต่างกัน
ผมร่วงมากผิดปกติ
มักพบว่า
- มีผมหลุดจำนวนมากขณะสระ
- ผมติดมือเวลาลูบหรือหวี
- พบผมจำนวนมากบนหมอนหรือพื้น
- ผมร่วงกระจายทั่วศีรษะ
- ไม่มีบริเวณศีรษะล้านชัดเจน
- หนังศีรษะอาจดูปกติ
ภาวะผมร่วงระยะพักเป็นสาเหตุสำคัญของลักษณะนี้
ผมบางจากกรรมพันธุ์
มักค่อย ๆ เกิดขึ้นและดำเนินต่อเนื่องเป็นเวลานาน
ในผู้หญิงอาจพบ
- รอยแสกกลางศีรษะกว้างขึ้น
- ผมบริเวณกลางและด้านบนของศีรษะบางลง
- มองเห็นหนังศีรษะมากขึ้น
ในผู้ชายอาจพบ
- แนวผมด้านหน้าถอยร่น
- ผมบริเวณขมับบาง
- ผมบริเวณกลางกระหม่อมบางลง
ที่สำคัญคือ ผมร่วงระยะพักและผมบางจากกรรมพันธุ์สามารถเกิดพร้อมกันได้
บางคนมีผมบางจากกรรมพันธุ์เล็กน้อยอยู่เดิม แต่ยังไม่สังเกตเห็น จนกระทั่งเกิดภาวะผมร่วงจำนวนมาก ทำให้ความบางของเส้นผมเห็นได้ชัดขึ้น
ภาวะผมร่วงระยะพักคืออะไร
เส้นผมไม่ได้เจริญเติบโตตลอดเวลา แต่มีวงจรของตัวเอง
เส้นผมส่วนใหญ่จะอยู่ในระยะเจริญเติบโต จากนั้นเข้าสู่ระยะพัก ก่อนที่เส้นผมเก่าจะหลุดและมีเส้นผมใหม่เจริญขึ้นมาแทน
ภาวะผมร่วงระยะพักเกิดขึ้นเมื่อเส้นผมจำนวนมากกว่าปกติเข้าสู่ระยะพักพร้อมกัน หลังจากร่างกายเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงหรือความเครียดบางอย่าง
ลักษณะสำคัญคือ ผมมักไม่ได้ร่วงทันทีหลังเกิดเหตุการณ์กระตุ้น
ผู้ป่วยจำนวนมากเริ่มสังเกตว่าผมร่วงประมาณ 2–4 เดือนหลังเหตุการณ์นั้น
ตัวอย่างเช่น ผู้ป่วยอาจมีไข้สูงในเดือนมกราคม หายเป็นปกติแล้ว แต่เริ่มสังเกตว่าผมร่วงมากในเดือนมีนาคมหรือเมษายน
ช่วงเวลานี้เป็นข้อมูลสำคัญที่ช่วยแพทย์ค้นหาสาเหตุ
สาเหตุของผมร่วงมากผิดปกติ
การเจ็บป่วยและไข้สูง
การเจ็บป่วยที่รุนแรง โดยเฉพาะเมื่อมีไข้สูง สามารถรบกวนวงจรการเจริญเติบโตของเส้นผมได้
ผู้ป่วยอาจหายจากโรคไปแล้วหลายเดือนก่อนเริ่มสังเกตว่าผมร่วง
การผ่าตัดหรือความเครียดทางร่างกาย
ตัวกระตุ้นที่พบได้ เช่น
- การผ่าตัดใหญ่
- การนอนโรงพยาบาล
- การบาดเจ็บรุนแรง
- การติดเชื้อรุนแรง
- การเสียเลือดมาก
ความเครียดทางจิตใจ
ความเครียดทางจิตใจที่รุนแรงหรือยาวนานสามารถมีส่วนกระตุ้นให้เกิดผมร่วงระยะพักได้
อย่างไรก็ตาม ไม่ควรสรุปว่าผมร่วงทุกกรณีเกิดจากความเครียดโดยไม่ได้ตรวจหาสาเหตุอื่น โดยเฉพาะเมื่อผมร่วงต่อเนื่องหรือมีความผิดปกติอื่นร่วมด้วย
น้ำหนักลดอย่างรวดเร็ว
การลดน้ำหนักอย่างรวดเร็ว การจำกัดอาหารอย่างมาก หรือการได้รับพลังงานและโปรตีนไม่เพียงพอ สามารถกระตุ้นให้เกิดผมร่วงได้
ควรแจ้งแพทย์หากก่อนเริ่มผมร่วงเคย
- น้ำหนักลดลงมาก
- ลดอาหารอย่างรวดเร็ว
- รับประทานอาหารจำกัดหลายประเภท
- รับประทานโปรตีนน้อย
- เบื่ออาหารหรือรับประทานอาหารได้น้อยเป็นเวลานาน
