ข้ามไปยังเนื้อหา
Clear Skin Dermatology

โรคเชื้อราที่ผิวหนัง

โรคเชื้อราที่ผิวหนังเป็นหนึ่งในสาเหตุที่พบบ่อยของผื่นคัน ผื่นลอก ผิวเป็นวง ผิวเปลี่ยนสี หรือผื่นที่เป็นเรื้อรังไม่หายขาด เชื้อราสามารถเกิดได้เกือบทุกส่วนของร่างกาย ตั้งแต่ลำตัว ขาหนีบ เท้า มือ หนังศีรษะ ไปจนถึงเล็บ

โรคเชื้อราที่ผิวหนัง

แม้โรคเชื้อราบางชนิดจะมีลักษณะค่อนข้างจำเพาะ แต่ในความเป็นจริงผื่นจากเชื้อราสามารถมีลักษณะคล้ายผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง สะเก็ดเงิน การติดเชื้อแบคทีเรีย หรือโรคผิวหนังชนิดอื่นได้

ปัญหาที่พบได้บ่อยคือผู้ป่วยใช้ยาทาสเตียรอยด์กับผื่นที่ยังไม่ได้รับการวินิจฉัย ทำให้อาการแดงและคันลดลงชั่วคราว แต่เชื้อรายังคงอยู่และอาจลุกลามมากขึ้น ส่งผลให้ลักษณะของโรคเปลี่ยนไปและวินิจฉัยยากขึ้น

ในประเทศไทย โดยเฉพาะกรุงเทพที่มีอากาศร้อนและชื้น เหงื่อ ความอับชื้น เสื้อผ้าที่รัดแน่น รองเท้าอับ และกิจกรรมกลางแจ้ง สามารถเป็นปัจจัยที่ทำให้โรคเชื้อราบางชนิดเกิดง่ายหรือกลับมาเป็นซ้ำได้

โรคเชื้อราที่ผิวหนังคืออะไร?

โรคเชื้อราที่ผิวหนังเกิดจากเชื้อราที่เจริญบริเวณผิวหนัง เส้นผม หรือเล็บ โดยเชื้อที่ก่อโรคสามารถแบ่งได้หลายกลุ่ม

เชื้อรากลุ่มเดอร์มาโทไฟต์

เชื้อรากลุ่มเดอร์มาโทไฟต์อาศัยอยู่ในเคราติน ซึ่งเป็นโปรตีนที่พบในผิวหนัง เส้นผม และเล็บ

โรคที่เกิดจากเชื้อกลุ่มนี้เรียกว่า โรคกลาก หรือทิเนีย (Tinea)

คำว่า “กลาก” หรือ Ringworm อาจทำให้หลายคนเข้าใจผิด แต่โรคนี้ไม่ได้เกิดจากหนอนหรือพยาธิ เป็นการติดเชื้อราที่ผิวหนัง

ชื่อโรคจะแตกต่างกันตามตำแหน่งที่ติดเชื้อ เช่น

บริเวณ ชื่อที่ใช้ทั่วไป ชื่อทางการแพทย์

ลำตัว แขนขา กลาก Tinea corporis

เท้า น้ำกัดเท้า / ฮ่องกงฟุต Tinea pedis

ขาหนีบ เชื้อราขาหนีบ Tinea cruris

มือ เชื้อราที่มือ Tinea manuum

หนังศีรษะ เชื้อราที่หนังศีรษะ Tinea capitis

บริเวณหนวดเครา เชื้อราที่หนวดเครา Tinea barbae

เล็บ เชื้อราที่เล็บ Tinea unguium / Onychomycosis

เชื้อยีสต์

เชื้อยีสต์บางชนิดสามารถทำให้เกิดโรคผิวหนังได้เช่นกัน

ตัวอย่างที่พบบ่อยคือเชื้อ Candida ซึ่งมักเกิดบริเวณที่อับชื้นหรือรอยพับของผิวหนัง และเชื้อ Malassezia ซึ่งเกี่ยวข้องกับโรคเกลื้อน

โรคจากเชื้อยีสต์มีลักษณะและแนวทางการรักษาแตกต่างจากโรคกลาก จึงไม่ควรใช้คำว่า “เชื้อรา” แล้วรักษาเหมือนกันทุกกรณี

เชื้อราที่ผิวหนังมีลักษณะอย่างไร?