ภาวะขาดธาตุเหล็ก
ภาวะขาดธาตุเหล็กเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ควรพิจารณาในผู้ที่มีผมร่วงกระจายทั่วศีรษะ โดยเฉพาะผู้ที่มี
- ประจำเดือนมาก
- ภาวะโลหิตจาง
- รับประทานอาหารที่มีธาตุเหล็กไม่เพียงพอ
- เคยเสียเลือด
- บริจาคเลือดบ่อย
- มีปัญหาการดูดซึมสารอาหาร
แพทย์อาจพิจารณาตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือดและปริมาณธาตุเหล็กสะสมตามความเหมาะสม
ไม่ควรรับประทานธาตุเหล็กเป็นเวลานานโดยไม่ทราบว่ามีภาวะขาดจริงหรือไม่
ความผิดปกติของต่อมไทรอยด์
ทั้งภาวะไทรอยด์ทำงานน้อยและทำงานมากเกินไปสามารถสัมพันธ์กับผมร่วงกระจายได้
แพทย์อาจพิจารณาตรวจการทำงานของต่อมไทรอยด์เมื่อประวัติหรืออาการของผู้ป่วยเข้าได้กับภาวะดังกล่าว
การคลอดบุตร
ผมร่วงหลังคลอดพบได้บ่อย
ระหว่างตั้งครรภ์ การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนทำให้เส้นผมจำนวนมากอยู่ในระยะเจริญเติบโตนานขึ้น
หลังคลอด เส้นผมจำนวนมากจึงเข้าสู่ระยะพักในช่วงเวลาใกล้เคียงกันและหลุดร่วงตามมา
แม้บางครั้งจะดูรุนแรง แต่ส่วนใหญ่มักเป็นภาวะชั่วคราว
ยาบางชนิด
ยาบางประเภทสามารถสัมพันธ์กับผมร่วงกระจายได้
หากเริ่ม หยุด หรือเปลี่ยนยาในช่วงหลายเดือนก่อนผมร่วง ควรแจ้งแพทย์
ไม่ควรหยุดยาที่แพทย์สั่งด้วยตนเองเพียงเพราะสงสัยว่าเป็นสาเหตุของผมร่วง
ผมร่วงจากการเดินทางได้หรือไม่
การเดินทางเพียงอย่างเดียวไม่ได้เป็นสาเหตุโดยตรงของศีรษะล้านถาวร
อย่างไรก็ตาม การเดินทางอาจเกิดพร้อมกับปัจจัยอื่น เช่น
- การพักผ่อนไม่เพียงพอ
- การเปลี่ยนแปลงเวลานอน
- การเจ็บป่วย
- การเปลี่ยนอาหาร
- น้ำหนักลด
- ความเครียด
- การเปลี่ยนยา
สำหรับผู้ป่วยต่างชาติที่มารับการตรวจในกรุงเทพ การแจ้งประวัติการเดินทาง การเจ็บป่วย หรือการเปลี่ยนแปลงของร่างกายในช่วงหลายเดือนก่อนเริ่มผมร่วงสามารถช่วยในการวินิจฉัยได้
ภาวะผมร่วงระยะพักมีลักษณะอย่างไร
ลักษณะที่พบได้บ่อยคือ ผมร่วงกระจายทั่วศีรษะ มากกว่าการเกิดบริเวณศีรษะล้านเป็นหย่อมชัดเจน
ผู้ป่วยมักบอกว่า
“ทุกครั้งที่สระผม ผมหลุดออกมาเยอะมาก”
หนังศีรษะในภาวะผมร่วงระยะพักโดยทั่วไปมักไม่มีการอักเสบที่เด่นชัด
หากมีอาการต่อไปนี้ ควรพิจารณาสาเหตุอื่นร่วมด้วย
- หนังศีรษะแดง
- มีสะเก็ดมาก
- คันมาก
- ปวดหรือแสบหนังศีรษะ
- มีตุ่มหนอง
- มีแผลหรือตกสะเก็ด
- มีรอยแผลเป็น
- เส้นผมหักจำนวนมาก
ผมร่วงเฉียบพลันและผมร่วงเรื้อรัง
ผมร่วงระยะพักแบบเฉียบพลัน
โดยทั่วไปหมายถึงภาวะผมร่วงที่เกิดขึ้นไม่เกินประมาณ 6 เดือน
มักพบตัวกระตุ้น เช่น การเจ็บป่วย การคลอดบุตร การผ่าตัด หรือการลดน้ำหนักอย่างรวดเร็ว
เมื่อสาเหตุหรือปัจจัยกระตุ้นหายไป ปริมาณผมที่ร่วงมักค่อย ๆ ลดลง
ผมร่วงระยะพักแบบเรื้อรัง
หากผมยังร่วงมากต่อเนื่องเกินประมาณ 6 เดือน อาจเข้ากับภาวะผมร่วงระยะพักแบบเรื้อรัง
ผู้ป่วยบางคนมีช่วงที่ผมร่วงมากสลับกับช่วงที่ร่วงน้อย และอาจไม่พบตัวกระตุ้นที่ชัดเจน
หากผมร่วงเป็นเวลานาน ควรประเมินซ้ำเพื่อดูว่ามีโรคของเส้นผมชนิดอื่นร่วมด้วยหรือไม่
โรคอะไรบ้างที่อาจดูคล้ายภาวะผมร่วงมากผิดปกติ
ผมบางจากกรรมพันธุ์ในผู้หญิง
มักมีลักษณะค่อยเป็นค่อยไป โดยเฉพาะบริเวณกลางและด้านบนของศีรษะ รอยแสกอาจกว้างขึ้นและมองเห็นหนังศีรษะมากขึ้น
ผมบางจากกรรมพันธุ์ในผู้ชาย
มักเริ่มจากแนวผมด้านหน้าหรือขมับถอยร่น และอาจมีผมบางบริเวณกลางกระหม่อมร่วมด้วย
โรคผมร่วงเป็นหย่อม
เป็นโรคที่เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกัน โดยทั่วไปทำให้เกิดบริเวณผมร่วงเป็นวงหรือเป็นหย่อม
อย่างไรก็ตาม บางชนิดอาจทำให้ผมร่วงกระจายทั่วศีรษะและดูคล้ายภาวะผมร่วงระยะพักได้
ผมร่วงในระยะเจริญเติบโต
เกิดจากเส้นผมได้รับผลกระทบขณะที่กำลังอยู่ในระยะเจริญเติบโต
สาเหตุที่รู้จักกันมากที่สุดคือยารักษามะเร็งบางชนิด แต่ยาและสารบางประเภทก็อาจเป็นสาเหตุได้
ผมร่วงประเภทนี้อาจเกิดค่อนข้างรวดเร็วและรุนแรง
เส้นผมหัก
บางครั้งสิ่งที่ดูเหมือนผมร่วงจากรากอาจเป็นเส้นผมหัก
ปัจจัยที่ทำให้เส้นผมหักได้ เช่น
- การฟอกสีผม
- การยืดผมด้วยสารเคมี
- การใช้ความร้อนสูงเป็นประจำ
- การหวีหรือดึงผมรุนแรง
- การมัดผมแน่น
- ความผิดปกติของโครงสร้างเส้นผม
โรคของหนังศีรษะ
โรคอักเสบหรือการติดเชื้อบางชนิดของหนังศีรษะสามารถทำให้ผมร่วงได้
หากมีอาการคันมาก แดง เจ็บ มีสะเก็ด ตุ่มหนอง ผมขาด หรือมีแผลเป็น ควรตรวจหาสาเหตุเพิ่มเติม
แพทย์วินิจฉัยผมร่วงมากผิดปกติอย่างไร
การวินิจฉัยเริ่มจากประวัติและการตรวจหนังศีรษะ
หนึ่งในข้อมูลที่สำคัญที่สุดคือ เกิดอะไรขึ้นในช่วงประมาณ 2–6 เดือนก่อนเริ่มผมร่วง
แพทย์อาจสอบถามว่า
- เริ่มผมร่วงตั้งแต่เมื่อใด
- ผมร่วงเกิดขึ้นทันทีหรือค่อย ๆ เพิ่มขึ้น
- ร่วงทั่วศีรษะหรือเฉพาะบางบริเวณ
- เคยมีไข้หรือเจ็บป่วยหรือไม่
- เคยผ่าตัดหรือไม่
- น้ำหนักลดลงหรือไม่
- เปลี่ยนอาหารหรือไม่
- เพิ่งคลอดบุตรหรือไม่
- ประจำเดือนมากผิดปกติหรือไม่
- มีการเริ่มหรือหยุดยาบางชนิดหรือไม่
- มีประวัติคนในครอบครัวผมบางหรือไม่
- มีอาการคัน แดง หรือมีสะเก็ดที่หนังศีรษะหรือไม่
การเรียงลำดับเหตุการณ์ย้อนหลังอย่างละเอียดสามารถช่วยหาสาเหตุได้มาก
การตรวจหนังศีรษะและเส้นผม
แพทย์จะตรวจลักษณะของเส้นผมและหนังศีรษะ และอาจทดสอบโดยดึงเส้นผมกลุ่มเล็ก ๆ อย่างเบามือ เพื่อประเมินว่ามีเส้นผมหลุดออกมามากผิดปกติหรือไม่