ลักษณะของผื่นเชื้อราขึ้นอยู่กับชนิดของเชื้อ ตำแหน่งที่เป็น ระยะเวลาที่เป็น และยาที่เคยใช้มาก่อน

อาการที่พบได้ ได้แก่

  • คัน
  • ผิวลอกหรือมีขุย
  • ผื่นแดง น้ำตาล เทา หรือคล้ำกว่าผิวปกติ
  • ขอบผื่นนูนหรือมีขุยชัดกว่าตรงกลาง
  • ผื่นเป็นวง
  • ผิวแตก
  • ผิวเปื่อยจากความชื้น
  • มีตุ่มเล็กหรือตุ่มหนองบริเวณขอบผื่น
  • ผมร่วงหรือผมหักเมื่อเชื้อราเกิดที่หนังศีรษะ
  • เล็บหนา เปราะ หรือเปลี่ยนสี

กลากที่ลำตัวแบบคลาสสิกมักเป็นผื่นที่ค่อย ๆ ขยายออกด้านนอก มีขุยเด่นบริเวณขอบ และตรงกลางอาจดูจางลง

อย่างไรก็ตาม เชื้อราที่ผิวหนังไม่จำเป็นต้องมีลักษณะเป็นวงทุกครั้ง

ในผู้ที่มีผิวสีเข้มหรือผิวแบบเอเชีย ผื่นอาจมีสีน้ำตาล เทา ม่วง หรือสีคล้ำแทนที่จะเป็นสีแดงสด การประเมินจึงไม่ควรดูจากสีของผื่นเพียงอย่างเดียว

เชื้อราที่ผิวหนังชนิดที่พบบ่อย

กลากที่ลำตัว

กลากที่ลำตัวเกิดบริเวณหน้าอก หลัง แขน ขา หรือผิวหนังบริเวณอื่นที่ไม่มีเส้นผมหนาแน่น

มักเริ่มจากผื่นเล็ก ๆ และค่อย ๆ ขยายออก โดยอาจมี

  • อาการคัน
  • ขุยบริเวณขอบ
  • ตรงกลางของผื่นจางลง
  • รูปร่างเป็นวงหรือไม่เป็นวงก็ได้
  • มีหลายวงซ้อนกัน

อย่างไรก็ตาม กลากอาจมีลักษณะคล้ายผื่นภูมิแพ้ สะเก็ดเงิน หรือผื่นชนิดอื่น ดังนั้นหากรักษาด้วยยาฆ่าเชื้อราแล้วไม่ดีขึ้นควรตรวจวินิจฉัยใหม่

เชื้อราขาหนีบ

เชื้อราขาหนีบมักเกิดบริเวณรอยพับขาหนีบและต้นขาด้านใน

อาการที่พบบ่อย ได้แก่

  • คันขาหนีบ
  • ผื่นแดงหรือคล้ำ
  • มีขุย
  • ผื่นค่อย ๆ ลามออก
  • แสบหรือระคายเคืองเมื่อมีเหงื่อ

ผื่นบริเวณขาหนีบไม่ได้เกิดจากเชื้อราเสมอไป เพราะอาจเป็นโรคอื่น เช่น

  • การติดเชื้อแคนดิดา
  • ผื่นแพ้หรือระคายเคือง
  • สะเก็ดเงินบริเวณข้อพับ
  • ผื่นเซ็บเดิร์ม
  • การติดเชื้อแบคทีเรียบางชนิด

ผู้ที่เป็นเชื้อราขาหนีบบ่อยควรตรวจบริเวณเท้าและเล็บร่วมด้วย เพราะเชื้อราที่เท้าสามารถเป็นแหล่งเชื้อและแพร่ไปบริเวณขาหนีบผ่านมือ ผ้าเช็ดตัว หรือเสื้อผ้าได้

น้ำกัดเท้า หรือเชื้อราที่เท้า

เชื้อราที่เท้าเป็นโรคที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะในผู้ที่เหงื่อออกมาก ใส่รองเท้าปิดเป็นเวลานาน หรือใช้ห้องอาบน้ำและพื้นที่ส่วนกลาง

อาการอาจแตกต่างกัน เช่น

  • ผิวขาวเปื่อยระหว่างนิ้วเท้า
  • ผิวลอก
  • คันหรือแสบร้อน
  • ผิวฝ่าเท้าแห้งและหนา
  • ผิวแตก
  • บางรายมีตุ่มน้ำเล็ก ๆ

หากผิวระหว่างนิ้วเท้าแตกมาก อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อนได้

เชื้อราที่เท้ายังสามารถเป็นแหล่งเชื้อที่ทำให้เกิดเชื้อราที่ขาหนีบ มือ หรือเล็บตามมาได้

เชื้อราที่มือ

เชื้อราที่มือมักทำให้ฝ่ามือแห้ง มีขุย หรือหนาขึ้น และบางครั้งเกิดเพียงข้างเดียว

หนึ่งในรูปแบบที่แพทย์ผิวหนังพบได้คือมีเชื้อราที่เท้าทั้งสองข้างร่วมกับเชื้อราที่มือเพียงหนึ่งข้าง