การตรวจหนังศีรษะด้วยเครื่องขยายสามารถช่วยประเมิน
- ความหนาแน่นของเส้นผม
- ขนาดของเส้นผม
- เส้นผมที่เล็กลงผิดปกติ
- เส้นผมหัก
- รูเปิดของรูขุมขน
- การอักเสบ
- ลักษณะที่เข้าได้กับผมร่วงเป็นหย่อม
- ลักษณะของผมบางจากกรรมพันธุ์
การวินิจฉัยไม่ควรอาศัยผลจากการตรวจอย่างใดอย่างหนึ่งเพียงอย่างเดียว แต่ต้องพิจารณาร่วมกับประวัติและลักษณะทางคลินิก
ผมร่วงจำเป็นต้องตรวจเลือดหรือไม่
ผู้ที่มีผมร่วงไม่ได้จำเป็นต้องตรวจเลือดเหมือนกันทุกคน
การเลือกตรวจควรพิจารณาจากประวัติ อาการ การรับประทานอาหาร ลักษณะของผมร่วง และปัจจัยเสี่ยงของแต่ละคน
ในบางกรณีแพทย์อาจพิจารณาตรวจหาภาวะ เช่น
- โลหิตจาง
- ขาดธาตุเหล็ก
- ความผิดปกติของต่อมไทรอยด์
- การขาดสารอาหารบางชนิด
การตรวจวิตามิน แร่ธาตุ และฮอร์โมนจำนวนมากโดยไม่มีข้อบ่งชี้ไม่จำเป็นสำหรับผู้ป่วยผมร่วงทุกคน
เฟอร์ริตินกับผมร่วง
เฟอร์ริตินเป็นค่าตรวจเลือดที่ใช้ช่วยประเมินปริมาณธาตุเหล็กสะสมในร่างกาย
หากเฟอร์ริตินต่ำ อาจสนับสนุนว่าผู้ป่วยมีภาวะขาดธาตุเหล็ก ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับผมร่วงกระจายในผู้ป่วยบางราย
อย่างไรก็ตาม ไม่มีค่าตัวเลขเดียวที่สามารถรับประกันได้ว่าผมจะงอกหรือหยุดร่วง
การแปลผลควรพิจารณาร่วมกับความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด ภาวะธาตุเหล็ก อาการ ประวัติ และสาเหตุอื่นของผมร่วง
หากพบว่าขาดธาตุเหล็ก ควรหาสาเหตุด้วย เช่น
- ประจำเดือนมาก
- ได้รับธาตุเหล็กจากอาหารไม่เพียงพอ
- มีการเสียเลือด
- การดูดซึมผิดปกติ
- บริจาคเลือด
- ความต้องการธาตุเหล็กที่เพิ่มขึ้นในช่วงตั้งครรภ์
วิตามินดีกับผมร่วง
มีการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างวิตามินดีกับโรคผมร่วงหลายชนิด แต่การพบว่าวิตามินดีต่ำไม่ได้หมายความว่าวิตามินดีเป็นสาเหตุเพียงอย่างเดียวของผมร่วงเสมอไป
หากตรวจพบว่าขาด ควรได้รับการแก้ไขอย่างเหมาะสมเพื่อสุขภาพโดยรวม
ไม่ควรสรุปว่าผู้ป่วยผมร่วงทุกคนจำเป็นต้องรับประทานวิตามินหรืออาหารเสริมหลายชนิดโดยไม่ได้ประเมินสาเหตุ
ไบโอตินช่วยลดผมร่วงหรือไม่
ไบโอตินเป็นสารอาหารที่มีความสำคัญต่อร่างกาย แต่ภาวะขาดไบโอตินจริงพบไม่บ่อย
ปัจจุบันไม่มีหลักฐานเพียงพอที่จะสนับสนุนว่าผู้ที่มีผมร่วงทุกคนควรรับประทานไบโอตินขนาดสูง
นอกจากนี้ การรับประทานไบโอตินในปริมาณสูงอาจรบกวนผลการตรวจเลือดบางชนิดได้
การค้นหาและรักษาสาเหตุของผมร่วงจึงสำคัญกว่าการรับประทานผลิตภัณฑ์บำรุงผมโดยไม่ทราบสาเหตุ
การรักษาผมร่วงมากผิดปกติ
ไม่มีวิธีรักษาเพียงวิธีเดียวที่เหมาะกับผู้ป่วยผมร่วงทุกคน
การรักษาขึ้นอยู่กับสาเหตุ
1. หาสาเหตุและแก้ไขปัจจัยกระตุ้น
เป็นขั้นตอนสำคัญที่สุดในภาวะผมร่วงระยะพัก
ตัวอย่างเช่น
- แก้ไขภาวะขาดธาตุเหล็กเมื่อได้รับการยืนยัน
- รักษาความผิดปกติของต่อมไทรอยด์
- ปรับภาวะโภชนาการ
- หลีกเลี่ยงการลดน้ำหนักอย่างรวดเร็ว
- รักษาโรคที่เป็นสาเหตุ
- ทบทวนยาที่อาจเกี่ยวข้องกับผมร่วงร่วมกับแพทย์
2. รับประทานอาหารให้เพียงพอ
ร่างกายต้องได้รับพลังงาน โปรตีน วิตามิน และแร่ธาตุอย่างเพียงพอสำหรับการสร้างเส้นผม
การลดน้ำหนักแบบหักโหมหรือจำกัดอาหารมากเกินไปสามารถกระตุ้นหรือทำให้ผมร่วงต่อเนื่องได้
อาหารเสริมควรใช้เมื่อมีข้อบ่งชี้หรือพบภาวะขาด มากกว่าการรับประทานหลายชนิดโดยไม่ทราบความจำเป็น
3. ดูแลเส้นผมอย่างอ่อนโยน
ภาวะผมร่วงระยะพักไม่ได้เกิดจากการสระผม
ผู้ป่วยบางคนลดความถี่ในการสระเพราะตกใจเมื่อเห็นผมหลุดจำนวนมาก ซึ่งอาจทำให้ครั้งต่อไปที่สระเห็นผมหลุดมากยิ่งขึ้น เพราะเส้นผมที่พร้อมจะหลุดในช่วงหลายวันออกมาพร้อมกัน
ควร
- สระผมตามปกติ
- หลีกเลี่ยงการหวีหรือดึงแรง
- ลดการฟอกสีและการใช้สารเคมีบ่อย
- ลดการใช้ความร้อนสูง
- หลีกเลี่ยงทรงผมที่ดึงรั้งเส้นผมมากเกินไป
4. ยากระตุ้นการเจริญของเส้นผม
ยากระตุ้นการเจริญของเส้นผมอาจมีประโยชน์ในผู้ป่วยบางราย โดยเฉพาะเมื่อพบผมบางจากกรรมพันธุ์ร่วมด้วย
อย่างไรก็ตาม ไม่จำเป็นต้องใช้ในผู้ป่วยผมร่วงระยะพักเฉียบพลันทุกราย เพราะหลายกรณีสามารถฟื้นตัวได้เมื่อปัจจัยกระตุ้นหมดไป
ผลข้างเคียงที่อาจพบขึ้นอยู่กับรูปแบบของยาที่ใช้ เช่น
- ระคายเคืองหนังศีรษะ
- มีขนขึ้นบริเวณใบหน้าในบางราย
- ช่วงแรกอาจสังเกตว่าผมร่วงเพิ่มขึ้นชั่วคราว
- หากใช้เพื่อรักษาผมบางจากกรรมพันธุ์ อาจจำเป็นต้องใช้ต่อเนื่องเพื่อรักษาผล
แพทย์ควรพิจารณาจากสาเหตุของผมร่วง ไม่ใช่เพียงปริมาณเส้นผมที่เห็นในห้องน้ำ
ผมร่วงมากผิดปกตินานแค่ไหน
ภาวะผมร่วงระยะพักแบบเฉียบพลันมักมีช่วงที่ผมร่วงมากเป็นเวลาหลายเดือน
เมื่อปัจจัยกระตุ้นหมดไป ปริมาณผมร่วงจะค่อย ๆ ลดลง และเส้นผมใหม่จะเจริญขึ้นอย่างต่อเนื่อง
อย่างไรก็ตาม ต้องแยกระหว่าง
ผมหยุดร่วงกับความหนาแน่นของเส้นผมกลับมาเหมือนเดิม
เส้นผมเจริญเติบโตค่อนข้างช้า ดังนั้นแม้ว่าผมจะหยุดร่วงแล้ว อาจต้องใช้เวลาอีกหลายเดือนกว่าจะเห็นความหนาแน่นกลับมาชัดเจน
ภาวะผมร่วงระยะพักทำให้ศีรษะล้านถาวรหรือไม่
โดยทั่วไปภาวะผมร่วงระยะพักเป็น ผมร่วงชนิดไม่เกิดแผลเป็น
รูขุมขนยังคงอยู่และสามารถสร้างเส้นผมใหม่ได้เมื่อปัจจัยกระตุ้นได้รับการแก้ไข
อย่างไรก็ตาม ภาวะนี้อาจทำให้ผมบางจากกรรมพันธุ์ที่มีอยู่เดิมเห็นชัดขึ้น