โรคนี้สามารถดูคล้ายผื่นแพ้ที่มือได้ ดังนั้นผู้ที่เป็นผื่นมือเรื้อรังและรักษาด้วยยาสเตียรอยด์ไม่ดีขึ้นควรพิจารณาตรวจหาเชื้อรา

เชื้อราที่หนังศีรษะ

เชื้อราที่หนังศีรษะพบได้บ่อยในเด็ก แต่ผู้ใหญ่ก็สามารถเป็นได้

อาการอาจประกอบด้วย

  • หนังศีรษะลอกเป็นขุย
  • คัน
  • ผมหัก
  • ผมร่วงเป็นหย่อม
  • เห็นจุดดำบริเวณรูขุมขน
  • มีตุ่มอักเสบหรือก้อนบวม

บางรายเกิดการอักเสบรุนแรงจนเป็นก้อนบวมและมีหนอง เรียกว่า Kerion

เชื้อราที่หนังศีรษะโดยทั่วไปต้องรักษาด้วยยาฆ่าเชื้อราแบบรับประทาน เนื่องจากยาทาไม่สามารถเข้าถึงเชื้อที่อยู่ในรากผมได้เพียงพอ

หากมีผมร่วงร่วมกับหนังศีรษะอักเสบมาก ควรพบแพทย์เร็ว เพราะการอักเสบที่รุนแรงอาจทำให้เกิดแผลเป็นและผมร่วงถาวรได้ในบางราย

เชื้อราที่เล็บ

เชื้อราที่เล็บสามารถเกิดได้ทั้งเล็บมือและเล็บเท้า

ลักษณะที่พบได้ เช่น

  • เล็บเหลือง ขาว หรือน้ำตาล
  • เล็บหนา
  • เล็บเปราะ
  • เล็บร่อนออกจากเนื้อใต้เล็บ
  • มีเศษสะสมใต้เล็บ

สิ่งสำคัญคือ เล็บที่ผิดปกติไม่ได้เกิดจากเชื้อราทุกกรณี

โรคสะเก็ดเงิน อุบัติเหตุ การกดทับ และโรคผิวหนังเรื้อรังบางชนิดสามารถทำให้เล็บมีลักษณะคล้ายเชื้อราได้

ดังนั้นก่อนเริ่มยาฆ่าเชื้อราแบบรับประทานเป็นเวลานาน การตรวจยืนยันสาเหตุในบางรายอาจมีประโยชน์

การติดเชื้อแคนดิดาที่ผิวหนัง

Candida เป็นเชื้อยีสต์ที่มักก่อโรคบริเวณผิวหนังที่ร้อน ชื้น และเสียดสีกัน เช่น

  • ขาหนีบ
  • ใต้ราวนม
  • รักแร้
  • หน้าท้องบริเวณรอยพับ
  • ซอกนิ้วบางตำแหน่ง

ผื่นมักมีลักษณะแดงหรืออักเสบ และอาจมีตุ่มเล็ก ๆ หรือตุ่มหนองกระจายรอบขอบผื่น

ปัจจัยเสี่ยง ได้แก่ ความอับชื้น เหงื่อออกมาก น้ำหนักตัวมาก เบาหวาน ภูมิคุ้มกันต่ำ หรือการได้รับยาปฏิชีวนะบางชนิด

แต่ผื่นตามรอยพับมีหลายสาเหตุ จึงไม่ควรสรุปว่าเป็นแคนดิดาจากตำแหน่งเพียงอย่างเดียว

เกลื้อน

เกลื้อน หรือ Pityriasis versicolor เกิดจากเชื้อยีสต์ Malassezia ที่มีอยู่ตามธรรมชาติบนผิวหนัง

เมื่อเชื้อเพิ่มจำนวนมากเกินไป อาจเกิดเป็น

  • ผื่นสีขาว
  • ผื่นสีน้ำตาล
  • ผื่นชมพู
  • มีขุยละเอียด

ตำแหน่งที่พบบ่อย ได้แก่

  • หน้าอก
  • หลัง
  • คอ
  • ไหล่
  • ต้นแขน

หลายคนสังเกตเห็นเกลื้อนชัดขึ้นหลังออกแดด เพราะผิวบริเวณที่เป็นอาจไม่เปลี่ยนสีตามผิวรอบข้าง

หลังรักษาเชื้อแล้ว สีผิวอาจยังไม่กลับเป็นปกติทันที และอาจใช้เวลาหลายสัปดาห์หรือหลายเดือน

ดังนั้นการที่ผิวยังคงเป็นด่าง ไม่ได้หมายความว่ายังมีเชื้ออยู่เสมอไป

เกลื้อนสามารถกลับมาเป็นซ้ำได้ โดยเฉพาะในสภาพอากาศร้อนและชื้น

ทำไมเชื้อราที่ผิวหนังจึงพบได้บ่อยในประเทศไทย?

เชื้อราชอบสภาพแวดล้อมที่อบอุ่นและชื้น

ปัจจัยในชีวิตประจำวันซึ่งอาจเพิ่มความเสี่ยง ได้แก่

  • เหงื่อออกมาก
  • อากาศร้อน
  • เสื้อผ้ารัดหรือระบายอากาศไม่ดี
  • รองเท้าอับ
  • ไม่เปลี่ยนเสื้อหลังออกกำลังกาย
  • ใช้ห้องเปลี่ยนเสื้อผ้าร่วมกัน
  • เดินเท้าเปล่าในพื้นที่เปียกส่วนกลาง
  • ใช้ผ้าเช็ดตัวร่วมกัน
  • เล่นกีฬาที่มีการสัมผัสผิวหนัง

สภาพอากาศไม่ได้ทำให้เกิดเชื้อราโดยตรง แต่ความอับชื้นทำให้สภาพแวดล้อมเหมาะต่อการเจริญของเชื้อ

เชื้อราที่ผิวหนังติดต่ออย่างไร?

ติดต่อจากคนสู่คน

เชื้อรากลุ่มกลากสามารถแพร่จากการสัมผัสผิวหนังของผู้ติดเชื้อโดยตรง

ติดต่อจากสัตว์

แมว สุนัข และสัตว์บางชนิดสามารถเป็นพาหะของเชื้อราและแพร่สู่คนได้

หากสมาชิกหลายคนในบ้านเป็นกลากซ้ำ ๆ หรือรักษาแล้วกลับมาเป็นใหม่ อาจต้องพิจารณาสัตว์เลี้ยงเป็นหนึ่งในแหล่งเชื้อ

ติดต่อผ่านสิ่งของ

เชื้ออาจแพร่ผ่านสิ่งของที่ปนเปื้อน เช่น

  • ผ้าเช็ดตัว
  • เสื้อผ้า
  • ถุงเท้า
  • รองเท้า
  • เครื่องนอน
  • อุปกรณ์กีฬา
  • พื้นห้องเปลี่ยนเสื้อผ้า
  • อุปกรณ์ตัดแต่งขน

แพร่จากร่างกายของตัวเอง

ผู้ที่เป็นเชื้อราที่เท้าอาจนำเชื้อไปติดมือ ขาหนีบ หรือบริเวณอื่นได้

ใครบ้างที่เสี่ยงเป็นเชื้อราที่ผิวหนัง?

ทุกคนสามารถติดเชื้อราได้ แต่ความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นในผู้ที่

  • เหงื่อออกมาก
  • อยู่ในสภาพอากาศร้อนชื้น
  • สวมเสื้อผ้าอับหรือรัดแน่น
  • มีน้ำกัดเท้าหรือเชื้อราที่เล็บ
  • เล่นกีฬาที่สัมผัสตัวกัน
  • ใช้ผ้าเช็ดตัวหรือเสื้อผ้าร่วมกับผู้อื่น
  • ใช้ห้องอาบน้ำส่วนกลางเป็นประจำ
  • เป็นเบาหวาน
  • มีภูมิคุ้มกันลดลง
  • มีรอยพับของผิวหนังที่อับชื้น
  • ใช้ยาสเตียรอยด์ต่อเนื่อง
  • อยู่ร่วมกับผู้ที่มีเชื้อราที่ยังไม่ได้รักษา

แพทย์วินิจฉัยโรคเชื้อราที่ผิวหนังอย่างไร?

ผื่นเชื้อราบางชนิดสามารถวินิจฉัยจากลักษณะทางคลินิกได้

แต่เนื่องจากเชื้อราสามารถเลียนแบบโรคผิวหนังได้หลายชนิด ในกรณีที่ไม่แน่ชัด แพทย์อาจแนะนำการตรวจเพิ่มเติม

การขูดผิวหนังตรวจเชื้อรา

แพทย์จะขูดขุยผิวหนังเล็กน้อยจากบริเวณขอบของผื่น แล้วนำมาตรวจด้วยสารละลายโพแทสเซียมไฮดรอกไซด์ หรือที่เรียกว่า การตรวจ KOH

เมื่อดูภายใต้กล้องจุลทรรศน์ อาจมองเห็นเส้นใยของเชื้อราได้

การตรวจนี้ใช้เวลาไม่นานและโดยทั่วไปแทบไม่เจ็บ

การเพาะเชื้อรา

ในบางกรณีอาจส่งตัวอย่างผิวหนัง เส้นผม หรือเล็บไปตรวจเพิ่มเติม เช่น เมื่อ

  • ยังไม่แน่ใจในการวินิจฉัย
  • เป็นเชื้อราที่หนังศีรษะ
  • เป็นเชื้อราที่เล็บ
  • รักษามาแล้วหลายครั้งแต่ไม่ดีขึ้น
  • เป็นซ้ำบ่อย
  • สงสัยเชื้อที่ดื้อต่อยา

โรคอะไรบ้างที่มักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นเชื้อรา?