หากผมหยุดร่วงแล้วแต่ความหนาแน่นของเส้นผมยังลดลงต่อเนื่อง ควรได้รับการประเมินอีกครั้ง
ผมร่วงมากสามารถกลับมาเป็นซ้ำได้หรือไม่
ได้
หากร่างกายเผชิญกับปัจจัยกระตุ้นใหม่ สามารถเกิดผมร่วงระยะพักอีกครั้งได้
ตัวอย่างเช่น
- เจ็บป่วยซ้ำ
- น้ำหนักลดอย่างรวดเร็วหลายครั้ง
- ขาดสารอาหารต่อเนื่อง
- มีการเปลี่ยนยา
- มีโรคเรื้อรังที่ยังไม่ได้รับการควบคุม
บางรายอาจมีภาวะผมร่วงระยะพักเรื้อรังที่เป็นมากสลับน้อยโดยไม่พบตัวกระตุ้นที่ชัดเจน
อากาศร้อนและความชื้นในกรุงเทพทำให้ผมร่วงหรือไม่
อากาศร้อนและชื้นสามารถทำให้เหงื่อออกมากและหนังศีรษะมันเร็วขึ้น แต่ไม่ได้เป็นสาเหตุโดยตรงที่พบบ่อยของภาวะผมร่วงระยะพัก
ปัจจัยที่ควรพิจารณามากกว่า ได้แก่
- การเจ็บป่วยในช่วงที่ผ่านมา
- น้ำหนักเปลี่ยนแปลง
- การรับประทานอาหาร
- การเดินทาง
- การนอนหลับ
- ความเครียด
- โรคของหนังศีรษะ
- ผมบางจากกรรมพันธุ์
ผู้ที่เพิ่งย้ายมาอยู่ประเทศไทยอาจสังเกตว่าผมเริ่มร่วงในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน แต่ไม่ควรสรุปว่าเกิดจากสภาพอากาศโดยไม่ได้ประเมินปัจจัยอื่น
สระผมทุกวันทำให้ผมร่วงหรือไม่
การสระผมตามปกติไม่ได้ทำให้เกิดภาวะผมร่วงระยะพัก
เส้นผมที่เห็นขณะสระส่วนใหญ่เป็นเส้นที่เข้าสู่ระยะพร้อมหลุดอยู่แล้ว การสระเพียงช่วยให้เส้นผมเหล่านั้นหลุดออกมา
ผู้ที่สระผมน้อยครั้งอาจเห็นเส้นผมออกมาจำนวนมากในวันที่สระ เพราะเป็นเส้นผมที่สะสมจากหลายวัน
ควรนับจำนวนเส้นผมที่ร่วงทุกวันหรือไม่
โดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องนับทุกเส้น และในบางคนการนับทุกวันอาจเพิ่มความวิตกกังวล
สิ่งที่มีประโยชน์มากกว่าคือสังเกตว่า
- ผมร่วงมากกว่าปกติอย่างชัดเจนหรือไม่
- หางม้าเล็กลงหรือไม่
- รอยแสกกว้างขึ้นหรือไม่
- มองเห็นหนังศีรษะมากขึ้นหรือไม่
- ผมร่วงต่อเนื่องนานหลายเดือนหรือไม่
การถ่ายภาพเส้นผมและหนังศีรษะในตำแหน่ง แสง และมุมที่ใกล้เคียงกันเป็นระยะ อาจช่วยติดตามการเปลี่ยนแปลงของความหนาแน่นได้ดีกว่าการนับเส้นผมทุกวัน
เมื่อใดควรพบแพทย์ผิวหนังเรื่องผมร่วง
ควรพิจารณาพบแพทย์หาก
- ผมร่วงมากผิดปกติ
- ผมร่วงต่อเนื่องเป็นเวลาหลายเดือน
- ไม่พบปัจจัยกระตุ้นที่ชัดเจน
- ความหนาแน่นของผมลดลงต่อเนื่อง
- รอยแสกกว้างขึ้น
- มีผมร่วงเป็นหย่อม
- คิ้วหรือขนตาร่วงร่วมด้วย
- หนังศีรษะเจ็บหรือแสบ
- หนังศีรษะแดงหรือคันมาก
- มีสะเก็ดหรือตุ่มหนอง
- มีรอยแผลเป็นบนหนังศีรษะ
- เส้นผมหักจำนวนมาก
- มีอาการที่อาจสัมพันธ์กับโลหิตจางหรือไทรอยด์
- น้ำหนักเปลี่ยนแปลงอย่างผิดปกติ
- ผมไม่ฟื้นตัวหลังจากปัจจัยกระตุ้นหมดไปแล้ว
หากผมร่วงอย่างรวดเร็วและรุนแรงทั่วศีรษะ หรือเกิดร่วมกับอาการเจ็บป่วยทางร่างกายที่สำคัญ ควรได้รับการประเมินโดยแพทย์
เมื่อมาตรวจผมร่วงกับแพทย์ผิวหนังในกรุงเทพ ควรเตรียมข้อมูลอะไรบ้าง
การตรวจผมร่วงที่เหมาะสมควรเริ่มจากการหาสาเหตุก่อนเลือกวิธีรักษา
ข้อมูลที่ควรเตรียม ได้แก่
- ผมเริ่มร่วงเมื่อใด
- เคยเจ็บป่วยในช่วงหลายเดือนก่อนหน้าหรือไม่
- เคยมีไข้สูงหรือเข้าโรงพยาบาลหรือไม่
- เคยผ่าตัดหรือไม่
- ตั้งครรภ์หรือเพิ่งคลอดบุตรหรือไม่
- น้ำหนักลดหรือเพิ่มขึ้นมากหรือไม่
- เปลี่ยนอาหารหรือไม่
- ประจำเดือนมากผิดปกติหรือไม่
- เริ่มหรือหยุดยาอะไรในช่วงที่ผ่านมา
- รับประทานอาหารเสริมอะไรอยู่
- มีผลตรวจเลือดเดิมหรือไม่
- มีคนในครอบครัวผมบางหรือไม่
หากมีภาพถ่ายก่อนเริ่มผมร่วง ควรนำมาเปรียบเทียบด้วย
สำหรับนักท่องเที่ยวหรือผู้ป่วยต่างชาติที่มารับการตรวจในกรุงเทพ ควรแจ้งว่าจะอยู่ในประเทศไทยอีกนานเท่าใด เพื่อช่วยวางแผนการตรวจ การรักษา และการติดตามผลให้เหมาะสม
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมช่วงนี้ผมร่วงเยอะมาก?
สาเหตุที่พบบ่อยอย่างหนึ่งคือภาวะผมร่วงระยะพัก โดยเฉพาะหากเคยเจ็บป่วย มีไข้สูง เครียด ผ่าตัด คลอดบุตร หรือน้ำหนักลดอย่างรวดเร็วในช่วงหลายเดือนก่อนเริ่มผมร่วง
ทำไมผมร่วงหลังหายป่วยไปแล้วหลายเดือน?
เพราะเมื่อเกิดเหตุการณ์กระตุ้น เส้นผมไม่ได้หลุดทันที แต่เข้าสู่ระยะพักก่อน แล้วจึงหลุดออกในเวลาต่อมา
จึงมักเริ่มเห็นผมร่วงหลังเหตุการณ์กระตุ้นประมาณ 2–4 เดือน
ความเครียดทำให้ผมร่วงได้จริงหรือไม่?
ได้ ความเครียดทางร่างกายหรือจิตใจที่รุนแรงสามารถกระตุ้นภาวะผมร่วงระยะพักได้
แต่หากผมร่วงมากหรือเป็นเวลานาน ไม่ควรสรุปว่าเกิดจากความเครียดเพียงอย่างเดียว
ลดน้ำหนักเร็วทำให้ผมร่วงหรือไม่?
ได้ การลดน้ำหนักอย่างรวดเร็ว การจำกัดอาหารมากเกินไป หรือได้รับโปรตีนและสารอาหารไม่เพียงพอ สามารถกระตุ้นผมร่วงได้
ขาดธาตุเหล็กทำให้ผมร่วงหรือไม่?
ภาวะขาดธาตุเหล็กสามารถสัมพันธ์กับผมร่วงกระจายได้ในผู้ป่วยบางราย จึงอาจต้องตรวจเพิ่มเติมเมื่อมีประวัติหรือปัจจัยเสี่ยงที่เหมาะสม
เฟอร์ริตินควรเท่าไรจึงจะทำให้ผมงอก?
ไม่มีค่าตัวเลขเดียวที่สามารถรับประกันการงอกของเส้นผมได้
ควรแปลผลร่วมกับความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด ภาวะธาตุเหล็ก อาการ ประวัติ และสาเหตุอื่นของผมร่วง
ผมร่วงควรรับประทานธาตุเหล็กหรือไม่?
ควรรับประทานเมื่อพบภาวะขาดธาตุเหล็กหรือแพทย์เห็นว่ามีข้อบ่งชี้
การรับประทานธาตุเหล็กโดยไม่จำเป็นอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงและไม่ได้แก้สาเหตุที่แท้จริงของผมร่วง
ไบโอตินช่วยให้ผมหยุดร่วงหรือไม่?