ผื่นคัน ผื่นเป็นวง หรือผื่นมีขุยไม่ได้หมายความว่าเป็นเชื้อราเสมอไป

โรคที่สามารถมีลักษณะคล้ายกัน ได้แก่

  • ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง
  • ผื่นแพ้สัมผัส
  • โรคสะเก็ดเงิน
  • เซ็บเดิร์ม
  • ผื่นกุหลาบ
  • การติดเชื้อแบคทีเรียบางชนิด
  • รูขุมขนอักเสบ
  • ผื่นอับชื้นตามข้อพับ

การวินิจฉัยให้ถูกต้องมีความสำคัญ เพราะยาที่ใช้รักษาแต่ละโรคแตกต่างกัน

ทำไมยาสเตียรอยด์จึงทำให้เชื้อราดูผิดรูป?

นี่เป็นหนึ่งในปัญหาที่พบได้บ่อยในการรักษาผื่นด้วยตนเอง

ยาสเตียรอยด์สามารถลดอาการแดง คัน และอักเสบได้อย่างรวดเร็ว แต่ไม่ได้ฆ่าเชื้อรา

จึงอาจเกิดสถานการณ์ที่ผื่นดูดีขึ้นในช่วงแรก แต่เชื้อรายังคงเจริญและลามต่อไป

เมื่อใช้สเตียรอยด์ต่อเนื่อง ผื่นอาจสูญเสียลักษณะที่เป็นวงหรือขุยแบบเดิม จนเกิดภาวะที่เรียกว่า เชื้อราที่ถูกสเตียรอยด์กดจนมีลักษณะผิดรูป

ไม่ควรใช้ยาสเตียรอยด์กับผื่นที่สงสัยว่าเป็นกลากโดยไม่ได้รับการวินิจฉัย เพราะสามารถทำให้เชื้อรารุนแรงขึ้นและทำให้ลักษณะของโรคเปลี่ยนแปลงได้

การรักษาเชื้อราที่ผิวหนัง

แนวทางรักษาขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ได้แก่

  • ชนิดของเชื้อ
  • ตำแหน่งที่เป็น
  • ขนาดและจำนวนของผื่น
  • มีเส้นผมหรือเล็บเกี่ยวข้องหรือไม่
  • การรักษาที่เคยได้รับ
  • โรคประจำตัว
  • ยาอื่นที่กำลังใช้
  • ความเป็นไปได้ของเชื้อดื้อยา

ยาฆ่าเชื้อราแบบทา

เชื้อราที่ผิวหนังซึ่งเป็นเฉพาะบริเวณและไม่รุนแรงมักรักษาได้ด้วยยาฆ่าเชื้อราแบบทา

ตัวอย่างตัวยาที่ใช้ ได้แก่

  • Terbinafine
  • Clotrimazole
  • Miconazole
  • Ketoconazole

ชนิดของยา ความถี่ และระยะเวลารักษาควรเลือกตามตำแหน่งและชนิดของโรค

ข้อดี

ยาทามีข้อดีคือออกฤทธิ์ตรงบริเวณผิวหนังและมีผลข้างเคียงต่อร่างกายน้อยกว่ายารับประทาน

ข้อจำกัด

ยาทาอาจไม่เพียงพอเมื่อ

  • เชื้อรากระจายเป็นบริเวณกว้าง
  • ติดเชื้อในรูขุมขน
  • เป็นที่หนังศีรษะ
  • เป็นที่เล็บ
  • เป็นซ้ำหลายครั้ง
  • รักษาด้วยยาทาที่เหมาะสมแล้วไม่ตอบสนอง

ควรใช้ยาตามระยะเวลาที่แนะนำ แม้อาการคันหรือผื่นแดงจะดีขึ้นก่อน เพราะการหยุดยาเร็วเกินไปอาจทำให้การรักษาไม่สมบูรณ์

ยาฆ่าเชื้อราแบบรับประทาน

แพทย์อาจพิจารณายาฆ่าเชื้อราแบบรับประทานเมื่อโรค

  • กระจายเป็นบริเวณกว้าง
  • เป็นซ้ำบ่อย
  • ไม่ตอบสนองต่อยาทาที่เหมาะสม
  • เกิดในบริเวณที่มีเส้นผม
  • เกิดที่หนังศีรษะ
  • เกิดที่เล็บ
  • มีการอักเสบลึกบริเวณรูขุมขน

ยาที่ใช้บ่อยมีหลายชนิด เช่น Terbinafine หรือ Itraconazole แต่การเลือกยาต้องพิจารณาตามผู้ป่วยแต่ละราย

ยารับประทานไม่ได้หมายความว่าดีกว่ายาทาในทุกกรณี และอาจมีปฏิกิริยากับยาอื่นหรือมีผลข้างเคียงได้

ก่อนเริ่มยา ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์หากมี

  • โรคตับ
  • ตั้งครรภ์หรือวางแผนตั้งครรภ์
  • โรคประจำตัว
  • ยาและอาหารเสริมที่รับประทานเป็นประจำ

เชื้อราดื้อยา: ทำไมบางคนรักษาแล้วไม่หาย?

เชื้อราที่ผิวหนังส่วนใหญ่ยังสามารถรักษาได้ด้วยแนวทางมาตรฐาน

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันมีการรายงานเชื้อกลากบางสายพันธุ์ที่ตอบสนองต่อยารักษาได้ยากขึ้น และภาวะเชื้อราดื้อยากำลังได้รับความสนใจมากขึ้นในหลายประเทศ

แพทย์อาจพิจารณาเรื่องเชื้อดื้อยาเมื่อ

  • ใช้ยาที่เหมาะสมแล้วแต่ผื่นไม่ดีขึ้น
  • ผื่นยังคงลาม
  • กลับมาเป็นใหม่อย่างรวดเร็ว
  • ผ่านการรักษาที่ถูกต้องหลายครั้งแล้ว

อย่างไรก็ตาม ผื่นที่ไม่หายไม่ได้แปลว่าเป็นเชื้อราดื้อยาเสมอไป

ในหลายกรณี สาเหตุจริงอาจเป็นการวินิจฉัยไม่ถูกต้อง

ดังนั้นก่อนเปลี่ยนยาไปเรื่อย ๆ ควรยืนยันก่อนว่าผื่นนั้นยังมีเชื้อราจริงหรือไม่

รักษาเชื้อรานานแค่ไหน?

ระยะเวลารักษาแตกต่างกันมากตามตำแหน่ง

เชื้อราที่ผิวหนังแบบไม่ซับซ้อนอาจใช้เวลารักษาหลายสัปดาห์

เชื้อราที่หนังศีรษะมักต้องใช้ยารับประทาน

เชื้อราที่เล็บใช้เวลานานกว่า เนื่องจากต้องรอให้เล็บใหม่ค่อย ๆ งอกออกมาแทนส่วนที่ผิดปกติ

แม้เชื้อจะถูกกำจัดแล้ว ผื่นแดงหรือรอยดำอาจยังคงอยู่ต่อไปได้อีกระยะหนึ่ง

หลังเชื้อราหายแล้ว ทำไมยังมีรอยดำ?

หลังการอักเสบ ผิวหนังสามารถเกิดรอยคล้ำหรือสีผิวผิดปกติได้

ภาวะนี้เรียกว่า รอยดำหลังการอักเสบ

พบได้ชัดในผู้ที่มีผิวแบบเอเชียหรือผิวสีเข้ม

สิ่งสำคัญคือ

รอยดำที่เหลืออยู่ไม่ได้หมายความว่าเชื้อรายังไม่หายเสมอไป

หากไม่มีขุย ไม่มีขอบผื่นที่ลาม และเหลือเพียงรอยแบนสีน้ำตาล อาจเป็นรอยหลังการอักเสบมากกว่าเชื้อราที่ยังทำงานอยู่

ทำไมเชื้อราจึงกลับมาเป็นซ้ำ?

สาเหตุที่เป็นไปได้ ได้แก่

  • หยุดยาเร็วเกินไป
  • การวินิจฉัยตั้งแต่แรกไม่ถูกต้อง
  • ยังมีเชื้อราที่เท้า
  • ยังมีเชื้อราที่เล็บ
  • รองเท้ายังคงอับชื้น
  • มีการสัมผัสเชื้อจากคนในบ้าน
  • สัตว์เลี้ยงมีเชื้อ
  • เหงื่อออกมาก
  • บริเวณรอยพับอับชื้นตลอดเวลา
  • ใช้ยาสเตียรอยด์
  • การรักษาไม่เหมาะสม
  • เชื้อดื้อยาในบางราย

การรักษาผื่นที่ขาหนีบอย่างเดียวโดยไม่ตรวจและรักษาเชื้อราที่เท้าหรือเล็บอาจทำให้โรคกลับมาเป็นซ้ำได้