ผู้ที่ขาดไบโอตินอาจมีความผิดปกติของเส้นผมได้ แต่ภาวะขาดจริงพบไม่บ่อย
จึงไม่จำเป็นต้องรับประทานไบโอตินขนาดสูงในผู้ที่มีผมร่วงทุกราย
สระผมทุกวันทำให้ผมร่วงมากขึ้นหรือไม่?
ไม่ การสระผมตามปกติไม่ได้ทำให้เกิดภาวะผมร่วงระยะพัก
เส้นผมที่หลุดขณะสระส่วนใหญ่เป็นเส้นที่พร้อมจะหลุดอยู่แล้ว
ผมร่วงระยะพักสามารถงอกกลับมาได้หรือไม่?
โดยทั่วไปสามารถงอกกลับมาได้ เพราะเป็นภาวะผมร่วงชนิดไม่เกิดแผลเป็นและรูขุมขนยังคงอยู่
อย่างไรก็ตาม ต้องใช้เวลาหลายเดือนกว่าความหนาแน่นของเส้นผมจะกลับมาเห็นได้ชัด
ผมร่วงระยะพักนานแค่ไหน?
ภาวะแบบเฉียบพลันมักมีอาการเป็นเวลาหลายเดือน หากผมยังร่วงมากต่อเนื่องเกินประมาณ 6 เดือน ควรประเมินภาวะผมร่วงเรื้อรังหรือสาเหตุอื่นร่วมด้วย
ทำไมผมหยุดร่วงแล้วแต่ยังดูบาง?
แม้การหลุดร่วงจะกลับมาเป็นปกติ แต่เส้นผมใหม่ต้องใช้เวลาเจริญเติบโตจนมีความยาวและความหนาเพียงพอ
นอกจากนี้ บางคนอาจมีผมบางจากกรรมพันธุ์ร่วมด้วย
ผมร่วงระยะพักกับผมบางจากกรรมพันธุ์เกิดพร้อมกันได้หรือไม่?
ได้ และพบได้ในทางคลินิก
ภาวะผมร่วงชั่วคราวอาจทำให้ผมบางจากกรรมพันธุ์ที่มีอยู่เดิมเห็นชัดขึ้น
ผมร่วงต้องตรวจเลือดอะไรบ้าง?
ไม่มีชุดตรวจเลือดเดียวที่เหมาะกับทุกคน แพทย์จะพิจารณาตามประวัติและอาการ เช่น ภาวะโลหิตจาง ธาตุเหล็กสะสม การทำงานของต่อมไทรอยด์ หรือภาวะขาดสารอาหารบางชนิด
โรคอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง
-
Male & Female Pattern Hair Loss Male & Female Pattern Hair Loss ผมบางจากพันธุกรรมเป็นหนึ่งในสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของภาวะผมบางเรื้อรัง ทั้งในผู้ชายและผู้หญิง โดยในผู้ชายมักเริ่มจากแนวผมบริเวณขมับถอยร่นหรือผมบางบริเวณกระหม่อมส่วนในผู้หญิงมักเห็นเป็นแนวแสกผมกว้างขึ้นและความหนาแน่นของเส้นผมบริเวณกลางศีรษะลดลง

-
ผมร่วงเป็นหย่อม Alopecia Areata โรคผมร่วงเป็นหย่อมเป็นโรคที่เกิดจากความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน โดยมักทำให้เกิด บริเวณผมร่วงเป็นวงกลมหรือวงรี ผิวหนังเรียบ และเกิดขึ้นค่อนข้างรวดเร็ว บริเวณหนังศีรษะหรือเครา นอกจากนี้ยังสามารถเกิดที่คิ้ว ขนตา และขนตามร่างกายได้

-
โรคหนังศีรษะ Scalp Disorders โรคของหนังศีรษะเป็นหนึ่งในปัญหาที่พบได้บ่อยในคลินิกผิวหนัง อาการอาจมีตั้งแต่ คัน มีขุย แดง มัน เป็นตุ่ม ตุ่มหนอง เจ็บ แสบ มีสะเก็ด ผมร่วง หรือผมบางเป็นหย่อม

-
รังแคและผื่นลอก Seborrheic Dermatitis ผื่นเซ็บเดิร์ม เป็นโรคผิวหนังอักเสบที่พบบ่อย ทำให้เกิดอาการแดง ลอก เป็นขุย มีรังแค และบางรายอาจมีอาการคันร่วมด้วย