วิธีลดความเสี่ยงการติดเชื้อรา

  • เช็ดตัวให้แห้งหลังอาบน้ำ
  • เช็ดซอกนิ้วเท้าให้แห้ง
  • เปลี่ยนเสื้อผ้าหลังเหงื่อออกมาก
  • หลีกเลี่ยงการใส่เสื้อผ้าชื้นนาน ๆ
  • เลือกเสื้อผ้าที่ระบายอากาศได้
  • สลับรองเท้าและทำให้รองเท้าแห้ง
  • ไม่ใช้ผ้าเช็ดตัวร่วมกัน
  • ไม่ใช้ถุงเท้าหรือรองเท้าร่วมกัน
  • ใส่รองเท้าในพื้นที่เปียกส่วนกลาง
  • รักษาน้ำกัดเท้าหากมี
  • ล้างมือหลังสัมผัสบริเวณที่ติดเชื้อ
  • หลีกเลี่ยงการเกาผื่น
  • ตรวจเท้าและเล็บหากโรคเป็นซ้ำบ่อย

เป็นเชื้อราแล้วยังออกกำลังกายได้หรือไม่?

ส่วนใหญ่ยังสามารถออกกำลังกายได้ แต่ควรลดโอกาสแพร่เชื้อ

หลีกเลี่ยงการใช้ร่วมกัน เช่น

  • ผ้าเช็ดตัว
  • เสื้อผ้า
  • เสื่อออกกำลังกาย
  • อุปกรณ์กีฬา
  • มีดโกน

หากเป็นกีฬาที่ต้องสัมผัสผิวหนังใกล้ชิด เช่น มวยหรือกีฬาต่อสู้ ควรประเมินความเหมาะสมก่อนกลับไปฝึก โดยเฉพาะเมื่อผื่นยังมีการลุกลาม

หลังออกกำลังกายควรอาบน้ำและเปลี่ยนเสื้อผ้าที่เปียกเหงื่อโดยเร็ว

เมื่อไรควรพบแพทย์ผิวหนัง?

ควรพบแพทย์หาก

  • ไม่แน่ใจว่าผื่นเป็นเชื้อราหรือไม่
  • ผื่นลามเร็ว
  • ใช้ยาแล้วไม่ดีขึ้น
  • เป็นซ้ำหลายครั้ง
  • เชื้อราเกิดที่หนังศีรษะ
  • มีผมร่วง
  • เล็บผิดปกติ
  • เป็นบริเวณกว้าง
  • มีอาการอักเสบรุนแรง
  • มีหนอง บวม หรือเจ็บมาก
  • ผื่นอยู่ใกล้ดวงตา
  • เป็นเบาหวาน
  • มีภูมิคุ้มกันต่ำ
  • กำลังตั้งครรภ์และต้องการใช้ยา
  • เคยใช้ยาสเตียรอยด์หรือยาผสมหลายชนิด
  • มีคนในครอบครัวเป็นผื่นลักษณะเดียวกันซ้ำ ๆ

หากผื่นมีอาการปวด บวม ร้อน แดงมากขึ้นอย่างรวดเร็ว หรือมีไข้ร่วมด้วย ควรเข้ารับการตรวจ เพราะอาจมีการติดเชื้อแบคทีเรียหรือโรคอื่นร่วมด้วย

เมื่อมาพบแพทย์ผิวหนังในกรุงเทพ จะได้รับการตรวจอะไรบ้าง?

แพทย์จะประเมินลักษณะของผื่น ตำแหน่งที่เป็น และสอบถามประวัติ เช่น

  • เริ่มเป็นตั้งแต่เมื่อไร
  • คันหรือเจ็บหรือไม่
  • ผื่นกำลังลามหรือไม่
  • เคยใช้ยาชนิดใด
  • เคยใช้ยาสเตียรอยด์หรือไม่
  • มีคนในบ้านเป็นผื่นหรือไม่
  • มีสัตว์เลี้ยงหรือไม่
  • มีน้ำกัดเท้าหรือเล็บผิดปกติหรือไม่
  • เล่นกีฬาหรือใช้ห้องเปลี่ยนเสื้อผ้าส่วนกลางหรือไม่
  • มีโรคเบาหวานหรือภาวะภูมิคุ้มกันต่ำหรือไม่

หากลักษณะไม่ชัดเจน แพทย์อาจตรวจขูดผิวหนังเพื่อหาเชื้อรา

ในผู้ที่เป็นซ้ำบ่อย การตรวจบริเวณเท้า เล็บ มือ และขาหนีบพร้อมกันอาจช่วยค้นหาต้นตอของเชื้อได้

สำหรับนักท่องเที่ยวหรือผู้ป่วยต่างชาติที่มารักษาในกรุงเทพ ควรแจ้งแพทย์ว่ามีเวลาอยู่ในประเทศไทยอีกนานเพียงใด เพื่อให้สามารถวางแผนการรักษา การตรวจเพิ่มเติม และการติดตามอาการได้เหมาะสม

คำถามที่พบบ่อย

เชื้อราที่ผิวหนังติดต่อหรือไม่?

เชื้อรากลุ่มกลากสามารถติดต่อผ่านการสัมผัสผิวหนัง คน สัตว์ หรือสิ่งของที่ปนเปื้อน

แต่โรคเชื้อราบางชนิด เช่น เกลื้อน ไม่ได้มีลักษณะการติดต่อแบบเดียวกัน

กลากเกิดจากพยาธิหรือไม่?

ไม่ใช่ กลากเป็นการติดเชื้อราที่ผิวหนัง ไม่ได้เกิดจากหนอนหรือพยาธิ

จะรู้ได้อย่างไรว่าผื่นเป็นเชื้อรา?

ผื่นที่คัน มีขุย และมีขอบลามอาจทำให้นึกถึงเชื้อรา แต่โรคผิวหนังหลายชนิดสามารถมีลักษณะคล้ายกันได้ หากไม่แน่ใจสามารถตรวจขูดผิวหนังเพื่อช่วยยืนยันการวินิจฉัย

เชื้อรากับผื่นภูมิแพ้ต่างกันอย่างไร?

บางครั้งแยกจากลักษณะภายนอกได้ยาก โดยเฉพาะหากเคยใช้ยาสเตียรอยด์มาก่อน

ยาสเตียรอยด์ทำให้เชื้อรารุนแรงขึ้นได้หรือไม่?

ได้ ยาสเตียรอยด์ลดการอักเสบแต่ไม่ได้ฆ่าเชื้อรา จึงอาจทำให้ผื่นดูดีขึ้นชั่วคราวแต่เชื้อยังลุกลามต่อได้

เชื้อราขาหนีบเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์หรือไม่?

เชื้อราขาหนีบไม่จัดเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์โดยตรง สามารถเกิดจากความอับชื้น การแพร่จากเท้า หรือการสัมผัสเชื้อจากบุคคลและสิ่งของได้

อย่างไรก็ตาม ผื่นหรือแผลบริเวณอวัยวะเพศมีหลายสาเหตุ หากไม่แน่ใจควรได้รับการตรวจวินิจฉัย

เชื้อราติดจากฟิตเนสได้หรือไม่?

สามารถเกิดขึ้นได้ โดยเฉพาะผ่านพื้นเปียก อุปกรณ์ ผ้าเช็ดตัว หรือการสัมผัสผิวหนัง

เชื้อราติดจากสัตว์เลี้ยงได้หรือไม่?

ได้ เชื้อราบางชนิดสามารถแพร่จากแมว สุนัข หรือสัตว์อื่นสู่คนได้

เชื้อราทำให้ผมร่วงได้หรือไม่?

เชื้อราที่หนังศีรษะสามารถทำให้ผมหักและผมร่วงเป็นหย่อมได้

เชื้อราที่เล็บจำเป็นต้องกินยาหรือไม่?

ไม่ใช่ทุกกรณี แต่เชื้อราที่เล็บบางชนิดอาจต้องใช้ยารับประทาน การรักษาควรขึ้นอยู่กับความรุนแรง จำนวนเล็บ และผลการตรวจ

ทำไมรักษาเชื้อราแล้วผิวยังดำอยู่?

รอยดำอาจเป็นผลจากการอักเสบเดิม แม้เชื้อจะหายแล้วก็ตาม รอยดังกล่าวอาจใช้เวลานานกว่าจะจาง

ต้องทายาฆ่าเชื้อราจนรอยดำหายหรือไม่?

ไม่จำเป็นเสมอไป หากเชื้อหายแล้ว การทายาต่อเพียงเพราะยังมีรอยสีผิวผิดปกติอาจไม่ได้ช่วยให้รอยหายเร็วขึ้น

ควรพบแพทย์เมื่อไร?

ควรพบแพทย์หากผื่นเป็นซ้ำ รักษาเองแล้วไม่ดีขึ้น เป็นบริเวณกว้าง เกิดที่หนังศีรษะหรือเล็บ หรือไม่แน่ใจว่าเป็นเชื้อราจริงหรือไม่

โรคอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

การดูแลผิวที่ดี เริ่มต้นจากการพูดคุย

กรอกข้อมูลสำหรับติดต่อกลับ ทีมงานจะติดต่อเพื่อให้ข้อมูลเบื้องต้น ตอบข้อสงสัย และช่วยนัดหมายเวลาที่สะดวกสำหรับคุณ

Clear Skin Dermatology

Booking (TH)